Της Ζαμίλε Καμπά*

Η αναπτέρωση αυτή, φυσικά χαρακτηρίζεται από αντιφάσεις και όρια και σε καμία περίπτωση δε μπορούμε να μιλήσουμε για ένα ενιαίο πολιτικό ρεύμα ούτε πρέπει να το αντιμετωπίζουμε ως τετοιο. Παρόλαυτα, είναι υπαρκτές και οι υλικές αυτές αποτυπώσεις ενέχουν δυνατότητες για την επόμενη μέρα για την δημιουργία μίας εναλλακτικής. Αγώνες για ελευθερία, αξιοπρέπεια και ζωή. Τρία κοινά σημεία που θα μπορούσαμε να αποτυπώσουμε είναι τα εξής:

  • Το αντιπολεμικό κίνημα και το κίνημα αλληλεγγύης στη Παλαιστίνη
  • Την όξυνση των κοινωνικών ανισοτήτων και την επιδείνωση του βιοτικού επιπέδου
  • Τη διευρυνόμενη κρίση νομιμοποίησης των κρατικών θεσμών αλλά και ευρύτερα των μηχανισμών ηγεμονίας.

Σε αυτό το πλαίσιο και στον ελληνικό κοινωνικό σχηματισμό εντοπίζεται ένας όχι και τόσο υποβόσκων αναβρασμός. Το κίνημα ή οι κινητοποιήσεις των Τεμπών, το κίνημα αλληλεγγύης στην Παλαιστίνη, τα μπλοκα των αγροτών, η μεγαλύτερη πορεία 6ης Δεκέμβρη των τελευταίων ετών, αλλά και εν γένει συλλογικές αντιστάσεις, έχουν αρχίσει να ορθώνονται ξανά, απέναντι σε μία κυβέρνηση η οποία επενδύει στην καταστολή, την ιδεολογική, αλλά και υλική απομόνωση των ριζοσπαστικών φωνών (χαρακτηριστικές είναι οι τροποποιήσεις του ΠΚ, ο νόμος Ζαχαράκη για τα πειθαρχικά και οι αντίστοιχες ποινικές διώξεις), μία κυβέρνηση η οποία έχει επιδοθεί σε μία προσπάθεια εξάντλησης των πιο φτωχοποιημένων κομματιών της κοινωνίας, που έχει ενσωματώσει σε διάφορες πτυχές ακροδεξιά ατζέντα και ειδικά στο πεδίο του μεταναστευτικού, μία κυβέρνηση η οποία θωρακίζεται όσο καλύτερα μπορεί και επιτίθεται διαρκώς στα λαϊκά στρώματα και διεκδικήσεις.

Ωστόσο, η αριστερά, παραμένει αδύναμη και μερικές φορές δειλή να αντιμετωπίσει αυτόν τον χαοτρικό κόσμο και χαρακτηριστικές αποτυπώσεις αυτής της κατάστασης είναι:

  • η λειτουργία ακόμη στο πλαίσιο της εμπεδωμένης ήττας του 2015, η οποία διαπερνά την πλειονότητα των πολιτικών δυνάμεων και αποτυπώνεται στην πολιτική τους παρέμβαση. Η αριστερά έχει σταματήσει όχι μόνο να έχει φιλοδοξίες, που θα μπορούσε να εξηγηθεί από τον πραγματικά δυσμενή συσχετισμό, αλλά έχει σταματήσει να τις περιγράφει κιόλας.
  • ο κατακερματισμός χωρίς περιεχόμενο.
  • η περιχαράκωση στον εαυτό της, που αποτυπώνεται πολυεπίπεδα: στον κόσμο που απευθύνεται, στον λόγο που αρθρώνει, στη φοβικότητα μερικές φορές να βγούμε έξω από ήδη καθορισμένους δρόμους και να αναζητήσουμε διαδρομές, οι οποίες μπορούν πραγματικά να ανταποκριθούν στις ανάγκες του 2025 και όχι του 2015.

Για την αριστερά, η πολιτική πρέπει να είναι η τέχνη της οικοδόμησης μίας αντισυστημικής κοινωνικής δύναμης. Η υπέρβαση της μιζέριας, αλλά και των φραγμών που τίθενται από την κυρίαρχη πολιτική, όχι μόνο η μερική αντιπαράθεση με αυτούς. Οφείλουμε να ξεκινήσουμε να περιγράφουμε ένα σχέδιο, κάποιες φιλοδοξίες, και να βγούμε θαρρετά να πούμε ότι υπάρχει εναλλακτική και επιλογή, σε μία συνθήκη που η ΝΔ φαντάζει παντοδύναμη και οι μόνες επιλογές είναι η δεξιά, η κεντροαριστερά ή οι διάφορες προσωπικότητες. Γιατί φαίνεται να υπάρχει εναλλακτική. Οι κοινωνικές διεργασίες, η κινητικότητα, η ασφυξία, η απογοήτευση και η οργή του κόσμου, αποτελούν εύφλεκτο υλικό και είναι υπαρκτές, όπως επίσης και η ανάγκη όλα αυτά να εκφραστούν πιο συνολικά, σε ένα ολοκληρωμένο, εμπνευστικό και πειστικό σχέδιο.

Για να περιγράψουμε μια κινηματική αριστερά με μαζική απεύθυνση, οφείλουμε να υπερβούμε κάποια δεδομένα σχήματα και κυρίως τον διαχωρισμό κοινωνικού πολιτικού, την κινηματική δράση απέναντι στην θεσμική, την θεωρία απέναντι στην πράξη. Είναι σημαντικό να επιμείνουμε στη διαλεκτική σχέση της θεωρίας, του κινήματος και της κεντρικής πολιτικής παρέμβασης, ως αναγκαία στοιχεία για τη συγκρότηση μίας κοινωνικής αντιπολίτευσης, μέσα από την συνάθροιση των επί μέρους κινηματικών πρακτικών και θεωρητικών εργαλείων σε ένα ενιαίο πολιτικό σχέδιο.

Υπάρχει ανάγκη για μια Αριστερά:

  • Αντισυστημική και ριζοσπαστική, που έρχεται σε σύγκρουση με το σύστημα και τους βασικούς πυλώνες του και αναζητεί διαρκώς δρόμουςέμπρακτης αμφισβήτησης της κυρίαρχης πολιτικής.
  • Μετωπική και ενωτική. Οφείλουμε να επανακτήσουμε την ικανότητα σύγκλισης και να επιδιώκουμε την μέγιστη συσπείρωση, δημιουργώντας ένα πλατύ μπλοκ ρήξης, απέναντι σε έναν ισχυρό αντίπαλο.
  • Μαχητική, που θα είναι σε θέση να μετατρέπει τις εμπειρίες του παρελθόντος σε πηγές διδαγμάτων για το μέλλον, που θα μπορεί να κινείται μες τα κινήματα, θα εμπνέει και θα εμπνέεται από αυτά, προσπαθώντας με μαζικούς όρους να αμφισβητήσει το ασφυκτικό πλαίσιο αυταρχισμού που εγκαθιδρύεται.
  • Προγραμματικά αιχμηρή και συγκεκριμένη, που χωρίς να αρνείται την πραγματικότητα θα μπορεί να δημιουργεί τους όρους για να την μεταμορφώσει, με αιχμές και ιεραρχήσεις διεκδικήσεων.

Η πρόταση αυτή συμπυκνώνεται σήμερα στην ανάγκη συγκρότησης κοινωνικής και πολιτικής αντιπολίτευσης απέναντι στην κυβέρνηση και την πολιτική της, στην αυταρχική θωράκιση του κράτους και τη στροφή στη στρατιωτικοποίηση — συνοπτικά, απέναντι σε όλους τους κόμβους της αστικής πολιτικής. Μια τέτοιους είδους αντιπολίτευση απουσιάζει σήμερα από όλες τις εκδοχές της Αριστεράς, αναδεικνύοντας τη μερικότητα όλων των υπαρχόντων μορφωμάτων αλλά και την ευρύτερη αμηχανία στην οποία βρίσκεται η Αριστερά την τελευταία 10ετία. Συγχρόνως, η προοπτική αυτή δέχεται πιέσεις από τον χώρο της Κεντροαριστεράς και τη γραμμή της «προοδευτικής διακυβέρνησης»· πρόκειται για μια γραμμή που είναι τελείως συστημική αλλά προσπαθεί να εκμεταλλευτεί το λαϊκό αίσθημα και την ανάγκη για αποπομπή της ΝΔ από την κυβέρνηση. Είτε πίσω από το «κόμμα Τσίπρα» είτε με άλλη μορφή, η γραμμή αυτή θα επανέρχεται και θα είναι επικίνδυνη για όλες τις εκδοχές της Αριστεράς.

Η συνθήκη είναι τέτοια, εδώ και κάποια χρόνια που επιτάσσει επόμενα βήματα. Κάλλιο αργά, παρά αργότερα, αλλά με πλήρη συνείδηση, πως οφείλουμε να ξεφύγουμε από μια φρασεολόγια “εντάξει δεν συμβαίνει και κάτι καινούριο”. Γιατί συμβαίνει. Μόνο τα ανοιχτά πολεμικά μέτωπα, η γενοκτονία, η πολεμική οικονομία και η αυταρχικοποίηση είναι ενδεικτικά. Η επιτακτικότητα και η άμεση δράση δεν συνεπάγονται απαραίτητα λάθος βήματα.

Οι όποιες κινήσεις στοχεύουν στη προσπάθεια για μία διαφορετική συγκρότηση της αριστεράς στο σήμερα, έχουν ρίσκο, είναι αβέβαιες, αλλά είναι παράλληλα μονόδρομος. Άλλωστε, πολλές φορές οι βεβαιότητες οδηγούν στην αδράνεια, παρά στην κίνηση. Και αυτήν την στιγμή χρειαζόμαστε κίνηση.

Η ανεπάρκεια των επί μέρους πολιτικών χώρων συντείνει στο ότι αυτή η κίνηση θα πρέπει να είναι ενωτική. Σε αυτό το πλαίσιο, η Ενωτική Πρωτοβουλία για εμάς αποτελεί έναν τέτοιον χώρο, που μπορεί να γίνει εργαστήρι για όσα περιγράφονται. Να ξανά μιλήσουμε για τον πραγματικό ταξικό εχθρό, για τις πραγματικές αντιθέσεις. Να επιδιώκουμε μία πλατιά συμμαχία πολιτικών δυνάμεων και χώρων, που δεν θα αρκούνται να δρουν από κοινού σε επί μέρους πεδία που έχουν εκ των προτέρων συμφωνία, αλλά να επιδιώκουμε ειλικρινείς και ουσιαστικές αντιπαραθέσεις, με γνώμονα την υπέρβαση όσων διαχωριστικών μπορούν να γίνουν αντικείμενο αυτής της υπέρβασης, αναζητώντας ξανά έναν δρόμο που δεν αφορά μόνο εμάς. Αλλά έναν δρόμο που αφορά τα χιλιάδες άτομα που έκαναν αίτηση για να πλεύσουν στην Γάζα, τους χιλιάδες διαδηλωτές που υφίστανται την καταστολή στον δρόμο και στέκονται με θάρρος απέναντι στην κρατική βία, τις κρατούμενες που είναι αόρατες για την κοινωνία, τις φοιτήτριες που δίνουν μάχες απέναντι στα πειθαρχικά και τις διαγραφές, τους μετανάστες που μπαίνουν φυλακή επειδή είναι μετανάστες ή δολοφονούνται στα σύνορα, τους ρομά που μπορεί να πυροβολεί με 40 σφαίρες ένα αστυνομικός και να να τον επισκέπτεται κάποιος υπουργός, τις εργάτριες που πεθαίνουν καθημερινά από τα ελλιπή μέτρα ασφαλείας στο όνομα του κέρδους.

 

*Το κείμενο αποτελεί την παρέμβαση της Ζαμίλε Καμπά στην εκδήλωση «Για μια Κινηματική Αριστερά με μαζική πολιτική απεύθυνση», που έγινε στο Red n’ Noir το Σάββατο 20 Δεκεμβρίου 2025.