«Μια παροχή νερού που υπήρχε στα σύνορα μεταξύ του οικοπέδου του καταυλισμού και των κατοικιών του χωριού είναι κλειστή και ζητείται υψηλό χρηματικό ποσό στους διαμένοντες εργάτες γης, προκειμένου να ανοίξει ξανά. Η παροχή νερού γίνεται μέσω μικρών πλαστικών δεξαμενών. Συνεχίζεται η συγκέντρωση τεράστιων ποσοτήτων απορριμμάτων και δεν υπάρχει καμία πρόβλεψη για τη συλλογή τους και την αποκομιδή τους από τον καταυλισμό. Οι τουαλέτες είναι αυτοσχέδιες με αποτέλεσμα τα λύματα να συγκεντρώνονται και να παραμένουν εκεί. Γενικότερα, όλος ο καταυλισμός διατρέχεται από αυλάκια με λιμνάζοντα ύδατα και λύματα, καθιστώντας άμεσο τον υγειονομικό κίνδυνο, ενώ είναι έντονη η παρουσία εντόμων και τρωκτικών» συνεχίζει η αναφορά του Παρατηρητηρίου στο κομμάτι των συνθηκών διαβίωσης.
Τo Manolada Watch αποτελεί μια πρωτοβουλία του οργανισμού Generation 2.0 for Rights, Equality & Diversity, που υλοποιείται από το 2017, για την παρακολούθηση των συνθηκών εργασίας και διαβίωσης των μεταναστών εργατών γης στη Μανωλάδα Ηλείας. Η παρούσα αναφορά συντάχθηκε σε συνέχεια της επίσκεψης του οργανισμού στη Μανωλάδα στις 29 Σεπτεμβρίου 2022
«Δίπλα στον χώρο του άλλου καταυλισμού, που κάηκε ολοσχερώς στις 27 Ιουνίου 2021, έχουν φτιαχτεί λίγα αυτοσχέδια καταλύματα. Εκεί, διαμένουν αυτή την περίοδο 7 άτομα και προστίθενται σε αυτά άλλα 4-5 κατά την υψηλή καλλιεργητική περίοδο. Όπως μας ενημέρωσαν οι διαμένοντες εργάτες γης δεν πληρώνουν κάποιο ενοίκιο, καθώς τα καταλύματα αυτά ανήκουν στον εργοδότη τους. Επίσης, εκεί υπάρχει υδρευση, η οποία τους κοστίζει συνολικά περίπου 250 ευρώ ανά έτος.
Σύμφωνα με την Αστυνομία, έχουν γίνει επισκέψεις από κοινού με την υγειονομική υπηρεσία σε καταυλισμούς και κάποιοι ιδιοκτήτες έχουν βελτιώσει την απορροή των λυμάτων. Τέλος, σύμφωνα με μαρτυρίες πολιτών του Μπαγκλαντές που διαμένουν στην ευρύτερη περιοχή, μέσα στο χωριό της Μανωλάδας έχουν διατεθεί λίγα καταλύματα σε εργάτες γης από συγκεκριμένους παραγωγούς, που φιλοξενούν όμως μόνο 20 με 30 άτομα συνολικά» αναφέρεται επίσης.
Ως προς το νομικό καθεστώς:
«Η συντριπτική πλειονότητα των εργατών γης παραμένουν χωρίς έγγραφα. Σύμφωνα με την Αστυνομία, από τις αρχές του 2022 μόνο 140 άτομα έλαβαν βεβαιώσεις αναβολής απομάκρυνσης λόγω απασχόλησης στην αγροτική οικονομία με εργόσημο. Αυτή η πρόβλεψη, βάσει του πρώην άρθρου 13Α του Ν. 4251/2014, καταργήθηκε από 1η Ιουλίου του 2022, αλλά επανήλθε για ακόμη 6 μήνες με το άρθρο 62 του Ν. 4950/2022. Βέβαια, για την επαναφορά αυτή δεν είχε ενημέρωση ούτε η ίδια Αστυνομία και δεν έχει τύχει ακόμα εφαρμογής στην περιοχή. Άλλωστε, η αίτηση για απασχόληση στην αγροτική οικονομία παράτυπα διαμένοντων μεταναστών πρέπει να γίνει πλέον μέσω ηλεκτρονικής πλατφόρμας του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, η οποία τέθηκε σε λειτουργία πολύ πρόσφατα και παρουσιάζει προβλήματα και ελλείψεις κατά τη χρήση της.
Παράλληλα, αναμένεται η εφαρμογή του Μνημονίου Κατανόησης μεταξύ Ελλάδας και Μπαγκλαντές, που υπογράφηκε στις 9 Φεβρουαρίου 2022 και τέθηκε σε ισχύ στις 22 Ιουλίου με τον Ν. 4959/2022, στον οποίο περιλαμβάνονται προβλέψεις για το νομικό καθεστώς των εργαζομένων πολιτών Μπαγκλαντές στην Ελλάδα. Ειδικότερα, θα δοθεί η δυνατότητα σε 15.000 πολίτες από το Μπαγκλαντές που σήμερα διαμένουν στην Ελλάδα χωρίς έγγραφα, καθώς και σε έως 4.000 άτομα που θα έρχονται από το Μπαγκλαντές ανά έτος, να ενταχθούν στο καθεστώς άδειας εποχικής εργασίας. Κατά την αίτηση για αυτή την άδεια θα πρέπει να υποβάλλεται βεβαίωση ή σύμβαση εργασίας από τον εργοδότη. Η άδεια θα έχει διάρκεια 5 έτη και οι εργαζόμενοι θα πρέπει να παραμένουν 9 μήνες ανά έτος στη χώρα και τους υπόλοιπους 3 να επιστρέφουν στο Μπαγκλαντές. Η εν λόγω άδεια δεν θα οδηγεί σε καθεστώς μόνιμης παραμονής ούτε θα δίνει δικαίωμα πρόσβασης στην ιθαγένεια. Επίσης, δεν θα επιτρέπει την οικογενειακή επανένωση, ούτε αλλαγή καθεστώτος σε άλλη άδεια διαμονής μετά τη λήξη της. Μετά την κύρωση της διμερούς Συμφωνίας το καλοκαίρι δεν έχουν εκδοθεί ακόμη οι απαραίτητες διοικητικές πράξεις προκειμένου αυτή να εφαρμοστεί.
Η ενημέρωση που έχουν οι εργάτες γης της Μανωλάδας σχετικά με τις προϋποθέσεις για τη νέα άδεια είναι αποσπασματική και προέρχεται κυρίως από τα κοινωνικά μέσα δικτύωσης. Ενδεικτικά, μας ενημέρωσαν ότι πραγματοποιήθηκε ζωντανή μετάδοση στο facebook από την Πρεσβεία τους, που τους πληροφόρησε για ορισμένα βασικά στοιχεία αυτής της άδειας διαμονής»
Ως προς τις συνθήκες εργασίας:
«Την περίοδο αυτή οι ανάγκες εργασίας στις καλλιέργειες φράουλας είναι μειωμένες και αφορούν κυρίως την προετοιμασία των χωραφιών πριν τη φύτευση. Οι εργάτες γης εργάζονται συνήθως 7 ώρες, τις ημέρες που τους ζητείται από τους εργοδότες τους. Όπως μας ενημέρωσαν οι ίδιοι οι εργάτες γης, συνήθως επιλέγονται π.χ. 5 άτομα τη μία μέρα και 5 διαφορετικά άτομα την επόμενη, για καταμερισμό των ημερομισθίων μεταξύ τους. Το ημερομίσθιο πλέον έχει φτάσει στα 30 ευρώ αντί για 27 και 24 ευρώ, που κυμαινόταν τον Μάρτιο του 2022 και το 2021 αντίστοιχα. Η σταδιακή αυτή αύξηση ίσως να οφείλεται στην έλλειψη μεταναστών εργατών γης που παρατηρείται κατά τον τελευταίο χρόνο.»
Κοινωνική Προστασία και Ένταξη
«Σε συνέχεια των στοιχείων που αναφέρθηκαν σε προηγούμενες αναφορές, σύμφωνα με το ΚΕΜ διενεργήθηκαν συνολικά μέχρι το καλοκαίρι 5 φορές δράσεις εμβολιασμού για την COVID-19 στη Νέα Μανωλάδα κατά τις οποίες, εμβολιάστηκαν συνολικά περίπου 1.000 εργάτες γης. Συμπληρωματικά, κατά τον Αύγουστο του 2022 εκδόθηκαν ακόμη 150 Προσωρινοί ΑΜΚΑ από το ΚΕΜ (ΠΑΜΚΑ), για να συνεχιστεί η διαδικασία του εμβολιασμού, οι ενδιαφερόμενοι εργάτες γης όμως απουσίαζαν από την περιοχή και δεν τους έχουν λάβει ακόμη. Πέρα από την πανδημία, όπως έχει παρατηρηθεί από το ΚΕΜ, η μη δυνατότητα χορήγησης ΑΜΚΑ εξαιτίας της έλλειψης νομικού καθεστώτος έχει σοβαρές συνέπειες σε περιπτώσεις εμφάνισης σοβαρών ασθενειών, κατά τις οποίες είναι απαραίτητη η λήψη φαρμακευτικής αγωγής και η περίθαλψη. Προς αυτόν τον σκοπό το ΚΕΜ είναι σε συνεργασία με τον Φαρμακευτικό Σύλλογο Ηλείας για παροχή φαρμάκων προς τους εργάτες γης σε επείγουσες περιπτώσεις.
Τέλος, εδώ και καιρό υπάρχει πρόβλεψη για πρόγραμμα ελληνομάθειας (μαθήματα ελληνικών σε ενήλικες) που θα υλοποιηθεί από το ΚΕΜ, το οποίο όμως δεν έχει προχωρήσει ακόμη.»