Ηλιάνα Ζερβού και Νεκταρία Ψαράκη

Την ώρα που τα τρακτέρ και τα αγροτικά μηχανήματα βρίσκονται ακόμα στους δρόμους, με τους παραγωγούς της χώρας να ζητούν μία σειρά από μέτρα για τη βελτίωση της ζωής τους και μια αγροτική πολιτική που δεν θα τους εξαθλιώνει, στο πρώτο θέμα του «3ου ΘΕΜΑΤΟΣ» για το 2026 ασχοληθήκαμε με το μείζον ζήτημα της Ευλογιάς των Αιγοπροβάτων.

Μέχρι στιγμής έχουμε χάσει τουλάχιστον 500.000 ζώα είτε λόγω νόσησης, είτε λόγω θανάτωσης μετά από παράνομο εμβολιασμό, καθώς πρόκειται για ενεργό εμβόλιο (δηλαδή φαίνεται λες και το ζώο νοσεί, ενώ έχει εμβολιαστεί) που δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί επίσημα, αφού το ελληνικό κράτος αρνήθηκε να εμβολιάσει τα πρόβατα, αγνοώντας μάλιστα σαφέστατη οδηγία του Ευρωπαϊκού Επιτρόπου.

Υπενθυμίζουμε στο σημείο αυτό, ότι η Τομεάρχης Δικαιοσύνης, Θεσμών και Διαφάνειας του ΠΑΣΟΚ, Ευαγγελία Λιακούλη, κατέθεσε στη Βουλή μία επίσημη επιστολή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προς την ελληνική κυβέρνηση, η οποία χαρακτηρίζει «αναγκαίο και υποχρεωτικό τον εμβολιασμό» για την Ευλογιά των αιγοπροβάτων και η οποία, όπως καταγγέλλει η κ.Λιακούλη, «ουδέποτε γνωστοποιήθηκε επίσημα, ούτε στη Βουλή, ούτε στους κτηνοτρόφους, ούτε στις αρμόδιες Περιφέρειες».

Πως θα μπορούσε η Ευλογιά να περιοριστεί στην περιοχή του Έβρου, τον Αύγουστο του ‘24

Η κτηνίατρος και μεταδιδακτορική ερευνήτρια, Αφροδίτη Καλογιάννη, μας μιλά από το εργαστήριο της για μια σειρά από κινήσεις πρόληψης που έπρεπε να έχει ακολουθήσει το ελληνικό κράτος μόλις εμφανίστηκε το πρώτο κρούσμα τον Αύγουστο του 2024 στην περιοχή του Έβρου της Θράκης, αλλά και για το «ύστατο μέτρο» του εμβολιασμού, τονίζοντας ότι τόσο η οργανωμένη, επιστημονικά ορθή πρόληψη, όσο και ο εμβολιασμός θα απαιτούσαν… να μετρήσουμε τα πρόβατα, αφήνοντας ξεκάθαρα να εννοηθεί πως αυτό θα οδηγούσε νωρίτερα στην αποκάλυψη του σκανδάλου των αγροτικών επιδοτήσεων του ΟΠΕΚΕΠΕ.

«Το θέμα είναι ότι θα μπορούσε να περιοριστεί στην περιοχή του Έβρου, τον Αύγουστο του ‘24» εξηγεί, προσθέτοντας ότι θα έπρεπε τότε «να έχουν θανατωθεί οι τέσσερις μονάδες και να έχουν αποζημιωθεί πλήρως». «Εκείνη τη στιγμή ήταν ενεργή μια άλλη φωτιά» λέει αναφερόμενη στην Πανώλη που επίσης θέριζε τότε και προσθέτει: «Οπότε όλα τα βλέμματα ήταν στραμμένα εκεί. Υπήρξε ολιγωρία. Υπήρξαν και κάποιες μεθοδευμένες κινήσεις αδιαφορίας και έχουμε φτάσει στο σήμερα με σχεδόν μισό εκατομμύριο νεκρά ζώα».

«Η θανάτωση είναι μονόδρομος βάσει νομοθεσίας και πρωτοκόλλων για τη μονάδα που έχει βρεθεί θετικό κρούσμα» πληροφορεί, αλλά διευκρινίζει πως «το θέμα σε όλα αυτά τα νοσήματα είναι τι κάνεις με το που έχεις ένα θετικό κρούσμα. Εκεί έγινε η μεγάλη παράλειψη και δημιουργήθηκε το μεγάλο πρόβλημα».

Το σωστό επιστημονικά, μας εξηγεί η Αφροδίτη «είναι να κάνουμε ενεργητική επιδημιολογική επιτήρηση, δηλαδή να υπάρχουν κλιμάκια κτηνιάτρων τα οποία βγαίνουν στις μονάδες, μαζεύουν δείγματα ανά περιοχή, ταυτοποιούν θετικά – αρνητικά και ορίζουν ζώνες ασφαλείας και ζώνες επιτήρησης ή ελεύθερες ζώνες». Έπειτα, συνεχίζει: «Αναλύουμε τα στελέχη, τα υλικά που βρίσκουμε, οπότε έχουμε μία πλήρη εικόνα για τις δυναμικές μετάδοσης. Ποιες περιοχές μπορούμε να ορίσουμε ως απαλλαγμένες; μέχρι πού μπορούμε να βάλουμε τις ζώνες ασφαλείας, που μπορούμε μετά να εμβολιάσουμε. Να ορίσουμε δηλαδή ζώνες μολυσμένες τις οποίες θα εμβολιάσουμε και ζώνες καθαρές, τις οποίες θα προσπαθήσουμε να τις κρατήσουμε καθαρές με μεγαλύτερη ακτίνα της καραντίνας, κάτι που είχε κάνει η Ισπανία επιτυχώς. Άνοιξε τις ζώνες καραντίνας από τα 15 στα 80 χιλιόμετρα, οπότε κράτησε ασφαλείς τις γύρω περιοχές».

Αν μετρούσαμε τα ζώα θα βρισκόμασταν μπροστά στις ψευδείς δηλώσεις του σκανδάλου του ΟΠΕΚΕΠΕ

Ωστόσο, το ελληνικό κράτος δεν έκανε κάτι τέτοιο. «Εμείς περιμέναμε να δηλώσουν οι κτηνοτρόφοι τα κρούσματα. Ήταν ήδη πολύ αργά. Όταν περιμένεις να σου δηλώσει ο κτηνοτρόφος ότι έχει νεκρό ζώο, σημαίνει ότι ήδη όλα τα διπλανά είναι άρρωστα» λέει η Αφροδίτη.

Για να υπάρξει όμως αυτή η επιστημονικά ενδεδειγμένη διαχείριση του προβλήματος θα έπρεπε να μετρήσουμε τα ζώα επιβεβαιώνει η Αφροδίτη, σχολιάζοντας με νόημα ότι «με τα μαθηματικά δεν τα πάμε καλά σαν χώρα εξαπανέκαθεν». Δηλαδή, αν είχαμε δηλωμένα 17 εκατομμύρια πρόβατα, λόγω των ψευδών δηλώσεων μέσω του σκανδάλου του ΟΠΕΚΕΠΕ, και τα ζώα ήταν 5 εκατομμύρια, μέσα από αυτή τη διαδικασία θα αποκαλυπτόταν αυτό το μεγάλο κενό και θα δημιουργούσε εύλογα ερωτήματα και υποψίες. 

Φυσικά, για την ενεργητική επιδημιολογική επιτήρηση θα έπρεπε να υπάρχουν οι απαραίτητες δημόσιες υπηρεσίες, στελεχωμένες με μόνιμο προσωπικό και εργαστήρια αναφοράς που το κράτος δε φαίνεται πρόθυμο να χρηματοδοτήσει. «Θα έπρεπε να ενεργοποιούνται μηχανισμοί έκτακτων μέτρων ασφαλείας, να μπορούν να δημιουργηθούν εργαστήρια αναφοράς σε περιπτώσεις επιζώντων» σημειώνει ακόμα η Αφροδίτη και μας πληροφορεί πως στην Ελλάδα έχουμε μόνο ένα εθνικό εργαστήριο αναφοράς για τα εξωτικά νοσήματα που βρίσκεται στην Αθήνα. 

Τα μνημόνια έχουν παίξει και σε αυτόν τον τομέα σημαντικό ρόλο. Η Αφροδίτη τονίζει ότι μετά τα μνημόνια όλες οι κτηνιατρικές υπηρεσίες είτε αφορούν την Διεύθυνση Κτηνιατρικής, είτε αφορούν τα δημόσια κτηνιατρεία της Περιφέρειας, είτε τον ΕΦΕΤ (Ενιαίος Φορέας Ελέγχου Τροφίμων), όλες έχουν υποστελεχωθεί. 

Η κυβέρνηση δεν εμβολίασε γιατί δεν θέλησε να ζητήσει το σωστό αριθμό δόσεων – «Να χρεωθεί τον ΟΠΕΚΕΠΕ»

Η Αφροδίτη επίσης ξεκαθαρίζει ότι υπήρχε δυνατότητα νόμιμου οργανωμένου εμβολιασμού των ζώων, καθώς τώρα γίνεται παράνομα και χωρίς καμία επιτήρηση, όπως επιβεβαιώνει και η ίδια. «Βάσει ευρωπαϊκής νομοθεσίας υπάρχουν κάποια νοσήματα για τα οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει τράπεζα αντιγόνων και εμβολίων. Η ευλογιά είναι ένα από αυτά. Έχει τράπεζα διαθέσιμη ούτως ώστε να μπει σε διαδικασία παραγωγής το εμβόλιο και να διατεθεί αν χρειαστεί» σημειώνει. 

Εντύπωση προκαλεί η επόμενη πληροφορία που μας δίνει η ερευνήτρια, ότι στο παρελθόν έχουμε εμβολιάσει, το 1988 που είχαμε κρούσματα Ευλογιάς ξανά στον Έβρο. «Είναι εκπληκτικό ότι το 1988 η Ελλάδα ήταν πιο έτοιμη να αντιμετωπίσει μια πανδημία σε σχέση με το 2026» σχολιάζει.

Στην ερώτηση γιατί δεν εμβολιάσαμε το ‘24, η κτηνίατρος απαντά: «Γιατί μάλλον κάποιος δεν ήθελε να μπει στη διαδικασία να μετρήσει. Τι θα ζητούσε ο Μητσοτάκης; Πόσες δόσεις να ζητούσε;» Με άλλα λόγια, για να παραγγείλουμε, θα έπρεπε να δούμε «πόσα αιγοπρόβατα είχαμε δηλώσει εδώ πέρα;» Η Αφροδίτη περιγράφει: «Αν παίρναμε 17 εκατομμύρια εμβόλια αλλά κάναμε τα 5 εκατομμύρια τα υπόλοιπα τι θα τα κάναμε;» αναρωτιέται. Στο σημείο αυτό έχει σημασία να αναφέρουμε ότι πρόκειται για ζωντανό εμβόλιο, δηλαδή υγειονομική βόμβα, όπως μας λέει και η καλεσμένη μας. 

Η κυβέρνηση δεν εμβολίασε, συμπληρώνει «γιατί δεν θέλησε να ζητήσει το σωστό αριθμό δόσεων, να απολογηθεί, να μπει στη διαδικασία να καταμετρήσει και μετά άντε να πει ότι έπαιρνε την ευθύνη να χρεωθεί τον ΟΠΕΚΕΠΕ και παραδεχτεί ότι έχει δηλώσει ψέματα, “θέλω 5 εκατομμύρια δόσεις, δεν θέλω 17”».

Μάλιστα, καθώς πρόκειται για εμβόλιο που απαιτείται να γίνεται δύο φορές τον χρόνο, δεν θα αρκούσε η κυβέρνηση να οργανώσει έναν εμβολιασμό μπαμ και κάτω και τέλος. Αντιθέτως, θα έπρεπε να μπει στη διαδικασία να δημιουργήσει έναν κρατικό μηχανισμό, να δώσει λεφτά, να προσλάβει κόσμο.

«Στόχος η συγκεντροποίηση της παραγωγής» 

Η Αφροδίτη κάνει σαφές ότι πολύ δύσκολα γίνεται εκρίζωση αυτών των νόσων από τις περιοχές που εμφανίστηκαν αλλά και η επανενεργοποίηση αυτών των εκτροφών. Δηλαδή, μιλάμε για κτηνοτρόφους που ίσως να μη μπορέσουν ποτέ ξανά να είναι κτηνοτρόφοι.

Σύμφωνα με τη νομοθεσία ορίζεται ένα πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα χωρίς κανένα ενεργό κρούσμα στην περιοχή, μετά μπορεί ο κτηνοτρόφος να βάλει ένα ποσοστό των ζώων να ελεγχθεί και μετά να αυξήσει την παραγωγή του. Παράλληλα, η επανενεργοποίηση απαιτεί και ένα κεφάλαιο, καθώς οι αποζημιώσεις δεν φτάνουν, ξεκαθαρίζει η Αφροδίτη κάνοντας λόγο για μόλις 250 ευρώ ανα ζώο.

Η Αφροδίτη ακόμα εκφράζει ανησυχίες και για το τρόπο με τον οποίο γίνεται η διαχείριση των νεκρών ζώων, και άρα η συνέχιση της διασποράς του ιού, καθώς απαιτείται υγειονομική ταφή με επίβλεψη από τις κρατικές υπηρεσίες και «δεν υπάρχει κανένας κρατικός μηχανισμός».

Η Αφροδίτη κρίνει πως η πολιτική στόχευση τόσο της Ελλάδας όσο και της ΕΕ μοιάζει να είναι μια συγκεντροποίηση της παραγωγής. «Αυτοί που επιβιώνουν είναι οι μεγάλες μονάδες που αγοράζουν όλο το ζωικό κεφάλαιο από τις γύρω, μικρές μονάδες που κλείνουν, που δεν αντέχουν το κόστος παραγωγής, που δεν αντέχουν τη φορολογία. Το ίδιο γίνεται και στον αγροτικό πληθυσμό» σημειώνει. «Δηλαδή λίγες μονάδες, με πολύ μεγάλο αριθμό ζώων, εντατικά εκτρεφόμενων, όπου να υπάρχει και μία συνεννόηση με τις μεγάλες γαλακτοβιομηχανίες» εκτιμά επίσης.

Ως προς τη συμφωνία της Mercosur που επίσης έρχεται να πλήξει ανεπανόρθωτα ίσως τον εγχώριο παραγωγό, η Αφροδίτη εστιάζει και σε μία ακόμα ταξική πλευρά του προβλήματος για εμάς τους καταναλωτές και τις καταναλώτριες. «Θα έχουμε ακριβά καλά τρόφιμα για όποιον έχει να τα πληρώσει, τα οποία θα είναι από την Ολλανδία, την Ελλάδα, τη Γαλλία κτλ. Και για εσάς τους “πλεμπαίους” θα έχουμε κάτι αμφιβόλου ποιότητας από τη Λατινική Αμερική» καταλήγει σαρκαστικά. 

«Είμαι ένας κτηνοτρόφος με 1.000 ζώα θανατωμένα ενάμιση χρόνο τώρα»

Στη συνέχεια παίρνουμε τηλέφωνο τον πρόεδρο των Κτηνοτρόφων Μαγνησίας Γιώργο Τερζάκη που βρίσκεται στον δρόμο μαζί με άλλους διαμαρτυρόμενους παραγωγούς. Είναι Τρίτη Ααπόγευμα και μέρα συνάντησης μιας μικρής μερίδας αγροτοκτηνοτρόφων έχει συναντηθεί με τον Κυριάκο Μητσοτάκη προκαλώντας οργή σε πολλούς αγρότες και κτηνοτρόφους, οι οποίοι παραμένουν στα μπλόκα. 

«Ο πρώτος λόγος που δεν πήγαμε στο ραντεβού είναι ότι η πανελλαδική των μπλόκων, γύρω στα εξήντα μπλόκα, είχε αποφασίσει ότι αφού έχουμε τέσσερις κλάδους στον πρωτογενή τομέα, αγρότες, κτηνοτρόφους, μελισσοκόμους, αλιείς, θα είχαμε εκπροσώπους 35 άτομα, 20 και 15 ξεχωριστά» αναφέρει, εξηγώντας ουσιαστικά ότι επιθυμούσαν διαφορετική σύνθεση από εκείνη που πρότεινε η κυβέρνηση.

Όπως επισημαίνει, οι κτηνοτρόφοι έχουν σοβαρά προβλήματα με την Ευλογιά και γι’ αυτό ήθελαν να προχωρήσουν σε ένα ένα ξεχωριστό δίωρο ραντεβού, διευκρινίζοντας ότι σε δύο ώρες δε λύνονται τα προβλήματα. Μάλιστα, μας λέει ότι ο πρωθυπουργός δε δέχτηκε να μιλήσει με δύο άτομα τα οποία βρίσκονταν στην επιτροπή, καθώς υποστήριξε πως εκκρεμούν για αυτά δικογραφίες. «Δεν έχουμε καμία ενημέρωση από την αστυνομία γιατί το ένα άτομο είμαι εγώ προσωπικά. Δεν έχει κανείς κατηγορία, το ποινικό μας είναι καθαρό» δηλώνει. 

Γεμάτος οργή μας λέει «είμαι ένας κτηνοτρόφος με 1.000 ζώα θανατωμένα ενάμιση χρόνο τώρα και δεν έχω πάρει ούτε το χαμένο εισόδημα. Αυτός είμαι». «Τώρα αν με θεωρούν ψωνισμένο, αν με θεωρούν τραμπούκο, αυτοί που βγαίνουν στην τηλεόραση είναι πολύ περισσότερο τραμπούκοι από εμάς» τονίζει αναφερόμενος στην απαράδεκτη δήλωση του υπουργού Υγείας και αντιπροέδρου της κυβέρνησης Άδωνι Γεωργιάδη ότι «κάποιοι την έχουν ψωνίσει». 

«Αυτά τα ζώα τα έφτιαξα με πόνο, κόπο και δανεικά λεφτά»

Καθώς μάλιστα πολλά στελέχη της Νέας Δημοκρατίας έχουν κατηγορήσει τους παραγωγούς για πολιτικές σκοπιμότητες, ο κ. Τερζάκης λέει: «Μέχρι εχθές ήμουν της Νέας Δημοκρατίας. Σήμερα είμαι στην κρεμάστρα και είναι στα μανταλάκια η ψήφος μου, για να μη λένε ότι είμαι και εγώ διαφορετικό κόμμα. Νέα Δημοκρατία, φανατικός ήμουνα.».

«Είμαι 34 χρονών. Η χειρότερη μου μέρα και ο χειρότερος μου χρόνος ήταν όταν χτύπησε 7 η ώρα το πρωί το τηλέφωνο για να μου πουν ότι “είστε θετικός, θα σας θανατώσουν τα ζώα”» μας περιγράφει το πως είναι να είσαι κτηνοτρόφος και να λαμβάνεις αυτή την είδηση. «Η επόμενη κουβέντα ήτανε “πόσα ζώα έχετε;” Εγώ δεν είχα σάλιο να καταπιώ εκείνη τη στιγμή. Γιατί αυτά τα ζώα τα έφτιαξα με πόνο, κόπο και δανεικά λεφτά για να φτάσω σε 1.000 ζώα μια μονάδα. Έτσι και σε καταστρέφουν» συνεχίζει με παράπονο. 

«Στο εξωτερικό τους πήγαιναν ψυχολόγο για να τους ανακοινώσουν ότι “έχετε ευλογιά και πρέπει να σου θανατώσουν τα ζώα”. Εμείς τι ψυχολόγο έχουμε; Τα ΜΑΤ μπροστά μας» καταγγέλλει ακόμα την καταστολή της κυβέρνησης κατά των αγροτικών κινητοποιήσεων. 

12.000 ευρώ πρόστιμο όταν επιχείρησε να απενεργοποιήσει την παραγωγή του

«Μετά από 6 μήνες μας είχαν δώσει περιθώριο να βάλουμε ζώα στο μαντρί, εμείς βάλαμε μετά από 7 μήνες εφ όσον δεν υπήρξε κρούσμα στην περιοχή. Όταν φέραμε τα ζώα, εμφανίστηκε δεύτερο κύμα στην περιοχή της Μαγνησίας» λέει δίνοντας μας έχει τραγικό παράδειγμα αυτού που επιστημονικά περιέγραψε η Αφροδίτη ως «μη εκρίζωση της νόσου». «Και τώρα με κατηγορούν που περιμένω το χαμένο εισόδημα. Μόνο να πάρω μετά από ενάμιση χρόνο 12.000 ευρώ πρόστιμο» προσθέτει, αναδεικνύοντας την αναλγησία τους κράτους απέναντι σε αυτούς τους ανθρώπους.

Σχετικά με το γεγονός ότι η κυβέρνηση δεν προχώρησε στον εμβολιασμό των αιγοπροβάτων, ο κ. Τερζάκης σχολιάζει μιλώντας έντονα και αιχμηρά: «Μας λένε ότι δεν έχουμε κτηνιάτρους. Προσβάλλουν τα πανεπιστήμια μας, προσβάλλουν τα σπουδαγμένα παιδιά, προσβάλλουν τον πρωτογενή τομέα. Γιατί όλα τα παιδιά που έχουν σπουδάσει, από το χώμα έχουν βγει τα λεφτά, από τη γη έχουν σπουδάσει όλοι οι άνθρωποι.»

Έπειτα περιγράφει πόσο αλυσιδωτά είναι όλα ειδικά στον κόσμο της παραγωγής, εξηγώντας πως η Ευλογιά δεν επηρεάζει μόνο τους κτηνοτρόφους. «Εγώ προσωπικά με 1.000 ζώα για τριφύλλια και σανά έδινα γύρω στα 60.000 ευρώ. Τώρα δύο χρόνια έχει χάσει ο “τριφυλλάς” μου 120 χιλιάρικα μόνο από μένα» λέει.

Εκδηλώνοντας την οργή του για μία σειρά από τομείς στους οποίους η κυβέρνηση έδειξε την βαθιά αλαζονεία και αδιαφορία της απέναντι στους παραγωγούς της χώρας, στο τέλος τονίζει: «Τα αιτήματα των κτηνοτρόφων δεν έχουν κόκκινη γραμμή. Έχουν επιβίωση». Τρία πράγματα ζητούν, εμβολιασμό, αντικατάσταση ζωικού κεφαλαίου και επιστροφή χαμένου εισοδήματος.