To Υπουργείο Παιδείας αναφέρει στη δημόσια διαβούλευση, που ολοκληρώθηκε την Τετάρτη, 10 Μαρτίου ότι «με το προτεινόμενο σχέδιο νόμου επιχειρείται η ίδρυση Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών, η σύσταση νέου κλάδου Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης καθώς και ο καθορισμός του πλαισίου λειτουργίας των Ανώτερων Σχολών Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης και των Ανώτερων Σχολών Μουσικής Εκπαίδευσης».

Για την ίδρυση της Ανώτατη Σχολή Παραστατικών Τεχνών, ένα πάγιο αίτημα του καλλιτεχνικού κόσμου, είχε δεσμευτεί ο Κυριάκος Μητσοτάκης το 2023, υπό το βάρος των μεγάλων κινητοποιήσεων του κλάδου ενάντια στο ΠΔ 85/2022, ενώ η αναφορά σε νέο κλάδο καλλιτεχνικής εκπαίδευσης έρχεται μετά την απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, που πριν μερικούς μήνες, δικαίωσε τους καλλιτέχνες, κρίνοντας αντισυνταγματικό εκείνο το Προεδρικό Διάταγμα.

Ωστόσο, σύμφωνα με πλήθος ανακοινώσεων από καλλιτέχνες, σπουδαστές/στριες και το Σωματείο Ελλήνων Ηθοποιών, το συγκεκριμένο νομοσχέδιο περιέχει σειρά προβληματικών διατάξεων, που πρακτικά ακυρώνουν τα αιτήματα που θεωρητικά έρχεται να ικανοποιήσει, τόσων που ζητείται η απόσυρσή του και η επανακατάθεσή του μετά από ουσιαστική διαβούλευση με τον κλάδο.

Σπουδαστές/στριες δραματικών σχολών πραγματοποίησαν κινητοποίηση στο κέντρο της Αθήνας την Τετάρτη, 10/3, με κεντρικά αιτήματα την απόσυρση του νομοσχεδίου, την εκ νέου ουσιαστική διαπραγμάτευση , τη δίκαιη διαβάθμιση των πτυχίων των καλλιτεχνών και την εφαρμογή του άρθρου 16. Οι σπουδαστές/στριες ετοιμάζονται για νέες συνελεύσεις και κινητοποιήσεις,ώστε να κλιμακώσουν τον αγώνα τους.

Η επιστολή εκατοντάδων καλλιτεχνών του Θεάτρου προς την Υπουργό Παιδείας

«Δύο ήταν τα βασικά αιτήματα των καλλιτεχνών του θεάτρου: η διαβάθμιση σπουδών των Ανωτέρων Σχολών Δραματικής Τέχνης και η ίδρυση Ανώτατης Σχολής για τις Παραστατικές Τέχνες» υπενθυμίζουν οι καλλιτέχνες που συνυπογράφουν την επιστολή. «Η πρόσφατη απόφαση της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας (1941-1942/2025) δικαίωσε τις αντιδράσεις του καλλιτεχνικού κόσμου για το εν λόγω προεδρικό διάταγμα, κρίνοντας ότι η παράλειψη πρόβλεψης στο Προσοντολόγιο ειδικής κατηγορίας για τους κατόχους τίτλων σπουδών των Ανωτέρων Σχολών Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης παραβιάζει διατάξεις του Συντάγματος» τονίζουν και, μολονότι προσθέτουν ότι «χαιρετίζουμε την πρωτοβουλία σας να καταρτιστεί ένα σχέδιο νόμου που επιχειρεί να δώσει λύση σε χρόνια αιτήματα του κλάδου μας», ξεκαθαρίζουν ότι «υπό την παρούσα του μορφή χρειάζεται να επανεξεταστεί σε πολλά σημεία».

Οι πάνω από 470 καλλιτέχνες ζητούν την απόσυρση του νομοσχεδίου και νέα ουσιαστική διαβούλευση του Υπουργείου Παιδείας με το Υπουργείο Πολιτισμού, το Εθνικό Θέατρο και το Κ.Θ.Β.Ε., και με όλα τα σωματεία που εκπροσωπούν τη θεατρική κοινότητα.

Τα ακανθώδη ζητήματα, όπως αναφέρουν, είναι:

  • Το σχέδιο νόμου καταργεί κατ’ ουσίαν δύο πολύ σημαντικές κρατικές σχολές Δραματικής Τέχνης με μακρά παράδοση: του Εθνικού Θεάτρου (έτος ίδρυσης: 1930) και του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος (έτος ίδρυσης: 1973). Το αίτημα της θεατρικής κοινότητας ήταν η ίδρυση νέων πανεπιστημιακών Τμημάτων με αντικείμενό τους την πράξη του θεάτρου, και όχι η απορρόφηση των δύο υπαρχουσών κρατικών Δραματικών Σχολών από τα υπό ίδρυση Τμήματα. Το αιτούμενο για τις κρατικές Δραματικές Σχολές ήταν η διαβάθμισή τους και η διασύνδεσή τους με τα νέα πανεπιστημιακά Τμήματα.
  • Η διατήρηση της επωνυμίας «Εθνικό Θέατρο» και «Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος» στα υπό ίδρυση Τμήματα είναι προσχηματική, από τη στιγμή που στο σχέδιο νόμου δεν προβλέπεται καμιά ουσιαστική σύνδεση των δύο κρατικών φορέων με τα νέα Τμήματα πέρα από τη χρήση των υπαρχουσών κτιριακών υποδομών τους.
  • Δεν υπάρχει καμία πρόβλεψη στην υπό ίδρυση Σχολή για άλλες θεατρικές καλλιτεχνικές ειδικότητες όπως θεατρική γραφή, μετάφραση, δραματουργία, σκηνογραφία, ενδυματολογία, φωτισμός κ.ά.
  • Οι διατάξεις που αφορούν τις διαδικασίες επιλογής των διδασκόντων αποκλείουν σχεδόν το σύνολο των ενεργών καλλιτεχνών του θεάτρου από την εκλογή τους ως μελών Δ.Ε.Π. Προτάσσονται τα ακαδημαϊκά προσόντα και όχι το καλλιτεχνικό έργο των υποψηφίων, μη λαμβάνοντας υπόψιν τις ιδιαιτερότητες της διδασκαλίας της θεατρικής τέχνης. Είναι κρίσιμο να υπάρξει η δυνατότητα εκλογής ενεργών καλλιτεχνών όλων των ειδικοτήτων ως μελών Δ.Ε.Π., καθώς −ως γνωστόν− αυτά καθορίζουν τη φυσιογνωμία ενός πανεπιστημιακού Τμήματος.
  • Απαξιώνονται τα πτυχία καλλιτεχνικής εκπαίδευσης που εδώ και δεκαετίες παρέχει η ελληνική Πολιτεία, καθώς δεν αναγνωρίζονται τα πτυχία των Ανωτέρων Σχολών Δραματικής Τέχνης ως τίτλοι σπουδών για την εκλογή μελών Δ.Ε.Π. (με εξαίρεση τα πρώτα τέσσερα χρόνια, και μάλιστα με ποσόστωση έως 30% των μελών Δ.Ε.Π.). Επιπλέον δεν αναγνωρίζεται ως προϋπηρεσία η διδασκαλία στις Ανώτερες Σχολές Δραματικής Τέχνης, στις οποίες η πλειονότητα των εν ενεργεία καλλιτεχνών διδάσκει επί σειρά ετών.
  • Η πρόβλεψη Ειδικού Καλλιτεχνικού Προσωπικού (Ε.ΚΑ.Π.) με κριτήριο το καλλιτεχνικό έργο είναι μια επί της ουσίας θετική κίνηση. Όμως προβλέπεται μια πολύ μικρή ποσόστωση σε σχέση με τα εκλεγμένα μέλη Δ.Ε.Π. (έως 20%, και −κατ’ εξαίρεση− για τα τέσσερα πρώτα χρόνια έως 40%) που δεν επαρκεί.
  • Δεν δίνεται η ευκαιρία στους εκατοντάδες απόφοιτους Ανωτέρων Σχολών Δραματικής Τέχνης να συνεχίσουν τις σπουδές τους στα υπό ίδρυση πανεπιστημιακά Τμήματα, καθώς προβλέπεται η εισαγωγή ελάχιστων υποψηφίων (15% μόνο επί των εισακτέων του κάθεΤμήματος). Εξίσου προβληματική είναι η αναγνώριση μόνο των δύο ετών σπουδών τους στις Ανώτερες Σχολές που φοίτησαν, κατατάσσοντάς τους −εφόσον πετύχουν στις κατακτήτριες εξετάσεις− στο τρίτο έτος σπουδών και όχι στο τέταρτο.
  • Η πρόβλεψη για νέα κατηγορία θέσεων προσωπικού με τίτλο «Καλλιτεχνική Εκπαίδευση (ΚΕ)» σε φορείς του δημόσιου τομέα είναι θετική. Όμως είναι εξαιρετικά προβληματική η κατάταξη των πτυχίων των Ανωτέρων Σχολών Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης στο επίπεδο πέντε (5) του Εθνικού Πλαισίου Προσόντων (Ε.Π.Π.), καθώς εξισώνει τις διετείς μεταλυκειακές σπουδές με τις τριετείς σπουδές στις καλλιτεχνικές σχολές.

ΣΕΗ: Δεν είχαμε καμιά αυταπάτη ότι και αυτό το σχέδιο νόμου θα είναι μακριά από τις ανάγκες των καλλιτεχνών

«Δεν είχαμε καμιά αυταπάτη ότι και αυτό το σχέδιο νόμου θα είναι μακριά από τις ανάγκες των καλλιτεχνών και της κοινωνίας για καλλιτεχνικές σπουδές ανώτατου επιπέδου! Ξέραμε ότι η κυβέρνηση του επιχειρηματικού πανεπιστημίου, όπως και όλες οι προηγούμενες, θα μας ετοίμαζαν ένα “πανεπιστήμιο” στην αντίθετη κατεύθυνση από τα αιτήματα που διαμορφώσαμε και παλέψαμε οι καλλιτέχνες κατά τη διάρκεια των μεγάλων κινητοποιήσεων ενάντια στο ΠΔ 85/2022» τονίζει το Σωματείο Ελλήνων Ηθοποιών.

«Κατακερματισμένα πτυχία και επαγγελματικά δικαιώματα, δια βίου μάθηση, πιστωτικές μονάδες και δίδακτρα βρίσκουν τη θέση τους και σε αυτό το σχέδιο νόμου, τη στιγμή μάλιστα που έχει ανοίξει η συζήτηση για την αναθεώρηση του άρθρου 16. Οι φοιτητικοί σύλλογοι και οι μεγάλες φοιτητικές κινητοποιήσεις εδώ και πολλά χρόνια έχουν καταδικάσει όλες τις παραπάνω πλευρές που θέλει τώρα η κυβέρνηση να επεκτείνει και στην καλλιτεχνική εκπαίδευση» προσθέτει το ΣΕΗ και συγκεκριμένα καταγγέλλει ότι:

  • Η κυβέρνηση βαφτίζει ως «Ανώτατη σχολή παραστατικών τεχνών» τη συγκόλληση 5 σχολών (δραματική Εθνικού θεάτρου, δραματική ΚΘΒΕ, ΚΩΘ, ΚΣΟΤ, Λυρική), χωρίς να προβλέπει τίποτα για την αναβάθμιση και την ουσιαστική ενοποίησή τους. Ούτε λέξη δεν αναφέρεται για τις κτηριακές υποδομές, τα προγράμματα σπουδών, τον αριθμό των εισακτέων… ζητήματα που μένουν σκόπιμα θολά, καταδεικνύοντας και την πραγματική υποβάθμιση που φέρνει η κατ’ όνομα «ανωτατοποίηση». Για παράδειγμα, οι εισακτέοι στην ΑΣΠΤ θα είναι όσοι μπορούν οι συγκεκριμένες υποδομές να “σηκώσουν”, δηλαδή όσοι είναι και τώρα (περίπου 20-25 για τις δραματικές σχολές). Κάτι τέτοιο βρίσκεται στην αντίπερα όχθη από τις ανάγκες των καλλιτεχνών. Την ίδια στιγμή υποβαθμίζει και τις ιδιωτικές δραματικές σχολές, κατατάσσοντάς τες στο επίπεδο 5 των ΙΕΚ και αφαιρώντας εντελώς έστω και το υποτυπώδες πρόγραμμα σπουδών που υποχρεούνταν να έχουν.
  • Επιπλέον, δεν κάνει καμία αναφορά στο τι θα γίνει με το ήδη υπάρχον διδακτικό προσωπικό αυτών των σχολών. Ένα προσωπικό έμπειρο, με γνώση και συμβολή πολλών χρόνων γύρω από το θέατρο και την καλλιτεχνική εκπαίδευση, το οποίο η κυβέρνηση αξιοποιεί μόνο για μια 4ετία, χωρίς καμιά πρόβλεψη για το τι θα επακολουθήσει… Την ίδια στιγμή, δεν εξασφαλίζεται, πέραν των πρώτων χρόνων, διδακτικό και ειδικό προσωπικό για το ονομαζόμενο «Πανεπιστήμιο», ενώ διά νόμου προβλέπεται το ειδικό καλλιτεχνικό προσωπικό να είναι αποκλειστικά συμβασιούχοι! Άλλη μια τρανή απόδειξη ότι ετοιμάζουν ένα «Πανεπιστήμιο»-φούσκα, μια Σχολή απόλυτα στοιχισμένη στα ζητούμενα της αγοράς.
  • Για τους ήδη πτυχιούχους των ανώτερων καλλιτεχνικών σχολών προβλέπει δυνατότητα εισαγωγής στο 5ο εξάμηνο της ΑΣΠΤ μόνο για ένα 15%, δηλαδή για 1-2 καλλιτέχνες ανά ειδικότητα. Αποκλείοντας έτσι την πλειονότητα από την εισαγωγή, η ΑΣΠΤ θα παρέχει προγράμματα δια βίου μάθησης, όπως και προγράμματα σε συνεργασία με το Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο (ΕΑΠ) με δίδακτρα, προορίζοντας όλους εμάς για πελάτες στην εκπαιδευτική αγορά δεξιοτήτων και καταρτίσεων.
  • Ακολουθώντας την πολιτική της ΕΕ, η ΑΣΠΤ θα βγάζει αποφοίτους διαφόρων ταχυτήτων: μια μειοψηφία-ελίτ δηλαδή με πτυχία ανώτατης εκπαίδευσης, ενώ οι περισσότεροι από εμάς θα πληρώνουμε για να πάρουμε προγράμματα κατάρτισης. Αν σε αυτό προσθέσουμε και τις ιδιωτικές δραματικές σχολές, καταλαβαίνουμε ότι διευρύνεται η γκάμα πτυχίων και αποφοίτων, συμπιέζοντας τα δικαιώματα όλων μας (μισθούς, όρους εργασίας) προς τα κάτω. Δώρο λοιπόν και αυτό το νομοσχέδιο της κυβέρνησης προς τους εργοδότες!
  • Δώρο το νομοσχέδιο και προς την ιδιωτική εκπαίδευση! Αφού η προετοιμασία για την εισαγωγή στην ΑΣΠΤ αφήνεται στους ιδιώτες της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης, και μάλιστα αποκλειστικά. Την ίδια στιγμή, τα καλλιτεχνικά μαθήματα στα σχολεία υποβαθμίζονται περαιτέρω, τα καλλιτεχνικά και μουσικά σχολεία αφήνονται κυριολεκτικά στην τύχη τους.
  • Οι σπουδαστές της Σχολής θα βάζουν πιο βαθιά το χέρι στην τσέπη, καθώς τίποτα δεν προβλέπεται για φοιτητική μέριμνα, συγγράμματα, πάσο, εστίες και λέσχες
  • Καμιά αναφορά δε γίνεται στο δικαίωμα των φοιτητών να εκλέγουν τα συλλογικά τους όργανα, όπως και να εκπροσωπούνται μέσω αυτών στα όργανα διοίκησης των πανεπιστημίων.

Τα αιτήματα του ΣΕΗ

Συνεχίζοντας, το Σωματείο Ελλήνων Ηθοποιών απαιτεί:

  • Την ίδρυση ανώτατης σχολής παραστατικών τεχνών, αποκλειστικά δημόσιας και δωρεάν, με όλα τα δικαιώματα στο πτυχίο. Προγράμματα σπουδών αναβαθμισμένα και ενιαία ανά καλλιτεχνικό αντικείμενο, που να εξασφαλίζουν τη σφαιρική γνώση θεωρίας και πράξης.
  • Την απόσυρση του συγκεκριμένου νομοσχεδίου.
  • Αύξηση του αριθμού των εισακτέων, τέτοιο που να καλύπτει τις ανάγκες τόσο των καλλιτεχνών, όσο και του κοινού.
  • Εισαγωγή όποιου απόφοιτου από αναγνωρισμένη ανώτερη καλλιτεχνική σχολή το επιθυμεί στο πανεπιστήμιο, που με ευθύνη του θα υποδεικνύει τα μαθήματα, που χρειάζεται να διδαχτεί για να ολοκληρώσει τις σπουδές και να πάρει πτυχίο ανώτατης εκπαίδευσης.
  • Παιδαγωγική επάρκεια στο πτυχίο.
  • Δημόσια και δωρεάν καλλιτεχνική εκπαίδευση σε όλες τις βαθμίδες. Από τα πρώτα χρόνια μέχρι το πανεπιστήμιο
  • Δίκτυο δημόσιων, δωρεάν καλλιτεχνικών εκπαιδευτηρίων, παράλληλο και με ευθύνη του σχολείου και του κράτους, με εξασφαλισμένο, μόνιμο προσωπικό.
  • Σύγχρονες εγκαταστάσεις για όλες τις καλλιτεχνικές ειδικότητες, με καθολική προσβασιμότητα για τα άτομα με αναπηρία.
  • Πρόσληψη μόνιμου διδακτικού προσωπικού για όλο το εύρος των ακαδημαϊκών και καλλιτεχνικών αναγκών και βοηθητικού προσωπικού (φυσικοθεραπευτών κ.α.)
  • Σύγχρονες κτηριακές εγκαταστάσεις, με υποδομές άλλα και εξοπλισμό Πανεπιστημιακού επιπέδου, για κάθε καλλιτεχνικό αντικείμενο
  • Αναβάθμιση της αισθητικής αγωγής στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση.
  • ΟΧΙ στην κατάργηση του άρθρου 16. Όχι στις διαγραφές και στο πειθαρχικό των φοιτητών.
  • Εστίες και λέσχες, πάσο και συγγράμματα για όλους τους φοιτητές και σπουδαστές