γράφει ο Δρ. Ιάσων Μαρκαντώνης, Κλιματολόγος, μέλος Τομέα Περιβάλλοντος ΜέΡΑ25
Η εξέλιξη της τεχνολογίας η οποία οδήγησε αναμφισβήτητα στην ανάπτυξη του βιοτικού μας επιπέδου, έχει οδηγήσει και σε έναν άνευ προηγουμένου πλουτισμό μιας μικρής κάστας ανθρώπων που εκμεταλλεύονται χωρίς φραγμούς τον φυσικό πλούτο του μοναδικού σπιτιού μας, του πλανήτη Γη.
Αυτή η βάρβαρη εκμετάλλευση, με την υπερκατανάλωση των ορυκτών καυσίμων, την αποψίλωση των δασών, τη διάλυση των οικοσυστημάτων και τη δημιουργία αχανών τσιμεντουπόλεων έχει οδηγήσει τις τελευταίες δεκαετίες σε έναν διπλασιασμό των επιπέδων του διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα. Επιστημονικές μετρήσεις έχουν δείξει ότι αυτή η αύξηση έχει ως αποτέλεσμα ανάλογη αύξηση της μέσης θερμοκρασίας του πλανήτη. Μάλιστα, το 2024 η μέση ετήσια θερμοκρασία ξεπέρασε το όριο του 1,5 βαθμού Κελσίου αύξηση της θερμοκρασίας σε σχέση με την περίοδο 1850-1900 όριο που είχε τεθεί από τη Συμφωνία του Παρισιού. Παράλληλα, το 2025 και το 2023 ήταν πολύ κοντά στο όριο, ενώ τα 10 τελευταία έτη ήταν τα 10 θερμότερα από το 1900 και μετά.
Ο κίνδυνος βέβαια γίνεται μεγαλύτερος αν αναλογιστούμε τη θέρμανση της περιοχής του Αρκτικού Κύκλου που συμβαίνει 3 με 4 φορές πιο γρήγορα σε σχέση με τον υπόλοιπο πλανήτη. Η μόνιμη, επί χιλιετίες, παγοκάλυψη του λιώνει αφήνοντας έκθετο στον ατμοσφαιρικό αέρα και τον ήλιο του καλοκαιριού το permafrost (ελ. Μόνιμο παγωμένο έδαφος), το έδαφος που βρίσκεται κάτω από τον πάγο και είναι παγωμένο σε βάθος πολλών δεκάδων μέτρων. Πλέον, κι αυτό λιώνει με αποτέλεσμα οργανική ύλη που βρισκόταν εγκλωβισμένη από την τελευταία εποχή των Παγετώνων να αποσυντίθεται απελευθερώνοντας μεθάνιο, ένα αέριο που μπορεί να θερμάνει την ατμόσφαιρα 25 φορές πιο γρήγορα από το διοξείδιο του άνθρακα.
Καταλαβαίνουμε, λοιπόν, ότι μπαίνουμε σ΄ έναν φαύλο κύκλο όπου η ανθρωπογενής θέρμανση της ατμόσφαιρας θα επιφέρει μία δευτερογενή θέρμανση λόγω των μεγάλων ποσοτήτων μεθανίου που εκλύονται από το permafrost, που με τη σειρά της θα επιταχύνει τις καταστροφικές συνέπειες της κλιματικής κρίσης.
Οι επιστημονικές μελέτες προβλέπουν ότι αν η ανθρωπότητα δεν αλλάξει ρότα μέχρι το τέλος του αιώνα οι συνέπειες θα είναι καταστροφικές. Αντιθέτως, σενάρια που χρησιμοποιούν χαμηλότερες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, μετριάζουν τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Επιπτώσεις που παρατηρούμε ήδη και δεν είναι επιστημονική φαντασία. Πλημμύρες, καύσωνες, ξηρασίες, πυρκαγιές που εκδηλώνονται πολύ πιο βίαια και άλλα ακραία φαινόμενα παρατηρούνται με όλο και μεγαλύτερη συχνότητα σε διάφορα μέρη του πλανήτη. Ακόμα και στη χώρα μας, ακραίες πλημμύρες όπως στη Θεσσαλία, στη Μάνδρα και πρόσφατα στην Αττική συμβαίνουν όλο και πιο συχνά προκαλώντας ανθρώπινες και ζωικές απώλειες και τεράστιες καταστροφές. Αν και οι περισσότερες πυρκαγιές έχουν ανθρωπογενή αιτία, η εξάπλωση τους είναι πιο εύκολη λόγω της μεγάλης ξηρασίας κατά τους θερινούς μήνες.
Στη χώρα μας, η κλιματική κρίση χρησιμοποιείται από την κυβέρνηση ως δικαιολογία για κάθε ανεπάρκεια και κάθε λάθος χειρισμό στην αντιμετώπιση των καταστροφών. Αυτή η αντιμετώπιση δίνει πάτημα σε ανθρώπους να αμφισβητούν την κλιματική κρίση. Αυτή είναι μία πολύ βολική τακτική για τα μεγάλα συμφέροντα που προωθούν τις εξορύξεις και τη χρήση ορυκτών καυσίμων.
Η ανθρωπότητα βρίσκεται μπροστά σ΄ ένα δίλημμα. Από τη μία να συνεχίσει να χρηματοδοτεί τον άκρατο πλουτισμό των δισεκατομμυριούχων που εκμεταλλεύονται τον πλανήτη μας ή από την άλλη να αλλάξει νοοτροπία και να σταματήσει να καταστρέφει το ίδιο της το σπίτι.
Όπως έχει πει και η Δρ. Τζέιν Γκούνταλ «Το τι κάνεις, κάνει τι διαφορά και πρέπει να αποφασίσεις τι είδους διαφορά θες να κάνεις».