Ρεπορτάζ: Ηλιάνα Ζερβού & Νεκταρία Ψαράκη
Στις 16 Φεβρουαρίου, σε μία ιδιαιτέρως αστραφτερή εκδήλωση, παρουσία του Κυριάκου Μητσοτάκη και της Αμερικανίδας πρέσβειρας, Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, έπεσαν οι υπογραφές στις συμβάσεις μίσθωσης τεσσάρων θαλάσσιων περιοχών σε Πελοπόννησο και Κρήτη προς την κοινοπραξία της Chevron και της HELLENiQ ENERGY. Με μία υπογραφή, το πρόγραμμα ερευνών θα καλύπτει 94.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα, με σκοπό την αναζήτηση υδρογονανθράκων.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, υποστήριξε ότι «δεν πρόκειται απλώς για μια ακόμη συμφωνία. Αποτελεί σημαντική ενίσχυση και κρίσιμο στοιχείο της συνολικής ενεργειακής μας στρατηγικής. Κατανοούμε πλήρως τον ρόλο που διαδραματίζουν οι υδρογονάνθρακες και θα συνεχίσουν να διαδραματίζουν για πολλά ακόμη χρόνια. Γι’ αυτό και έχουμε επενδύσει σημαντικά σε αγωγούς φυσικού αερίου, σταθμούς συμπίεσης, τερματικούς σταθμούς LNG και μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με καύσιμο φυσικό αέριο. Οι επενδύσεις αυτές προχωρούν παράλληλα με τις στρατηγικές μας επιλογές στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Η Ελλάδα αξιοποιεί δυναμικά το ηλιακό και αιολικό της δυναμικό, που είναι ιδιαίτερα σημαντικό. Από καθαρός εισαγωγέας ηλεκτρικής ενέργειας έχουμε εξελιχθεί σε σημαντικό εξαγωγέα».
Τα έσοδα του Δημοσίου, σύμφωνα με την κυβέρνηση, θα προκύπτουν από τον εταιρικό φόρο 20%, 5% περιφερειακό φόρο, και αν βρεθούν υδρογονάνθρακες και θεωρηθούν αξιοποιήσιμοι, θα προκύπτουν έσοδα και από τα δικαιώματα (royalties) που ξεκινούν από 4%, ανάλογα με τον όγκο εξόρυξης. Βεβαίως, η συμφωνία με τη Chevron είναι μία νέα αφορμή για «απαντήσεις» της χώρας στη λεγόμενη «τουρκική προκλητικότητα», με κυβερνητικά στελέχη, όπως ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Παπασταύρου, να μιλούν για σφραγίδα κυριαρχίας και αμφισβήτηση του παράνομου τουρκολυβικού μνημονίου, για να μην αποκαλυφθεί σε τι μετατρέπεται πραγματικά η χώρα: σε μία ενεργειακή αποικία των ΗΠΑ.
Στην εκπομπή 3ο ΘΕΜΑ αυτής της εβδομάδας, αναδείξαμε τις περιβαλλοντικές συνέπειες αυτής της συνεργασίας, και συνομιλήσαμε με τους πραγματικά άμεσα εμπλεκόμενους: τους ντόπιους της Κρήτης, οι οποίοι χωρίς να ερωτηθούν και χωρίς να έχουν συναινέσει, θα δουν το φυσικό περιβάλλον τους, τον τόπο τους και τις δραστηριότητές τους να αλλάζουν.
Οι… υποθέσεις για ορυκτό πλούτο στην ελληνική τάφρο ήταν αρκετές
Ο υπεύθυνος της εκστρατείας για το Κλίμα και την Ενέργεια στο ελληνικό γραφείο της Greenpeace, Κώστας Καλούδης, θυμίζει ότι η ιστορία με τις εξορύξεις στα ελληνικά ύδατα ξεκινά ήδη από τον 20ο αιώνα, και συγκεκριμένα από τους Ιταλούς κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, όπου έκαναν κάποιες γεωτρήσεις σε περιοχές όπου ήταν γνωστό ότι υπάρχει πετρέλαιο, τουλάχιστον στο Ιόνιο κυρίως. Οι συζητήσεις ξεκινούν ξανά τις επόμενες δεκαετίες, ωστόσο τα ευρήματα δεν απέδωσαν και κάτι ιδιαίτερο για τη Δυτική Ελλάδα. «Δεν ξέρουμε ακριβώς τι υπάρχει ακόμα, αλλά αυτά που βρέθηκαν μέχρι τότε για το μεγαλύτερο μέρος της χώρας δεν ήταν αξιοποιήσιμα για διαφόρους λόγους, από τεχνικούς μέχρι οικονομικούς κλπ».
«Τελικά το μοναδικό κοίτασμα που έγινε αξιοποιήσιμο ήταν αυτό στον Πρίνο της Θάσου, όπου πρώτα βρέθηκε πετρέλαιο κι έπειτα ορυκτό αέριο, όπως το λέμε εμείς, στη θαλάσσια περιοχή του Θρακικού Πελάγους. Ήταν ένα κοίτασμα που αξιοποιήθηκε για κάποιες δεκαετίες, μέχρι προσφάτως. Απέδωσε ό, τι είχε να αποδώσει. Πλέον δεν λειτουργεί», αναφέρει.
Οι συζητήσεις ξεκινούν για τα νότια της Κρήτης, καθώς τα γεωλογικά δεδομένα οδηγούν στην υποψία ότι κάτι υπάρχει. «Κρίνοντας από αυτά που γνωρίζουν για τη Μεσόγειο και αυτά που έχουν ερευνήσει και βρει σε άλλες γειτονικές χώρες έχουν κάνει την υπόθεση ότι υπάρχουν κάποια κοιτάσματα σε παρόμοιες περιοχές με τις δικές μας, τότε αξίζει να ερευνηθούν και περιοχές της χώρας μας ή τα νότια της Κρήτης. Είναι το άκρο της λεγόμενης Ελληνικής τάφρου, η οποία ξεκινάει από τα δυτικά της Κέρκυρας, βαθαίνει αρκετά στα βορειοδυτικά της Κεφαλονιάς, μέχρι που γίνεται πάρα πολύ βαθιά και εκεί που συναντιόνται δύο πλάκες τεκτονικές εκτιμάται ότι υπάρχουν οι πόροι οι οποίοι έχουν δημιουργηθεί μετά από εκατομμύρια έτη και έχουν πάρει τη μορφή του ορυκτού αερίου και πετρελαίου», περιγράφει.
Απειλείται ο οικολογικός θησαυρός
Μπορεί να υπάρχει η υποψία ότι η ελληνική τάφρος κρύβει ορυκτούς θησαυρούς. Το βέβαιο όμως είναι ότι είναι ένας οικολογικός θησαυρός. «Υπάρχουν πάρα πολλά πλάσματα, λίγα από τα οποία γνωρίζουμε και πολλά, τα οποία μας είναι μάλλον άγνωστα. Γιατί; Γιατί πολύ απλά δεν μπορεί να πάει άνθρωπος εκεί και άρα είναι μυστηριώδη βαθιά ύδατα, τα οποία εκτιμούμε ότι έχουν πολύ μεγάλο πλούτο. Είναι η πιο σημαντική θαλάσσια περιοχή της Μεσογείου για τα κητώδη, μαζί με άλλη μία της Ισπανίας, αλλά είναι η πιο βαθιά, με περισσότερα από 5,5 χιλιόμετρα στο βαθύτερο σημείο και γι’ αυτό μπορούν να ζουν εκεί κητώδη, δηλαδή φάλαινες, δελφίνια κι ο ζιφιός, τα οποία χρειάζονται μεγάλα βάθη για να κινούνται, γιατί εκεί έχουν χώρο. Για τα συγκεκριμένα κητώδη ξέρουμε πολύ λίγα για την τροφή και τις συνήθειές τους, αλλά μπορούμε να φανταστούμε, επειδή υπάρχουν και σε άλλες περιοχές του κόσμου. Ξέρουμε ότι έχουν ανάγκη να τρώνε καλαμάρια, για παράδειγμα, τα οποία υπάρχουν σε αυτά τα βαθιά ύδατα, τα οποία όμως εμείς δεν τα έχουμε μελετήσει. Εκεί όμως είναι το σπίτι τους, και η ζωή τους είναι ήδη διαταραγμένη από υπάρχουσες ανθρωπογενείς δραστηριότητες, όπως το εμπόριο, δεδομένου ότι η Μεσόγειος είναι μεγάλος εμπορικός διάδρομος. Η κίνηση σκαφών δημιουργεί μεγάλη όχληση, κίνδυνο συγκρούσεων και όπως φαίνεται τελικά πολλές θανατώσεις», περιγράφει.
Οι έρευνες που πρόκειται να πραγματοποιηθούν, πρόκειται να δυσχεράνουν ακόμη περισσότερο την κατάσταση. Όπως εξηγεί ο Κώστας Καλούδης, κατά τον πρώτο γύρο ερευνών, σημειώνονται ηχητικές εκρήξεις με όργανα που ρίχνονται βαθιά μέσα στα νερά για να μπορέσουν να πιάσουν σήματα γεωλογικού ενδιαφέροντος. «Αυτοί οι θόρυβοι, οι εκρήξεις έχουν πάρα πολύ μεγάλη συχνότητα και ένταση. Όπως ξέρουμε, στο νερό ο ήχος διαδίδεται πάρα πολύ. Επομένως, ακόμα και πολύ μακριά αν είναι ένα τέτοιο ζώο, βασίζεται στο σύστημα σόναρ που έχει για να κινείται και να αντιλαμβάνεται το περιβάλλον γύρω του. Είναι ένας τεράστιος κίνδυνος βιολογικά, γιατί ο θόρυβος αυτός μπορεί να τα κούφανει, να τα βλάψει ως προς την ικανότητα προσανατολισμού, ακόμα και να τα σκοτώσει απευθείας αν είναι κοντά και είναι πολύ δυνατός. Αν αυτά τα ζώα προσανατολιστούν συχνά, μπορεί να τα δούμε να ξεβράζονται σε ακτές, ή και άλλα δυσάρεστα γεγονότα τα οποία εμείς δεν θα τα δούμε γιατί είναι πολύ μακριά», εξηγεί.
Τα παραπάνω ισχύουν μόνο για το στάδιο της έρευνας. Αν βρεθούν υδρογονάνθρακες και γίνουν εξορύξεις με τεράστια γεωτρύπανα και πλατφόρμες εξόρυξης, σκάφη που θα έρχονται και θα φεύγουν για φορτοεκφόρτωση και γενικώς αν αναπτυχθεί μία τόσο βαριά βιομηχανική δραστηριότητα στις θάλασσες μας, τότε η όχληση θα γίνει μόνιμη και σταθερή.
«Έχουμε επίσης αρκετή βεβαιότητα ότι θα υπάρχει θαλάσσια ρύπανση. Είναι αναπόφευκτο. Όταν μιλάμε για τέτοιες διαδικασίες, όση προσοχή και αν υπάρξει από τους κατασκευαστές και τους μηχανικούς, θα υπάρχουν διαρροές είτε από πετρέλαιο είτε από αέριο. Σημειωτέον δε ότι το πετρέλαιο και το αέριο συχνά είναι μαζί στο υπέδαφος και δεν είναι εύκολο να τα διαχωρίσει κάποιος κατά την άντληση. Υπάρχουν διαρροές», προειδοποιεί.
«Ήσσονος σημασίας ακόμη και τα έσοδα ΑΝ βρεθούν υδρογονάνθρακες»
Οι κίνδυνοι μάλιστα, δεν μπορούν να αντισταθμιστούν από το αποτέλεσμα: «διότι δεν ξέρουμε τι και αν θα το βρούμε. Ακούμε πολλά σε δημοσιεύματα περί συνολικού ύψους, κερδών και ωφελειών σε βάθος χρόνου, αλλά στην πραγματικότητα εάν δεν γίνουν ερευνητικές γεωτρήσεις, δεν μπορεί κανείς να ξέρει αν υπάρχει καν κοίτασμα κι αν είναι εκμεταλλεύσιμα. Αυτό το 40% που αναφέρουν, ισχύει αν θα βρεθεί κάτι. Το 20% προβλέπεται να είναι εταιρικός φόρος. Μιλάμε όμως πάντα για ποσοστά. Δηλαδή μπορεί τελικά να βρεθούν μικρά κοιτάσματα -αν βρεθούν και αν είναι εκμεταλλεύσιμα για τις εταιρείες. Δηλαδή οι εταιρείες κρίνουν αν θα έχουν αρκετό κέρδος για να αξίζει να ασχοληθούν και να κάνουν αυτές τις επενδύσεις πολλών εκατομμυρίων. Το 20% σύμφωνα με τις συμβάσεις είναι εταιρικός φόρος και το 5% είναι περιφερειακός φόρος, δηλαδή ένα ποσοστό που θα έλθει στην κάθε Περιφέρεια Ιονίων Νήσων, Πελοποννήσου και Κρήτης».
Τα έσοδα από την πώληση προϊόντος, αν φτάσουμε εκεί, είναι ήσσονος σημασίας. Μιλώντας με αριθμούς: «Αν ένα βαρέλι πετρέλαιο έχει 100 ευρώ αξία, το φορολογητέο εισόδημα για το κράτος με περιθώριο κέρδους 10% θα είναι 10 ευρώ, εκ των οποίων το κράτος θα λάβει το 20%, δηλαδή 2 ευρώ από τα 100 του κέρδους της εταιρείας. Η Περιφέρεια, θα λάβει το 5% δηλαδή μισό ευρώ. Άρα τα 2,5 ευρώ από τα 100 θα έρθουν σε εμάς».
Όπως περιγράφει επίσης, κατά τη διάρκεια των ερευνών η Ελλάδα παίρνει ένα μίσθωμα κάποιων εκατομμυρίων ευρώ, αλλά τα χρήματα δεν είναι πολλά, διότι είναι σε βάθος ετών. «Και βέβαια αυτό από μόνο του δεν αρκεί για να δικαιολογήσει την προσπάθεια που καταβάλλει χρόνια η χώρα τώρα για να αναπτύξει αυτό το πρόγραμμα: τους ανθρώπους και τις έρευνες που έχει κάνει, αντί για την εταιρεία που έχει αναλάβει τα δικαιώματα. Αυτό συνέβη λίγα χρόνια πριν γιατί αποχώρησαν κάποιες εταιρείες που τελικά δεν θεώρησαν τις περιοχές αυτές στο Ιόνιο αρκετά ενδιαφέρουσες», λέει.
Ακόμη και το επιχείρημα της επιβολής της ισχύος της ελληνικής ΑΟΖ ενάντια στις διεκδικήσεις της Τουρκίας, κατέρρευσε. Όταν το 2012 μπήκε στα σκαριά το να πραγματοποιηθούν εξορύξεις υδρογονανθράκων, με σκοπό τότε οι πολιτικές δυνάμεις της χώρας να βρουν τρόπο να αυξηθεί το ΑΕΠ και να καταπολεμήσουμε την κρίση, επιστρατεύθηκαν διάφορα επιχειρήματα. Ένα από αυτά ήταν το ζήτημα της ελληνικής ΑΟΖ. «Όμως, αυτό που συνέβη πραγματικά ήταν το αντίθετο: αύξηση ανταγωνισμών με την Τουρκία, τόσο που οι Τούρκοι έστελναν πλοία στη νότια Κρήτη και σε σημεία που δεν είχαν πάει μέχρι τότε. Αποτέλεσμα ήταν ως κράτος να δαπανήσουμε πολύ περισσότερα χρήματα για αμυντικές δαπάνες, να πάρουμε κι άλλες φρεγάτες, αεροπλάνα κλπ».
Ταυτόχρονα, τα πολυδιαφημισμένα «έσοδα» για το ελληνικό δημόσιο, αν υπάρξουν, θα έρθουν να κλείσουν μία άλλη τρύπα: τα χαμένα έσοδα από την τουριστική δραστηριότητα και τη μειωμένη επισκεψιμότητα περιοχών απαράμιλλου κάλλους, που θα μεταμορφωθούν σε βιομηχανοποιημένα τοπία. Παρακάτω, βλέπετε μία φωτογραφία για το πώς ενδεχομένως να μοιάζει η Γαύδος σε περίπτωση δημιουργίας χερσαίων εγκαταστάσεων μονάδας υγροποίησης φυσικού αερίου.
«Προκύπτει ακόμη πολλή ανασφάλεια, γιατί οι κίνδυνοι, όπως είπαμε και πριν, είναι αναπόφευκτοι. Θα ζούμε με την αγωνία του τι μπορεί να συμβεί ανά πάσα στιγμή αν έχουμε κοντά μας τέτοιες δραστηριότητες. Ατυχήματα έχουν συμβεί πάμπολλα. Αν θέλουμε να είμαστε ήσυχοι, πρέπει απλώς να αποτρέψουμε αυτές τις διαδικασίες, γιατί ένα ατύχημα, όπως μία μεγάλη διαρροή από πλατφόρμα εξόρυξης, ή το φαινόμενο της φλεγόμενης λίμνης, αέριο δηλαδή που καίγεται όταν έρχεται σε επαφή με το οξυγόνο, και στη θάλασσα δημιουργείται πραγματικά φωτιά, θα είναι καταστροφικό και για τους ντόπιους και για τους επισκέπτες», θυμίζει.
Greenpeace: Η δεύτερη πιο ρυπογόνος εταιρεία πετρελαίου στον κόσμο η Chevron – «Με την Exxon Mobil αναπαρήγαγαν το αφήγημα ότι η κλιματική κρίση δεν είναι επικίνδυνη»
Οι παραπάνω κίνδυνοι, δεν είναι τρομολαγνικά σενάρια. Η Chevron έχει χαρακτηριστεί από την Greenpeace ως τη δεύτερη πιο ρυπογόνο εταιρεία πετρελαίου στον κόσμο, ενώ αμερικανικό δικαστήριο την έχει καταδικάσει σε πρόστιμο 745 εκατομμυρίων δολαρίων για ρύπανση ελώδους περιοχής κοντά στη Νέα Ορλεάνη και τη μη αποκατάσταση πληγείσας περιοχής. «Το ιστορικό της δεν μας επιτρέπει να είμαστε ήσυχοι ότι σε αυτά τα βάθη, που μέχρι τώρα οι τεχνικές δυνατότητες δεν επέτρεπαν να γίνουν εξορύξεις, και ενώ θα είμαστε από τις πρώτες χώρες του κόσμου που θα μπουν σε αυτή τη διαδικασία, ότι θα εφαρμοστούν οι ύψιστοι κανόνες ασφαλείας. Πόσο μάλλον όταν είναι τόσο πολύπλοκα τα εγχειρήματα αυτά ακόμα και για τους ίδιους».
Ταυτόχρονα, η Chevron, όπως και η Exxon Mobil, όπως καταγγέλλει ο Κώστας Καλούδης, «είναι από τις εταιρείες οι οποίες έχουν δαπανήσει πολλά χρήματα στην Αμερική για να περάσουν τις απόψεις τους ότι δεν πρέπει να σταματήσουν οι δραστηριότητές τους γιατί είναι σημαντικές για την οικονομία. Και άρχισαν να επενδύουν από τη δεκαετία του 80 στο αφήγημα ότι η κλιματική αλλαγή είτε δεν είναι επικίνδυνη, είτε δεν υπάρχει, είτε δεν είναι ανθρωπογενής. Έχουμε δει τα αποτελέσματα που έχει αυτό το αφήγημα στις ΗΠΑ και την επιρροή που υπάρχει και μέσω ΗΠΑ πλέον σε όλο τον κόσμο, το οποίο καλλιεργείται πολύ σκόπιμα ώστε να μην απειλούνται οι δραστηριότητες αυτών των εταιρειών και να έχουν το πεδίο ελεύθερο να δρουν επιχειρηματικά όπου θέλουν, μιας και η συνωμοσιολογία που πλέον έχει εξελιχθεί και σε ένα βασικό άξονα επιχειρηματολογίας της ακροδεξιάς στην Ευρώπη, θρέφει όλο αυτό το αφήγημα ότι πρέπει να καταργήσουμε περιβαλλοντικούς κανόνες και ότι δεν αξίζει να επενδύουμε σε αυτό, συν του ότι πρέπει να σταματήσουμε να επενδύουμε καν και σε πολιτικές για βιώσιμη και πράσινη μετάβαση».
Απεξάρτηση από ορυκτά και πράσινη ενέργεια ο στόχος, αλλά εμείς κάνουμε εξορύξεις
Αξίζει να σημειωθεί επίσης, ότι σύμφωνα με το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα, προβλέπεται μία απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα η οποία θα επιταχυνθεί από το 2030. «Οι εξορύξεις φαίνεται να μην έχουν μία τέτοια λογική εξυπηρέτησης της δέσμευσής μας προς τους ευρωπαϊκούς εταίρους μας. Στόχος επίσης είναι λιγότερο αέριο από το 2035, μέχρι την κλιματική ουδετερότητα το 2050. Αν όμως συνεχίσουμε με τέτοια σχέδια, δεν πηγαίνουμε προς αυτή την προς αυτό το στόχο», σημειώνει.
Κανονικά, έχοντας ως στόχο την κλιματική ουδετερότητα, θα έπρεπε να στοχεύουμε στην ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας με βιώσιμο τρόπο, σε διαβούλευση με τις τοπικές κοινωνίες και σε μία κλίμακα συμβατή με τα τοπία και τη φύση του κάθε τόπου. Ο Κώστας Καλούδης προτείνει την επένδυση των δημόσιων φορέων, των επιχειρήσεων, ακόμη και ατομικά στην αποκεντρωμένη ενέργεια, και μάλιστα όπου υπάρχει η δυνατότητα να γίνουν μικρής κλίμακας εφαρμογές: σε στέγες επιχειρήσεων, σπιτιών, δημόσιων κτιρίων.
Όπως το παράδειγμα της Γαλλίας: «Είναι υποχρεωτικό, κάθε νέο πάρκινγκ πχ, με ένα συγκεκριμένο αριθμό θέσεων και πάνω, να καλύπτεται με φωτοβολταϊκά πάνελ που προσφέρουν και σκίαση πάνω από την άσφαλτο. Είναι δηλαδή διπλό το καλό. Πολλά παραδείγματα. Στην Ολλανδία έχουμε περισσότερα φωτοβολταϊκά σε στέγες από ό, τι έχουμε στην Ελλάδα. Απίστευτο δεν είναι; Τρομερό!», λέει, τονίζοντας και τη σημασία της περαιτέρω ανάπτυξης ενεργειακών κοινοτήτων.
Επομένως: «Δεν είναι μία καλή επιλογή. Ούτε οικονομικά. Ο φόρος εταιρικού εισοδήματος θα αποδώσει ήσσονος σημασίας έσοδα. Πρέπει να επενδύσουμε ως χώρα και κάθε φορέας που μπορεί στη βιώσιμη ενεργειακή μετάβαση, στην προσαρμογή από την κλιματική κρίση, η οποία θα μας προστατεύσει από μελλοντικές δαπάνες για αποκατάσταση για όλες αυτές τις καταστροφές που βλέπουμε ότι βιώνουμε έντονα και στη χώρα μας πλέον. Και βέβαια να μη χάνουμε ευκαιρίες. Αν επενδύαμε όλα αυτά τα χρήματα για μια βιώσιμη πράσινη μετάβαση, όταν έχουμε τόσες δυνατότητες και μπορούμε να εμπλέξουμε τους πολίτες και να έχουμε όλοι ρόλο σε αυτό, θα μπορούσαμε πραγματικά να δώσουμε μια πραγματική έννοια ανάπτυξης στην οικονομία με μια νέα στροφή, με νέες θέσεις εργασίας, για επαγγέλματα που θα βοηθήσουν νέους ανθρώπους με ειδικότητες που χρειάζονται στη χώρα. Αντί να να σκάβουμε προς το παρελθόν, θα πω εγώ», καταλήγει.
Πρωτοβουλία Κρήτης Ενάντια στις Εξορύξεις: «Αποφάσισαν για εμάς χωρίς εμάς»
Ήδη από το 2019, συστάθηκε η Πρωτοβουλία Ενάντια στις Εξορύξεις στην Κρήτη, τότε που υπογράφηκαν τα συμβόλαια με την Cosco για τα δυτικά και νοτιοδυτικά της Κρήτης. Το μέλος της Πρωτοβουλίας, Βενετία Γιγή, εξηγεί ότι ήδη από το 2014 είχαν ξεκινήσει οι πρώτες αντιδράσεις στην Ήπειρο για τα χερσαία οικόπεδα. «Αυτά δόθηκαν πρώτα και μόλις πήραμε χαμπάρι ότι αρχίζει να παραχωρείται και όλο το Ιόνιο και το Λιβυκό, αρχίσαμε να ψαχνόμαστε και εμείς να ενημερωνόμαστε. Θεωρήσαμε ότι τα πράγματα δεν είναι έτσι όπως μας τα λένε τα κυρίαρχα μέσα και νιώσαμε την ανάγκη ότι πρέπει και εμείς να είμαστε συνεχώς ενημερωμένοι, να ενημερώνουμε και τον κόσμο που είναι δίπλα μας».
Σήμερα ο βασικός πυρήνας βρίσκεται στο Ηράκλειο Κρήτης, αλλά κόσμος σε όλη την Κρήτη στηρίζει τις εκδηλώσεις σε Χανιά και Ρέθυμνο. Από πέρυσι, μετά από μία εκδήλωση στην Παλαιόχωρα, νότια των Χανίων που είναι και άμεσα εμπλεκόμενο χωριό, δημιουργήθηκε κι εκεί ένας πυρήνας ανθρώπων, όπως και στην Ιεράπετρα, με τους κατοίκους να θέτουν το ζήτημα στο δημοτικό συμβούλιο, το οποίο πήρε απόφαση κατά των εξορύξεων νότια του νησιού. Ο συντονισμός επίσης γίνεται μέσω social media, με την ομάδα στο Facebook να έχει περισσότερα από 10.000 μέλη.
«Θα αλλάξει εντελώς το τοπίο: Από αλιεία και τουρισμό σε βαριά εξορυκτική βιομηχανία»
Η Βενετία εκφράζει το παράπονό της ότι η πολιτεία θα έπρεπε να ενημερώσει τους πολίτες για το πώς θα αλλάξει η ζωή τους, και να μην προσπαθούν οι ίδιοι, να ερευνούν, να ψάχνονται για να μάθουν. Το πρώτο πράγμα που διαπίστωσαν είναι ότι πρόκειται για μία δραστηριότητα η οποία αλλάζει εντελώς τον τόπο, το παραγωγικό μοντέλο του τόπου και το τοπίο. «Τα πάντα. Περιβαλλοντικές επιπτώσεις, κοινωνικοοικονομικές σε όλα τα επίπεδα. Σε μία αντίστοιχη περίπτωση στην Ισπανία, εκεί η ίδια η τοπική περιφέρεια ήταν αυτή που μετά από κάποιες αντιδράσεις κατοίκων και περιβαλλοντικών οργανώσεων, ανέλαβε το κομμάτι της ενημέρωσης, ακριβώς γιατί διαπίστωσαν ότι πρόκειται για μία απόφαση που δεν είναι κάτι απλό, που αλλάζει ριζικά μία περιοχή. Αυτό θα έπρεπε να γίνει και εδώ: να τεθεί το θέμα σε δημοψήφισμα για το αν συμφωνούν οι κάτοικοι των Καναρίων, της Κρήτης του Ιονίου κλπ να αλλάξουν το παραγωγικό τους μοντέλο από την αλιεία και τον τουρισμό, σε ένα μοντέλο βαριάς εξορυκτικής βιομηχανίας. Εδώ όχι μόνο δεν έγινε, αλλά το πέρασαν σε ένα περιφερειακό συμβούλιο με παρόντες τους 17 από τους 51. Δεν ήταν καν παρόντες, δεν ζήτησαν καν και οι ίδιοι να ενημερωθούν για κάτι τόσο σοβαρό», είπε.
Παρακάτω βλέπετε πώς είναι σήμερα το χωριό της Παλαιόχωρας νότια των Χανίων:
Εδώ είναι μία φωτογραφία με το πώς θα μοιάζει μία μονάδα μετατροπής φυσικού αερίου στην Παλαιόχωρα, αλλάζοντας εντελώς τη φυσιογνωμία του ψαροχωρίου, ανοίγοντας το δρόμο να γίνει η νότια Κρήτη βάση της ανάπτυξης της χημικής βιομηχανίας στο νησί.
«Και όχι μόνο η Παλαιόχωρα. Όπου αποφασίσουν, όπου τους βολεύει να φτιάξουν λιμάνια, χερσαίες εγκαταστάσεις κτλ. Σε όλα τα έργα στη χώρα, είναι το ίδιο μοτίβο. Δεν γίνεται διαβούλευση, δεν γίνεται ενημέρωση, δεν γίνεται διάλογος. Να παρθεί μια συλλογική απόφαση. Να είναι απόφαση των τοπικών κοινωνιών το τι θα γίνει στον τόπο τους. Όταν το παίρνουν οι κάτοικοι χαμπάρι συνήθως είναι λίγο αργά. Εντάξει, κανείς δεν έχει και τη διαστροφή, εδώ που τα λέμε να πηγαίνει σε δημοτικά συμβούλια και περιφερειακά συμβούλια. Αλλά για τέτοιου είδους σοβαρά θέματα θα έπρεπε να καλείται ο κόσμος πιο έντονα να συμμετέχει. Αφού το πάρουν χαμπάρι οι πολίτες, τρέχουν μετά στα στέκια και στα δικαστήρια. Και εννοείται ότι είμαστε οι γραφικές μειοψηφίες που τους καθυστερούμε κτλ», λέει.
H Πρωτοβουλία εδώ και χρόνια προχωρά σε ενημερωτικές εκδηλώσεις, προβολές, εκστρατείες ενημέρωσης στα σόσιαλ μίντια και σε ιστοσελίδες. Αυτό που διαπιστώνει είναι ότι ο κόσμος αρχικά δεν γνωρίζει. Ούτε οι άμεσα εμπλεκόμενοι, όπως οι κάτοικοι της Παλαιόχωρας π.χ. «Όταν το ακούν μένουν με το στόμα ανοιχτό. Αναρωτιούνται γιατί δεν ενημερώθηκαν και ανησυχούν για τα ζητήματα της αλλοίωσης του τόπου, του τοπίου και της παραγωγικής δραστηριότητας. Διερωτώνται για το τι θα γίνει σε περίπτωση ατυχήματος και για το τι εγγυήσεις υπάρχουν. Κάπως επίσης έχον την ανησυχία ότι εμείς είμαστε μικροί και αφού το αποφάσισαν αυτές οι μεγάλες εταιρείες, εμείς δεν μπορούμε να κάνουμε κάτι. Εννοείται βέβαια ότι έχουμε κάνει κινήσεις, νομικές κινήσεις και ερωτήματα στην Περιφέρεια για τα οποία δεν έχουμε πάρει απάντηση. Μας θεωρούν γραφικές μειοψηφίες και μας αγνοούν», λέει.
«Δεν ξέρουμε αν θα βρουν αέριο ή πετρέλαιο – Αντίσταση όμως θα βρουν σίγουρα»
«Μας λένε συχνά ότι λέμε σε όλα όχι. Εμείς, θέτουμε ερωτήματα και τονίζουμε τον παραλογισμό. Η πολιτεία εδώ και 10-15 χρόνια ξοδεύει εκατομμύρια ευρώ για έργα πράσινης ανάπτυξης, υποτίθεται για να καταπολεμήσει την κλιματική αλλαγή. Γιατί όλοι βιώνουμε τις επιπτώσεις και τις πληρώνουμε πάρα πολύ ακριβά. Και ταυτόχρονα επενδύει πάλι με εκατομμύρια ευρώ και στην μαύρη ανάπτυξη των εξορύξεων που είναι κατ’ εξοχήν υπεύθυνες για την κλιματική αλλαγή. Που βασίστηκε αυτή η στροφή ξαφνικά μετά τα μνημόνια και λέμε ότι πάμε σε εξορύξεις; Σε ποια μελέτη; Ποιο είναι το πλάνο αυτής της χώρας για τις ενεργειακές της ανάγκες; Είδαμε ποτέ τα δεδομένα της; Τι ικανότητες έχουμε σαν χώρα, τι δυναμικό τέλος πάντων, ποιες είναι οι ανάγκες μας και ποιο είναι το σχέδιο το μακροπρόθεσμο για να καλύψουμε αυτές τις ανάγκες;», διερωτάται.
«Έγινε ένα συνέδριο για τους ωκεανούς πέρυσι. Δεσμεύτηκαν ο Μητσοτάκης και ο υπουργός Περιβάλλοντος ότι δεν θα δώσουμε άλλες παραχωρήσεις, άλλα οικόπεδα καινούργια, γιατί ακριβώς έχουμε το πρόβλημα της κλιματικής αλλαγής. Ένα χρόνο μετά έρχεται η Chevron. Ούτε οι ίδιοι δεν έχουν μία σταθερή πολιτική για την ενέργεια και τους φταίμε εμείς!»,, αναφέρει. Σε άλλο σημείο σχολιάζει: «Ακούς τον ίδιο τον Πρωθυπουργό και λέει ότι με την κλιματική αλλαγή θα έχουμε και καλύτερο καιρό και θα κάνει καλό στον τουρισμό».
Κλείνοντας ξεκαθαρίζει: «Οι εταιρείες που στρώνουμε κόκκινο χαλί δεν είναι τυχαίες εταιρείες. Είναι η Exxon Mobil, είναι η Chevron, είναι η Energean. Οι δύο πρώτες, οι αμερικανικές, έχουν τόσο βαρύ ιστορικό που έπρεπε να τους τρέχουμε στα δικαστήρια και να ζητάμε αποζημιώσεις για όλα τα δεινά που έχουμε υποστεί και εμείς και που κυρίως θα υποστούν τα παιδιά μας. Είναι πολύ ξεκάθαροι οι επιστήμονες στο πού πάει το πράγμα. Εμείς όχι απλά δεν τους σταματάμε, δεν τους ελέγχουμε, τους στρώνουμε κόκκινο χαλί και πανηγυρίζουμε. Προφανώς δεν ξέρουμε αν θα βρουν αέριο πετρέλαιο. Αντίσταση όμως από εμάς θα βρουν σίγουρα».