Το μόνο που θα σου  ’ρθει είναι αυτό που ήδη το έχεις προετοιμάσει και προοαποφασίσει, η θλιβερή αντανάκλαση της ελπίδας σου, αυτής της μαϊμούς που ξύνεται πάνω στο τραπέζι και τουρτουρίζει από το το κρύο. Σπάσ’ της το κεφάλι αυτής της μαϊμούς, τρέξε από το κέντρο προς τον τοίχο κι άνοιξε ένα πέρασμα. 

Χ. Κορτάσαρ

Ιστορίες των Κρονόπιο και των Φάμα

 

Υφαντουργοί της απελπισίας, υφαίνουμε μόνο σάβανα

Φερνάντο Πεσσόα

Το βιβλίο της ανησυχίας

 

Έτυχε φέτος να περάσω μια πρωτοχρονιά σχετικά χαμηλής έντασης διασκέδασης, λόγω δουλειάς: κοιμόντουσαν όλοι στο σπίτι, μου είχαν ζητήσει να τους ξυπνήσω 11.45΄, είδαμε βεγγαλικά με άγχος για το σκυλί (που κοιμόταν σαν βόδι και δεν κατάλαβε τίποτα), αλλάξαμε τη χρονιά και μετά πάλι ύπνο. Δεν έμοιαζε με οποιαδήποτε Τετάρτη, λόγω των βεγγαλικών και αυτού του δεκαπεντάλεπτου της άγριας διασκέδασης, αλλά έχει μείνει μια ιστορική φωτογραφία στην οποία η γυναίκα μου και τα δύο μου παιδιά κάθονται αγουροξυπνημένοι με πιτζάμες στον καναπέ λίγο πριν τις 12, σαν να είχε γίνει σεισμός και έπρεπε να σηκωθούν επειγόντως από το κρεβάτι. Στη συνέχεια η γυναίκα μου είπε: «και πολύ γλεντήσαμε».

Υπάρχει μια δόση αισιοδοξίας, πίστης στη μαγική δύναμη των λέξεων, μια κοελική λαχτάρα να φτιάξουμε ένα σύμπαν κομμένο και ραμμένο στα μέτρα των ευχών μας, σε κάθε φωτογραφία πρωτοχρονιάς όπου οι άνθρωποι εύχονται «καλή χρονιά». Αυτή η αγαθότητα είναι τόσο εδραιωμένη, ώστε η παραίτηση από τη μαγική σκέψη θεωρείται πολιτική προδοσία. Εννοώ ότι η αριστερή αισιοδοξία φαντάζει στα μάτια μου σαν πρωτοχρονιάτικη ευχή. Μάταιη.

Εξηγώντας ο Μαρκ Φίσερ τον τύπο αυτής της παραίτησης, αναφέρεται στον αριστερό που θεωρεί ότι είναι ρεαλιστής ενώ είναι καταθλιπτικός, όπου όμως ο ίδιος δίνει μια διέξοδο πολύ πιο κοντά στη δική μου πρωτοχρονιά: «το είδος της μελαγχολίας για την οποία μιλάω εδώ συνίσταται όχι στην παραίτηση, αλλά στην άρνηση να υποκύψεις». Το μυστήριο της ζωής είναι ότι κάπως στεκόμαστε όρθιοι και οι απαισιόδοξοι.

Πιστεύουν πολλοί ότι έχουμε να διαλέξουμε μεταξύ ψευδαισθήσεων και παραίτησης, εξ ου και η σύγκριση ανάμεσα σε μια Αριστερά που πίστευε με αυτοπεποίθηση στο μέλλον, απέναντι σε μια Αριστερά που μετατρέπει σε αρετή την ανικανότητά της να δράσει.

Έχω την ίδια άποψη γι’ αυτή τη ρητορική, με τη στάση που έχω απέναντι στις πρωτοχρονιάτικες ευχές. Δεν είναι μόνο ότι δεν επηρεάζουν το μέλλον – δεν το επηρεάζουν περισσότερο από τα ξόρκια και τις προσευχές, θέλω να πω – αλλά δεν επηρεάζουν ούτε την αγωνιστικότητα αυτών που τις λένε.

Έχω γράψει αρκετές φορές για την ελπίδα, πάντα γύρω από το φαουστικό μότο «Κατάρα στην ελπίδα!» και την αποστροφή της Άρεντ ότι η ελπίδα για τους αρχαίους βγαίνει από το κουτί της Πανδώρας.

Έτυχε δύο φορές πέρσι να μου πιάσουν την κουβέντα αισιόδοξοι αριστεροί. Πέρασα πολύ δύσκολα και στις δύο περιπτώσεις, διότι δεν ξέρω πώς να διαχειριστώ τόση ασυνεννοησία με κάποιον με τον οποίο συμφωνώ.

Επειδή λοιπόν τα σύγχρονα κείμενα πρέπει να καταλήγουν σε ένα «call to action», να λένε στον αναγνώστη τι να κάνει, για ποιον λόγο τα λέμε όλα αυτά που λέμε, καταλήγω κι εγώ με έναν πρακτικό οδηγό: «Το μόνο που θα σου  ’ρθει είναι αυτό που ήδη το έχεις προετοιμάσει και προοαποφασίσει, η θλιβερή αντανάκλαση της ελπίδας σου, αυτής της μαϊμούς που ξύνεται πάνω στο τραπέζι και τουρτουρίζει από το το κρύο. Σπάσ’ της το κεφάλι αυτής της μαϊμούς, τρέξε από το κέντρο προς τον τοίχο κι άνοιξε ένα πέρασμα».

Τις θερμότερες ευχές μου για ένα ευτυχισμένο 2026!