Έχουμε συναντηθεί και μέσα σε όλα, όσο της εξηγώ σε ποιούς έγραψα από την Ελλάδα, και δε μου απάντησαν ποτέ, αναφέρομαι και στο Εθνικό Μουσείο και Αρχείο. Δεν ξέρουμε ακόμη αν και πότε θα μας μιλήσει η ίδια η Άμαροκ, είμαστε ακόμη στις συζητήσεις. «Μπορώ να κανονίσω να γυρίσετε στο μουσείο», λέει ήρεμα. «Να βρεθούμε αύριο εκεί, γύρω στις 11». Πριν το μουσείο ανοίξει – ανοίγει μεσημέρι, στις 12, με το φως…
Δεν ξέρουμε τι θα δούμε ή τι να περιμένουμε. Όμως μας υποδέχονται θερμά. Δικαιολογούνται για την μη απάντηση – από τις δηλώσεις Τραμπ και μετά έχουν βουλιάξει τα ηλεκτρονικά τους γραμματοκιβώτια. Όμως, φτάνουμε στην πόρτα με την Άμαροκ. Κι άρα η πόρτα είναι ανοικτή διάπλατα.
Στις πολλές μας κουβέντες, της έχω πει πόσο με ενδιαφέρει η ιστορία του Χορού της Μάσκας, του Ουααχεερνεκ. Οι λαογράφοι λένε πως είναι πανάρχαιος, τέσσερις χιλιετίες παλιός. Είχε απαγορευτεί από το 1700, γιατί οι Δανοί αποικιοκράτες τον θεωρούσαν παγανιστικό, ενάντιον στον προτεσταντισμό τους. Κρυφά, στις πιο μακρινές περιοχές του νησιού, κάποιες μικρές κοινότητες συντηρούσαν ότι μπορούσαν. Σαν τις κοινότητες των δύο σχεδόν κενών ωρών: το νησί έχει τέσσερις ζώνες ώρας, στις δύο από αυτές κατοικούν μόλις οκτώ ινουίτ… τα βόρεια και ανατολικά, απομακρυσμένα χωριά γίναν οι φύλακες της απαγορευμένης παράδοσης.
Εκεί γυρίσαν, αναζητώντας τις ρίζες τους, καλλιτέχνες Ινουίτ, και ξαναγέννησαν το χορό. Κάποιοι, στηριγμένοι σε όσα βρήκαν, προσέθεσαν, μέσα από τη νέα εμπειρία.
Της τα είχα πει όλα αυτά – τα έλεγα και στο γραφείο πριν καν ξεκινήσουμε. Με είχε συγκινήσει, συγκλονίσει, η ανάσταση της παράδοσης, το κρυφό σχολειό του απαγορευμένου χορού, η επιστροφή και νίκη του. Μες στο χορό και την ιστορία του κρυβόταν όλη η ιστορία της αποικιοκρατίας και της αντίστασης. Μου είπε «δεν έχω μαζί τη μάσκα μου». Τίποτε άλλο. Κι όταν φτάσαμε στο Μουσείο, κι όταν βρεθήκαμε στο χώρο που αναπαριστά κομμάτια της παραδοσιακής ζωής, η Άμαροκ χόρεψε το Χορό της Μάσκας για μας, για την κοινότητα του ΤΡΡ, χωρίς τη Μάσκα της.
Δεν είχαμε φώτα, δεν είχαμε δεύτερη κάμερα, δεν είχαμε τίποτε που θα μπορούσε να «στήσει» παράσταση. Αυτό που θα δείτε είναι η προσφορά της καρδιάς της, το «ευχαριστώ» της για όσα κάνατε / κάναμε. Κι αν έγινε βίντεο έγινε γιατί ζούμε το θαύμα να νικάμε το σκοτάδι, ξανά και ξανά.
ΥΓ: Πριν λίγες μέρες, βιντεο-μιλήσαμε. Μου είπε πως έχει πολλά μηνύματα από την Ελλάδα, την συγκινούν. Όμως, όπως είπε και ο Νίνο, οι Ινουίτ είναι ήσυχοι άνθρωποι, άμαθοι σε όλα αυτά. «Να τους πεις τους ευχαριστώ, όμως ντρέπομαι να απαντήσω», είπε. Αν της γράψετε, λοιπόν, πέστε της πως δεν περιμένετε απάντηση. Θα καταλάβει πως την σκεφτόμαστε διπλά.