«11 χρόνια δίκη της Χρυσής Αυγής: ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΤΗΣ» – Η Χρύσα Λύκου μιλά στο TPP για το ντοκιμαντέρ-απόσταγμα του αντιφασιστικού αγώνα

Συνέντευξη: Νεκταρία Ψαράκη

Μόλις λίγες ώρες έμειναν για την πρεμιέρα του ντοκιμαντέρ «11 χρόνια δίκη της Χρυσής Αυγής: ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΤΗΣ», της Χρύσας Λύκου, παραγωγής της Κοινωνικής Συνεταιριστικής Επιχείρησης ΣΕΛΗΝΗ Ο.Κ.Ε.Α., σκηνοθεσίας του Στέλιου Ζαχαρίου. Σήμερα, 7 Οκτωβρίου, στον κινηματογράφο Cinobo Όπερα, πραγματοποιείται η δημοσιογραφική προβολή, μαζί με μία εκδήλωση από όσους έζησαν την πολύκροτη δίκη της Χρυσής Αυγής από μέσα.

Πολύ γρήγορα, οι πρώτες ελεύθερες προβολές στο κοινό στις 9, 10 και 11 Οκτωβρίου βγήκαν sold out, με τη Χρύσα Λύκου, να λέει ενθουσιασμένη στο TPP ότι ανακοινώθηκαν νέες προβολές από τις 10 έως τις 14 Οκτωβρίου.

Η Χρύσα με υποδέχεται στο υπέροχο νεοκλασικό της «Σελήνης», στην οδό Περγάμου, στο κέντρο της Αθήνας, εκεί όπου γυρίστηκε και το ντοκιμαντέρ. Ανεβαίνοντας τη vintage στριφογυριστή ξύλινη σκάλα της εισόδου, η Χρύσα μου κάνει νόημα να κάνω ησυχία, διότι ακριβώς στο διπλανό δωμάτιο πραγματοποιείται ψυχοθεραπεία.

Είχα την τιμή, για τις ανάγκες της συνέντευξής μας, να παρακολουθήσω το ντοκιμαντέρ πριν την πρεμιέρα, οπότε ο κύριος χώρος του νεοκλασικού μού ήταν ήδη οικείος: εκεί γυρίστηκε η μαρτυρία της Μάγδας Φύσσα. Εκεί η Μάνα μίλησε για τα 11 χρόνια που έψαχνε – και βρήκε – δικαίωση για το παιδί της, τον αντιφασίστα μουσικό Παύλο Φύσσα που δολοφονήθηκε από τον Χρυσαυγίτη Ρουπακιά τον Σεπτέμβριο του 2013. Δεξιά, στον χώρο όπου η Σελήνη πραγματοποιεί τα workshops, αναγνώρισα το βαρύ ξύλινο τραπέζι, γύρω από το οποίο κάθισαν και μίλησαν οι δικηγόροι για τη μαραθώνια διαδικασία της φυλάκισης της νεοναζιστικής εγκληματικής οργάνωσης «Χρυσή Αυγή».

Η «Σελήνη» σήμερα είναι ένας ζωντανός οργανισμός, μία κοινότητα, που πέρα από το κομμάτι της ψυχοκοινωνικής υπηρεσίας που παρέχεται, έχει ως στόχο τη συνδιαλλαγή, τη συνδιαμόρφωση, την ευαισθητοποίηση και τον προβληματισμό των ατόμων, ενώ η καρδιά της χτυπά και πέρα από την οδό Περγάμου, με πλήθος πολιτικών και ανθρωπιστικών δράσεων, με διοργάνωση εκδηλώσεων, παρουσιάσεων βιβλίων, ταινιών, δημόσιων συζητήσεων και workshops.

«Η Μάγδα μας είπε “μη χαθούμε”…»

Η ιδέα για το ντοκιμαντέρ ήρθε μόλις τελεσιδίκησε η δίκη της Χρυσής Αυγής. «Ήταν απόσταγμα όλων των χρόνων που έχουμε εμπλακεί στις αίθουσες των δικαστηρίων και στον αντιφασιστικό αγώνα που δινόταν εκτός αιθουσών. Βγαίνοντας, η Μάγδα μας είπε “μη χαθούμε” και έκανε ακόμη μεγαλύτερη τη φόρτιση του απογεύματος εκείνου… Σκέφτηκα ότι τίποτα απ’ όσα έγιναν δεν γίνεται να χαθεί, ότι όλα συνεχίζονται από άλλο μετερίζι. ».

Στην αρχή η σκέψη ήταν να μιλήσουν ένα – δύο άνθρωποι. Στη συνέχεια προστέθηκαν κι άλλοι, που θα μπορούσαν να δώσουν μία διαφορετική ματιά για το πώς ήταν αυτή η διαδρομή των 11 χρόνων. «Στο ντοκιμαντέρ συνομιλούμε με τη Μάγδα Φύσσα για όλους τους λόγους του κόσμου, τη Δήμητρα Ζώρζου, αυτόπτη μάρτυρα της δολοφονίας του Παύλου Φύσσα, τον Κώστα Σκαρμέα, συνήγορος των Αιγύπτιων αλιεργατών, τη Μαρίνα Δαλιάνη συνήγορος της οικογένειας Φύσσα, ο Μάνος Μαλαγάρης συνήγορος του ΠΑΜΕ, η Ηλέκτρα Αλεξανδροπούλου από το παρατηρητήριο Golden Dawn Watch, η φωτορεπόρτερ Τατιάνα Μπόλαρη, και ο Δημήτρης Ψαρράς, ως μελετητής – τόσα χρόνια – της Χρυσής Αυγής. Σε αυτό το ντοκιμαντέρ όλοι και όλες φέρνουν τη ματιά τους για το ίδιο θέμα, αλλά με διαφορετικό τρόπο».

Το ότι η κυκλοφορία του ντοκιμαντέρ σχεδόν συμπίπτει χρονικά με την αποφυλάκιση του καταδικασμένου νεοναζί Κασιδιάρη, είναι μία μαύρη σύμπτωση. «Κανονικά ήταν να βγει νωρίτερα, αλλά αποφασίσαμε ότι η 7η Οκτώβρη, λόγω και της ιστορικής ημερομηνίας, θα ήταν ένας δυνατός συμβολισμός».

Στις 7 Οκτωβρίου 2020, το Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων Αθηνών ανακοίνωσε την ιστορική απόφαση στη δίκη της Χρυσής Αυγής, κρίνοντας ομόφωνα τη Χρυσή Αυγή ως εγκληματική οργάνωση.

Από το «σιγά μη φοβηθώ», στο «σιγά μη θυμηθώ»

Ρώτησα τη Χρύσα αν το ντοκιμαντέρ έρχεται να θυμίσει τι ήταν η Χρυσή Αυγή, δεδομένης και της πολιτικής συγκυρίας: οι φασιστικές επιθέσεις αυξάνονται και πληθύνονται, η ακροδεξιά ρητορική και η μισαλλοδοξία κανονικοποιούνται. Της ζήτησα ακόμη να αξιολογήσει αυτή τη λήθη.

«Ο Κωστής Παπαϊωάννου είπε πρόσφατα, ότι το “σιγά μη φοβηθώ” μετατράπηκε σε “σιγά μη θυμηθώ”. Δε θέλω να είμαι απαισιόδοξη, όλα αυτά τα χρόνια δόθηκαν τεράστιοι αγώνες από ανθρώπους του κινήματος, από θύματα και συγγενείς. Η κοινωνία όμως δεν φαίνεται να μαθαίνει παρά το βάρος της γνώσης που φέρει ο καθένας και η καθεμία πια. Δεν είμαστε πλέον στο 2010 που δεν ήξεραν τι ψήφιζαν. Η Χρυσή Αυγή είναι κανονικά και με το νόμο εγκληματική οργάνωση. Έχει δολοφονήσει τον Λουκμάν. Έχει δολοφονήσει τον Φύσσα. Από καθαρή τύχη δεν υπάρχουν άλλοι νεκροί. Δεν υπάρχει η παραμικρή δικαιολογία πλέον. Αν μετά απ’ όσα έχουμε δει και περάσει με τους φασίστες στις γειτονιές μας, υπάρχουν ακόμη άνθρωποι που θεωρούν ότι είναι η Χρυσή Αυγή είναι η λύση στην εξαθλίωση που ζει, δυστυχώς είναι άξιοι της μοίρας του.

«Αποφυλακίζεται ο Κασιδιάρης και βγαίνει έκτακτο…»

Οι δικηγόροι στο ντοκιμαντέρ θυμίζουν τη θεσμική ασυλία την οποία απολάμβαναν οι Χρυσαυγίτες, η οποία διανθιζόταν και από το μιντιακό ξέπλυμα, το οποίο φαίνεται σήμερα να επαναλαμβάνεται: 

«Ξεκάθαρα είναι ανησυχητική η υποδοχή του Κασιδιάρη από τα μέσα ενημέρωσης. Καταρχάς τα κανάλια έπαιζαν διαρκώς το χαρτί του τι θα κάνει πολιτικά ο Κασιδιάρης μετά την αποφυλάκιση του. Σαν να μη γνωρίζουν ότι δεν μπορεί να κάνει πολλά πράγματα μετά από την απόφαση του Εφετείου, χωρίς κανένα κανάλι να εξηγεί τι πραγματικά μπορεί να συμβεί. Επέμειναν να παίζουν το χαρτί ότι θα βγει και θα φτιάξει κόμμα. Ποιον βοηθάει αυτό; Μόνο τον Κασιδιάρη. Όσο ήταν φυλακή χρησιμοποίησε όλη την τρας κουλτούρα του διαδικτύου. Tiktok, Facebook, Instagram, κλειστές ομάδες στο Viber με εκατοντάδες μέλη και όλα αυτά τα χρόνια έκανε πολιτική προπαγάνδα σαν πολιτικός κρατούμενος. Και τι γίνεται; Αποφυλακίζεται και βγαίνει έκτακτο. Παντού στις τηλεοράσεις η αποφυλάκιση Κασιδιάρη. Δεν είδαμε πουθενά την αποφυλάκιση Ρωμανού, όμως». 

Όπως προσθέτει η Χρύσα ωστόσο, η δημοφιλία της ρητορικής του Κασιδιάρη δεν ήρθε κεραυνός εν αιθρία. Τροφοδοτείται από την πολιτική και τη ρητορική της παρούσας κυβέρνησης. «Όταν ακούς τον Πλεύρη να λέει ότι πρέπει να κάνουμε το βίο αβίωτο σε μετανάστες και πρόσφυγες ώστε να το μαθαίνουν στις χώρες τους και να μην έρχεται κανείς, όταν λένε ότι ναι, πρέπει να υπάρξουν νεκροί, τι διαφορετικό έχει από τον Κασιδιάρη αυτό; Δεν υπάρχει για μένα τίποτα πιο συστημικό από την Χρυσή Αυγή και αυτό φάνηκε στην πράξη. Όταν την είχαν ανάγκη την ενεργοποίησαν, όταν δεν την είχαν την απενεργοποίησαν. Σήμερα όλα δείχνουν ότι η ρητορική μίσους είναι πάλι αναγκαία και βρισκόμαστε ξανά μπροστά σε μεγάλα σκοτάδια», λέει η Χρύσα, δίνοντάς μου εξαιρετική πάσα.

«Η Χρυσή Αυγή ουδέποτε δεν πήγε απέναντι στο σύστημα – Είχαν φτιάξει μέχρι και συνδικάτο στο οποίο προασπίζονταν τις υπερωρίες και τη μείωση μισθών»

Όπως αναδείχθηκε και στο ντοκιμαντέρ, η Χρυσή Αυγή, ενώ αυτοπροσδιοριζόταν ως «αντισυστημική φωνή» και διατράνωνε το αφήγημα περί «καθαρών χεριών», στην ουσία αποτέλεσε φερέφωνο της εξουσίας, της εργοδοσίας, ακόμη και των δανειστών. «Όντως αναδείχθηκε στο ντοκιμαντέρ από τους δικηγόρους, και ειδικά από τον συνήγορο των συνδικαλιστών του ΠΑΜΕ, τον Μάνο Μαλαγάρη. Αυτοί οι άνθρωποι δεν πήγαν ποτέ απέναντι στο σύστημα. Το να βάλεις μία φωνή και να ωρύεσαι άναρθρα σε Βουλή και δικαστήρια δεν σε κάνει αντισυστημικό. Όπως θα δείτε και στο ντοκιμαντέρ – που ομολογώ δεν το γνώριζα – είχαν φτιάξει μέχρι και συνδικάτο στο οποίο υπερασπίζονταν τις υπερωρίες και τη μείωση των μισθών! Οι αντισυστημικοί Χρυσαυγίτες, οι δυναμικοί και ατρόμητοι, οι “Αίμα, τιμή” και δεν ξέρω εγώ τι άλλο, μέσα στο δικαστήριο εκεί που έπρεπε να υπερασπιστούν την ιδεολογία για την οποία σκότωναν, δεν ήταν πουθενά. Τα απαρνήθηκαν όλα. Και αυτό που μου κάνει ακόμη μεγαλύτερη εντύπωση είναι ότι στον πρώτο βαθμό, τα έδρανα των Χρυσαυγιτών ήταν γεμάτα κόσμο, ενώ εκείνοι έβγαιναν μπροστά και έλεγαν “δεν ξέρω τίποτα, δεν ήμουν πουθενά», θυμίζει.

Και συνεχίζει: «Προφανώς βλέπουμε ένα μόρφωμα που στερείται ιδεολογίας, στερείται συνέπειας, άγεται και φέρεται από κάθε συνθήκη στην οποία κουμπώνει. Το συμφέρον τους κοιτούσαν και φάνηκε απ’ την αρχή μέχρι το τέλος».

«Δειλοί, φονιάδες και άβουλοι»

Όντως, οι Χρυσαυγίτες, όσο εγκληματούσαν κατά των ευάλωτων ανενόχλητοι και θεσμικά προστατευμένοι, αυτοπροσδιορίζονταν με έννοιες όπως η μαγκιά, η ανδρεία, η καθαρότητα, οι οποίες όταν βρέθηκαν υπόλογοι των εγκλημάτων τους ενώπιον των δικαστών πήγαν περίπατο, με τον συνήγορο των Αιγύπτιων αλιεργατών, Κώστα Σκαρμέα, σε συνέντευξή του στο The Press Project να θυμίζει την ακριβώς αντίθετη εικόνα των κομμουνιστών αγωνιστών που περπατούσαν προς το εκτελεστικό απόσπασμα στην Καισαριανή με τη γροθιά τους ψηλά, χωρίς να αρνηθούν λεπτό τις ιδέες τους. Το ίδιο, θυμίζει και στο ντοκιμαντέρ της «Σελήνης». Μόλις πρόσφατα, ο ίδιος ο Μιχαλολιάκος σε συνέντευξή του, και αμέσως μετά τις διθυραμβικές ανακοινώσεις Κασιδιάρη στις οποίες φαντασιώθηκε νέο νεοναζιστικό κόμμα – μόρφωμα, έφερε ακριβώς το ίδιο παράδειγμα, δηλώνοντας «ζήλια».

«Θεωρώ ότι Ήταν ένα κύκνειο άσμα, ένας επιθανάτιος ρόγχος. Να πει κάτι που να ταράξει τα νερά, δήθεν να διαφοροποιηθεί από κάτι που ο ίδιος γέννησε: τον Κασιδιάρη», σχολιάζει η Χρύσα.

Ζήτησα από τη Χρύσα να τους περιγράψει η ίδια με τρεις λέξεις: «Σίγουρα φονιάδες, δειλοί και άβουλοι».

Δολοφόνοι από τα 90s – Το ντοκιμαντέρ δεν ξεχνά κανένα θύμα των Χρυσαυγιτών

Η δολοφονία του Παύλου Φύσσα έδωσε το έναυσμα για να ξεκινήσει η διαδικασία για την αποκάλυψη της εγκληματικής οργάνωσης της Χρυσής Αυγής. Ο Παύλος, πριν πεθάνει, υπέδειξε τον δολοφόνο του. Είπε ότι ο δολοφόνος του ήταν Χρυσαυγίτης. «Ο Παύλος Φύσσας, μόνος του εξιχνίασε τη δολοφονία του», είπε στην πρότασή της η εισαγγελέας στο Εφετείο της Χρυσής Αυγής. Όμως ο Παύλος δολοφονήθηκε το 2013. Η Χρυσή Αυγή ξεκινά τη δράση της στα τέλη της δεκαετίας του 1980 και ξεκινά τις δολοφονικές επιθέσεις μέσα στα 90s.

Το 2013, 8 μήνες πριν δολοφονηθεί ο Παύλος, δολοφονείται ο 27χρονος μετανάστης από το Πακιστάν, Σαχζάτ Λουκμάν, ενώ πήγαινε με το ποδήλατό του στη δουλειά. Τον Σεπτέμβριο της ίδιας χρονολογίας, Χρυσαυγίτες επιτίθενται και τραυματίζουν άγρια μέλη του ΚΚΕ και συνδικαλιστές του ΠΑΜΕ. Την ίδια χρονιά επίσης, ο πυρήνας της Χρυσής Αυγής στην Ιεράπετρα εξαπολύει άγριο αντιμεταναστευτικό πογκρόμ τραυματίζοντας τους. Ένα χρόνο πριν, Αιγύπτιοι αλιεργάτες δέχονται άγρια δολοφονική επίθεση από τάγμα εφόδου μέσα στο σπίτι τους στο Πέραμα. Ο Αμπουζίντ Εμπάρακ χτυπήθηκε άγρια στο κεφάλι, λίγο έλειψε να χάσει τη ζωή του. Ακόμη πιο παλιά, τον Ιούνιο του 1998, Χρυσαυγίτες πραγματοποιούν άγρια δολοφονική επίθεση κατά του -φοιτητή τότε- Δημήτρη Κουσουρή, και κατά δύο ακόμη συμφοιτητών του. Η άγρια επίθεση έστειλε τον Κουσουρή σε πολύ βαριά κατάσταση στο νοσοκομείο, ενώ για την δολοφονική επίθεση συνελήφθη ο «Περίανδρος», κατά κόσμον Αντώνης Ανδρουτσόπουλος, ο οποίος ήταν υπεύθυνος και για την επίθεση με μαχαίρι σε βάρος των Κουλαξίδη και Αλιάγκα το 1996.

Γιατί όμως έπρεπε να φτάσουμε ως τον Παύλο; 

Το ντοκιμαντέρ της «Σελήνης» δεν ξεχνά κανένα θύμα των Χρυσαυγιτών. Γιατί όμως έπρεπε να φτάσουμε στον Παύλο; Είναι μία συζήτηση που θέλει θάρρος, και πολλές φορές υπάρχει φόβος, μην τυχόν και αδικηθούν άνθρωποι που έδιναν και εξακολουθούν να δίνουν μάχες. Ρωτώ την Χρύσα αν είναι ζήτημα ταύτισης – ενεργοποιούμαστε όταν σκοτώνεται ένας «δικός μας»;

«Η πορεία των τελευταίων χρόνων έχει δείξει ότι υπάρχουν διακυμάνσεις στην ένταση με την οποία αντιδρούμε στα γεγονότα που χρειάζεται να αντιμετωπίσουμε πολλές φορές. Συχνά έρχεται η σύγκριση της δολοφονίας του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου με τις δολοφονίες των Ρομά παιδιών που όλο και πυκνώνουν τα τελευταία χρόνια, παιδιά που εκτελέστηκαν επίσης άγρια από την Ελληνική Αστυνομία και παρόλα αυτά δεν έχουν αποτυπωθεί με τον τρόπο που τους αναλογεί στη μνήμη μας. Νομίζω ότι αξίζει να σταθούμε κάποια στιγμή πάνω απ’ αυτές τις διαπιστώσεις και να αναλύσουμε τον χρόνο, τον τόπο, τις συγκυρίες που συντονίζονται και έχουμε κάθε φορά το εκάστοτε αποτέλεσμα. Έχουν δοθεί πολλές μάχες, μάχες που εξαιτίας τους άνθρωποι διώκονται, έχουν φορτωθεί δικαστήρια, με τεράστιο  ψυχικό και οικονομικό κόστος… Έπρεπε να μην είχαμε φτάσει στη δολοφονία του Παύλου Φύσσα, έπρεπε να είχαμε προλάβει, να είχαμε δει πιο μπροστά απ’ όσο νομίζαμε ότι μπορούσαμε. Δεν έπρεπε να έχουμε φτάσει στη δολοφονία του Λουκμάν. Τα σημάδια υπήρχαν. Ο κόσμος του κινήματος βέβαια  δεν είναι παντογνώστης, ούτε διεκδικεί το αλάθητο. Ζυμωνόμαστε κάθε μέρα και κρινόμαστε, μαθαίνουμε και συνεχίζουμε και όταν δεν μαθαίνουμε, ματώνουμε. Η ιστορία μας γράφεται κάθε μέρα και η μεγαλύτερη μάχη είναι αυτή για τις λιγότερες απώλειες. , λέει η Χρύσα, δίνοντάς μου για ακόμη μία φορά εξαιρετική πάσα.

«Ζούμε στην απόλυτη ψευδαίσθηση των social media – Ο φασισμός νικιέται μόνο στο δρόμο»

Στο ντοκιμαντέρ αποτυπώνεται η αγωνία εκείνων των ημερών του μέλους του Παρατηρητηρίου Golden Dawn Watch, Ηλέκτρας Αλεξανδροπούλου: πώς να στραφεί το ενδιαφέρον του κόσμου στη δίκη της Χρυσής Αυγής, όταν στα μέσα ενημέρωσης δεν υπάρχει καν στην ατζέντα;

«Πιστεύω ότι υπήρχαν συναδέλφισσες και συνάδελφοι που θα ήθελαν να είναι περισσότερο παρόντες και παρούσες σε αυτή τη δίκη. Αλλά η ατζέντα δίνεται πάντα από ψηλά. Το θέμα είναι κατά πόσο ενδιαφέρει αυτή η δίκη τα κεφάλια που διοικούν τα μέσα και το κατά πόσο θέλουν να τη φωτίσουν. Απ’ ότι φάνηκε κιόλας δεν ήθελαν να το κάνουν», λέει η Χρύσα, και τη ρωτώ πώς αξιολογεί το ότι ενώ είναι γνωστοί οι ιδιοκτήτες των μέσων ενημέρωσης αλλά και οι σχέσεις διαπλοκής, περιμένουμε ένα γεγονός να επιβληθεί από την τηλεοπτική ατζέντα, προκειμένου να περάσει και στη σφαίρα των ενδιαφερόντων της κοινωνίας και σε ορισμένες περιπτώσεις και του κινήματος.

Η Χρύσα εκτιμά ότι ζούμε στην «απόλυτη ψευδαίσθηση των social media, όπου βλέπουμε κάτι να κινείται με φοβερούς ρυθμούς και μαζικά, και νομίζουμε ότι θα αποτυπωθεί έτσι και στο δρόμο. Ο φασισμός νικιέται όμως μόνο στο δρόμο, όχι στα social media. Εκεί χάνουμε Δεν λέω ότι δεν το κάνω κι εγώ, αλλά οφείλουμε να ομολογήσουμε ότι αυτή η κυβέρνηση δεν έχει ζοριστεί σε τίποτα. Περνούν τα σκάνδαλα σαν ντόμινο και δεν έχει ανοίξει ρουθούνι. Έρχεται μία απεργία και με το ζόρι γεμίζει μισός δρόμος. Πάρε παράδειγμα τη γενοκτονία στην Παλαιστίνη. Η αποτύπωση της οργής στον δρόμο σε σχέση με το πώς εκφράζεται στα social media είναι μηδαμινή. Κι έπειτα πιπιλίζουμε και την ατάκα ότι τάχα εμείς δεν επηρεαζομαστε απ’ τα συστημικά μέσα, ότι μέσω των social δημιουργούμε μια άλλη κουλτούρα.

»Ας ξεκινήσουμε από την παραδοχή ότι όλοι παρακολουθούμε τηλεόραση και ακολουθούμε την τηλεοπτική ατζέντα.Δεν υπάρχει άνθρωπος που δεν βλέπει τηλεόραση. Ό,τι υπάρχει στα media είναι από την τηλεόραση, και εμείς συνεχίζουμε να το αρνούμαστε. Το γεγονός ότι θέτει την ατζέντα της ενημέρωσης η τηλεόραση σε συνδυασμό με τον ατομικισμό που επικρατεί, μας κλείνει, μας στενεύει, μας κάνει φοβικούς», λέει η Χρύσα.

«Τα αυγά έσπασαν, τα φίδια είναι γύρω μας – Το θέμα είναι πόσο θα μας σφίξουν»

Η Χρυσή Αυγή φυλακίστηκε, ακριβώς επειδή άνθρωποι, με μεγάλο προσωπικό κόστος, αποτίναξαν τον ατομικισμό και ασχολήθηκαν ενεργά. Στο ντοκιμαντέρ είναι σχεδόν αφοπλιστική η μαρτυρία της Δήμητρας Ζώρζου, αυτόπτης μάρτυρας της δολοφονίας Φύσσα, η οποία τη στιγμή της κόλασης την 13η Σεπτεμβρίου του 2013 έξω από το «Κοράλλι» στο Κερατσίνι, έμεινε καθηλωμένη μαζί με τη φίλη της σε ένα παγκάκι, να παρακολουθεί και να παρατηρεί τα πάντα. Ήταν αποφασισμένη ότι θα καταθέσει.

Η Δήμητρα παραμέρισε τον φόβο, ο οποίος δεν την εγκατέλειψε καθ’ όλη τη διαδικασία, αφού τα καθίκια της Χρυσής Αυγής την απειλούσαν τόσο πριν, όσο και κατά τη διάρκεια της δίκης, για τον μεγάλο σκοπό: την αποκάλυψη της νεοναζιστικής εγκληματικής οργάνωσης.

«Πιστεύω ότι υπάρχουν τέτοια άτομα γύρω μας. Πάντα θα υπάρχουν φωτεινές εξαιρέσεις που μας δίνουν δύναμη και θέλουμε να τους μοιάσουμε», λέει η Χρύσα.

Η Χρύσα εκτιμά ότι σήμερα, βρισκόμαστε με το φίδι γύρω μας. «Τα αυγά, 13 χρόνια από τη δολοφονία του Παύλου, σήμερα δείχνουν να έχουν σπάσει. Έχουν απελευθερωθεί νέα φίδια, με το ίδιο ακριβώς δηλητήριο. Το θέμα είναι πόσο θα μας σφίξουν. Αυτή είναι η μάχη που πιστεύω ότι πρέπει να δοθεί. Να μην επιτρέψουμε άλλο Λουκμάν, άλλο Φύσσα», λέει.

«Δεν ξεπερνιέται το να σου λέει η Μάγδα ότι όταν χάνεις το παιδί σου θάβεσαι όλος»

Το ντοκιμαντέρ κάνει πρεμιέρα αύριο. Πίσω από την ταινία των 90 λεπτών κρύβονται ώρες συνεντεύξεων. «Πολύ υλικό…», σχολιάζει η Χρύσα, και κατευθείαν τη συμπονώ για τη διαδικασία του μοντάζ. Είναι σχεδόν «ακρωτηριασμός» να πρέπει να διαλέξεις αποσπάσματα – ειδικά για το συγκεκριμένο θέμα. «Δεν ήταν καθόλου εύκολο. Αρχικά δεν ήταν εύκολο να το ακούσω. Ήταν κάτι που με ζόρισε και το λέω με πολλή ειλικρίνεια. Θυμάμαι να κάθομαι στο γραφείο, να το σταματάω, να ξαναρχίζω. Δεν νομίζω ότι ποτέ ξεπερνιέται το να σου λέει η Μάγδα ότι όταν χάνεις το παιδί σου θάβεσαι όλος. Και όσον αφορά το μοντάζ, ναι, είναι σαν να κάνεις θυσία», λέει.

Ένα από τα κομμάτια που ξεχώρισε, και που δυστυχώς δεν θα δούμε στις αίθουσες του Cinobo, ήταν ορισμένα σημεία από τη συνέντευξη του Δημήτρη Ψαρρά. «Πολύ ενδιαφέροντα ιστορικά στοιχεία για τη Χρυσή Αυγή. Μου έδωσε τόση πληροφορία που δεν μπορούσα να την αποχωριστώ. Και προσωπικά, από τις στιχομυθίες του με τον Μιχαλολιάκο, τότε που τον είχε αποκαλέσει Ιαβέρη από τους Άθλιους. Ο Ψαρράς περιέγραψε πώς ήταν το να φτάνεις τόσο κοντά στο μάτι του φιδιού όλα αυτά τα χρόνια που ασχολιόταν με την Χρυσή Αυγή. Όλα αυτά είναι πραγματικά ένα κανονικό, δεύτερο ντοκιμαντέρ!», συμπεραίνει.

Η Χρύσα δηλώνει ευγνώμων για τους συναδέλφους δημοσιογράφους και φωτορεπόρτερ από την OmniaTV και την Eurokinissi για την παραχώρηση του οπτικοακουστικού υλικού: «Οι συνάδελφοι ήταν πάρα πολύ υποστηρικτικοί, μου έδωσαν απλόχερα το υλικό τους. Μάλιστα ο Λουκάς Σταμέλλος από την Omnia με βοήθησε στο να δούμε το τελικό υλικό, δεδομένου ότι είναι ένας άνθρωπος που έχει παρακολουθήσει απ’ την αρχή τη δίκη. Πραγματικά τους ευχαριστώ όλους».

Το ταξίδι της Χρύσας Λύκου ως ντοκιμαντερίστρια δε σταματά εδώ. Όπως λέει κλείνοντας στο TPP, ήδη ετοιμάζεται το επόμενο: «Ένα δεύτερο ντοκιμαντέρ για την Αστυνομική Βία και το Τραύμα, με πρόσωπα που μου έλειπαν από το πρώτο, όπως ανάπηρα άτομα, πρόσφυγες, ΛΟΑΤΚΙ υποκείμενα, άστεγοι και άνθρωποι στη χρήση».

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ

Τίτλος: «11 ΧΡΟΝΙΑ ΔΙΚΗΣ ΤΗΣ ΧΡΥΣΗΣ ΑΥΓΗΣ: ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΤΗΣ»

Δημοσιογραφική έρευνα: Χρύσα Λύκου
Σκηνοθεσία: Στέλιος Ζαχαρίου
Παραγωγή: ΣΕΛΗΝΗ Ο.Κ.Ε.Α.
Διάρκεια: 95 λεπτά
Εκδήλωση παρουσίασης: 7 Οκτωβρίου
Προβολές: 9,10,11,12,13,14 Οκτωβρίου
Χώρος προβολών: Κινηματογράφος CINOBO ΟΠΕΡΑ

Προμηθεύεστε τα εισιτήριά σας εδώ.