Ο ενεργειακός πόλεμος και οι «μπότες επί του εδάφους»

Το νησί Χαργκ του Ιράν, στον Περσικό Κόλπο, έχει γίνει, το τελευταίο δεκαήμερο, μέρος των γεωπολιτικών συζητήσεων, ειδικά μετά τον (παράνομο) βομβαρδισμό των στρατιωτικών του εγκαταστάσεων από τις ΗΠΑ. Οι συζητήσεις θέλουν τους χιλιάδες αμερικανούς πεζοναύτες και υποβρύχιους καταστροφείς που μεταφέρονται στην περιοχή του Περσικού να στοχεύουν στην κατάληψή του -κατάληψη ιρανικού εδάφους. Ωστόσο, είναι πολύ πιο πιθανό, ακριβώς λόγω και του ρόλου των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων (ΗΑΕ) ως προκεχωρημένου ισραηλινού φυλακίου, στόχο να αποτελούν τρία άλλα νησάκια του κόλπου και όχι το Χαργκ.

Ο λόγος για τα νησιά Αμπού Μουσά και Μικρό και Μεγάλο Τουνμπ, των οποίων η στρατηγική σημασία στα στενά του Ορμούζ είναι σημαντική – βρίσκονται μεταξύ Περσικού Κόλπου και Κόλπου του Ομάν-, και το καθεστώς τους αμφισβητούμενο.

Τα νησιά αυτά κατελήφθησαν από το Ιράν επί Σάχη, από το Αυτοκρατορικό Ιρανικό Ναυτικό, το Νοέμβριο του 1971, τότε που το ιρανικό καθεστώς αποτελούσε τον καλύτερο και σημαντικότερο σύμμαχο Ισραήλ και ΗΠΑ στην περιοχή της δυτικής Ασίας. Ήταν η εποχή που οι βρετανικές δυνάμεις αποχωρούσαν από την περιοχή, αφήνοντας πίσω τις, υποτακτικές τους και δήθεν ανεξάρτητες, μοναρχίες του Κόλπου. Τα νησάκια που κατέλαβε το ναυτικό του σάχη ήδη διεκδικούσαν δύο από τα εμιράτα της περιοχής: το εμιράτο του Ρας αλ-Χαϊμά διεκδικούσε τα Τουνμπ και το Εμιράτο του Σαρτζά διεκδικούσε το Αμπού Μουσά.

Το Φεβρουάριο του επόμενου χρόνου, του 1972, και τα δύο αυτά εμιράτα είχαν ενταχθεί στο νεοδημιουργηθέν κράτος των ΗΑΕ, οπότε η διεκδίκηση των νησιών έγινε διεθνής υπόθεση αμφισβητούμενης περιοχής, μεταξύ ΗΑΕ και Ιράν.

Το Ιράν παρέμεινε στα νησάκια και μετά την Επανάσταση του 1979, και τα θεωρεί ιρανικό έδαφος, στηρίζοντας τις απαιτήσεις του στην ιστορική ταυτότητά τους και θεωρώντας ότι αποτελούσαν μέρος της Περσίας από τον 6ο αιώνα (με περιόδους απώλειάς τους όμως). Τα ΗΑΕ διαχωρίζουν το αραβικό στοιχείο και μιλούν για αραβικά νησιά από τον 7ο αιώνα. Το Ιράν δείχνει το δικό του αραβικό πληθυσμό στη συγκεκριμένη περιοχή…

Και οι δύο πλευρές, σε αυτόν τον δύσκολο διπλωματικό διάλογο, που έρχεται και επανέρχεται από το 1971, επιμένουν να αγνοούν την λοιπή προ-αποικιοκρατική περίοδο, γιατί δεν έχουμε στοιχεία, και την αποικιοκρατική περίοδο γιατί και οι δύο θεωρούν «δικούς τους» τους άραβες κυβερνήτες που καταγράφουν οι Πορτογάλοι, όταν καταφθάνουν, 16ο αιώνα, και ακόμη πιο δικούς τους τους άραβες σεΐχηδες του 19ου αιώνα που κυβερνούν την περιοχή με έδρα στις περσικές ακτές…

Τα συγκεκριμένα νησάκια, λοιπόν, των οποίων το καθεστώς αμφισβητείται και για τα οποία ΗΠΑ, Ρωσία και Κίνα μέχρι πρόσφατα στήριζαν τη θέση των ΗΑΕ- ο καθένας για τους δικούς του λόγους ή τις δικές του αμφισβητούμενες νησίδες – αποτελούν πρόσφορο έδαφος για τις όποιες επιχειρήσεις με στόχο τον έλεγχο των στενών του Ορμούζ από τις δυνάμεις των ΗΠΑ. Οι Ηνωμένες Πολιτείες και τα Εμιράτα έχουν στρατιωτικές συμφωνίες που επιτρέπουν τέτοιες επιχειρήσεις, «αμυντικές», οι οποίες δίνουν στις ΗΠΑ πλήρη δικαιώματα χρήσης βάσεων, στρατιωτικών εγκαταστάσεων και γης των ΗΑΕ. Αν και η τελευταία σχετική κοινή δήλωση ΗΠΑ- ΗΑΕ, που εξεδόθη το 2024- κάνει λόγο για «ειρηνική επίλυση» της διαφοράς και προσφυγή στη Χάγη (κάτι που το Ιράν αρνείται πάντα), σήμερα, στο διαμορφωμένο σκηνικό στρατιωτικής κλιμάκωσης, το ειρηνικό της δήλωσης εύκολα παραβλέπεται. Παράλληλα, οι ΗΠΑ μπορούν να υποστηρίξουν ότι οι περίφημες χερσαίες επιχειρήσεις (boots on the ground) δεν αφορούν στο έδαφος του Ιράν αλλά σε έδαφος των ΗΑΕ, που τους έχει «κλέψει» το Ιράν. Μάλιστα, μπορούν να παρουσιαστούν ως «σύμμαχος δύναμη» που απλώς «ενισχύει» τα Εμιράτα; μόλις χθες η κυβέρνηση Τραμπ ενέκρινε, με καθεστώς κατεπείγοντος, πολεμικές προμήθειες ύψους 23 δισεκατομμυρίων δολαρίων στα ΗΑΕ. Επίσης, σύμφωνα με την Ουώλ Στρητ Τζέρναλ που έφερε την είδηση στο φως, ακολουθήθηκαν «γραφειοκρατικές διαδρομές» που επιτρέπουν να παραμείνει κρυφό το είδος και ο αριθμός των όπλων, παρακάμπτοντας το Κογκρέσο.

Το πρωί του Σαββάτου, 21 Μαρτίου 2026, ανακοίνωση των ενόπλων δυνάμεων του Ιράν, που προειδοποιεί για ενέργειες κατά των συγκεκριμένων νήσων, φέρνει αυτό το σενάριο στο προσκήνιο, ως το πιθανότερο. Οι δυνάμεις των ΗΠΑ αναμένεται να φτάσουν στην περιοχή την 25η Μαρτίου – κι όλα δείχνουν ότι στόχος είναι η αρπαγή του ελέγχου των στενών του Ορμούζ από το Ιράν, η αφαίρεση του σημαντικότερου όπλου του κατά των εισβολέων.

Ο Ενεργειακός Πόλεμος και η κυριαρχία της Αυτοκρατορίας

Ο βρετανός αναλυτής Ρίτσαρντ Μέτχαρστ (Richard Medhurst) προέβη σε κάποιες παρατηρήσεις πολύ σημαντικές, στα του ενεργειακού πολέμου, που ενισχύουν την πιθανότητα οι ΗΠΑ να επιδιώξουν με κάθε τρόπο τον έλεγχο των στενών: την αύξηση της τιμής των μετοχών όλων των αμερικάνικων πετρελαϊκών, την πτώση της τιμής του χρυσού κατά 10% σε μια μέρα και την παρουσία, παρά τον πόλεμο, ενός πολύ ισχυρότερου δολαρίου. Το δολάριο είναι το βασικό νόμισμα για την αγορά του φυσικού αερίου των ΗΠΑ. Που σήμερα ελέγχουν και το πετρέλαιο της Βενεζουέλας, τα μεγαλύτερα πετρελαϊκά αποθέματα στον πλανήτη (υπολογίζονται σε 300 δισεκατομμύρια βαρέλια)….

Οι ΗΠΑ, αναφέρει στην ανάλυσή του, όχι απλώς παθαίνουν την μικρότερη ζημιά, αλλά κατ’ ουσίαν κερδίζουν και, παράλληλα, μετατρέπονται στον κυρίαρχο της ενέργειας. Τα στενά του Ορμούζ είναι το τελευταίο εμπόδιο στην πλήρη κυριαρχία τους και την νέα αυτοκρατορία του δολαρίου. Τι σημαίνει αυτό για την Κίνα και τη Ρωσία, όπως και για το μέλλον των BRICS+, είναι προφανές – και να σημειώσουμε εδώ ότι η Κίνα λάμβανε το 35% του φυσικού αερίου που χρειαζόταν από το Κατάρ. Το σενάριο αυτό περιλαμβάνει και ακόμη μια παράμετρο που δεν άγγιξε ο Ρ. Μέτχαρστ, αλλά αξίζει να προστεθεί: οι ΗΠΑ παραμένουν ο νο1 εξαγωγέας τροφίμων στον πλανήτη, με το νο2, τη Βραζιλία, να μας προειδοποιεί, την εβδομάδα που πέρασε, πως η έλλειψη λιπασμάτων και άρα η μείωση της παραγωγής, θα οδηγήσει τις τιμές των αγροτικών προϊόντων σε ανησυχητικά ύψη. Nα υπενθυμίσουμε εδώ πως το ένα τρίτο της ουρίας που διακινείται παγκοσμίως – και αποτελεί το συνηθέστερο οικονομικό αζωτούχο λίπασμα – διέρχεται από το Ορμούζ.

Ο έλεγχος των ενεργειακών ροών του πλανήτη, άρα, συνοδεύεται και από σχετική διατροφική ασφάλεια για τις ΗΠΑ – σε αντίθεση με τον λοιπό πλανήτη.

Όσο και αν αυτά τα σενάρια δεν έχουν βρει ακόμη το δρόμο για τις κυρίαρχες αναλύσεις, έχουν βάση. Σε κάθε περίπτωση, πάντως, η Ευρώπη είναι ο μεγάλος χαμένος. Εξαρτημένη από το πανάκριβο φυσικό αέριο των ΗΠΑ, που η τιμή του θα ανεβαίνει διαρκώς, έχοντας χάσει την πρόσβαση στα ενεργειακά αποθέματα της Ρωσίας και στο φυσικό αέριο του Κατάρ, με την βιομηχανία της ήδη σοβαρά πληγείσα – και με πολύ επικίνδυνη στροφή στην πολεμική βιομηχανία, είναι βέβαιο πως αν δεν ξανανοίξει την ενεργειακή πόρτα προς τη Μόσχα θα βαδίσει προς πόλεμο, εν ονόματι του κέρδους.