Μεταξύ των πιο ένθερμων υποστηρικτών του αιτήματος για επανορθώσεις στην Αφρικανική Ένωση, ο πρόεδρος της Γκάνας, Τζον Μαχάμα, ταξίδεψε προσωπικά στη Νέα Υόρκη για να υποστηρίξει το κείμενο, το οποίο, αν και δεν είναι νομικά δεσμευτικό, χαρακτήρισε «ιστορικό».
«Συγκεντρωθήκαμε (…) για να εκφράσουμε αλληλεγγύη, για να πούμε την αλήθεια, για να αναζητήσουμε τον δρόμο προκειμένου να υπάρξει επούλωση των πληγών και επανορθωτική δικαιοσύνη», δήλωσε ο κ. Μαχάμα κατά τη Διεθνή Ημέρα Μνήμης Θυμάτων του Δουλεμπορίου, αναφερόμενος σε ένα μαρτύριο που διήρκεσε αιώνες.
«Η υιοθέτηση του ψηφίσματος αυτού είναι επίσης εγγύηση κατά της λήθης», πρόσθεσε, ενώ την προηγούμενη μέρα επέκρινε τις πολιτικές που επιχειρούν να διαγράψουν την ιστορία του δουλεμπορίου, ειδικά στις ΗΠΑ επί προεδρίας Ντόναλντ Τραμπ, όπου «βιβλία για το ζήτημα εξοβελίζονται από τα σχολεία και τις δημόσιες βιβλιοθήκες».
Το ψήφισμα εγκρίθηκε με 123 ψήφους υπέρ, 3 κατά (ΗΠΑ, Ισραήλ, Αργεντινή) και 52 αποχές (μεταξύ των οποίων η Βρετανία και κράτη μέλη της ΕΕ).
Το κείμενο επισημαίνει ότι το «εμπόριο Αφρικανών που είχαν υποδουλωθεί» και η σκλαβιά Αφρικανών λόγω φυλής αποτελούν «το πιο βαρύ έγκλημα κατά της ανθρωπότητας», «η πιο απάνθρωπη και πιο μακρόχρονη αδικία που διαπράχθηκε εναντίον της ανθρωπότητας».
Το συμπέρασμα στηρίζεται στο τεράστιο εύρος του φαινομένου, τη μακρά διάρκεια, τη βαρβαρότητά του, τον συστηματικό χαρακτήρα και τις επιπτώσεις που παραμένουν ορατές ακόμη και σήμερα, σε έναν κόσμο όπου οι Αφρικανοί ή οι άνθρωποι αφρικανικής καταγωγής υφίστανται ακόμα «φυλετικές διακρίσεις» και «νεοαποικιοκρατία».
«Για να δικαιολογήσουν τα αδικαιολόγητα, υποστηρικτές της δουλείας και ωφελούμενοι από αυτή κατασκεύασαν ρατσιστική ιδεολογία, μεταμορφώνοντας τις προκαταλήψεις σε ψευδοεπιστήμη», σημείωσε ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες. Τα «τραύματα» που προκάλεσε αυτή η «διεστραμμένη παγκόσμια τάξη» παραμένουν βαθιά έως και σήμερα, πρόσθεσε.
Σήμερα πρέπει να καταγγελθεί το «ψέμα» της θεωρίας «περί ανωτερότητας της λευκής φυλής» και «να εργαστούμε» για αποκατάσταση «της αλήθειας», απονομή «δικαιοσύνης» και προσφορά «επανορθώσεων».
Το ψήφισμα καλεί τα κράτη να δεσμευτούν σε διαδικασίες δικαιοσύνης και επανόρθωσης των ιστορικών αδικιών, ζητώντας ιδιαίτερα επίσημη συγγνώμη, αποζημιώσεις στους απογόνους θυμάτων, εφαρμογή πολιτικών κατά του ρατσισμού και επιστροφή πολιτιστικών και θρησκευτικών αντικειμένων που είχαν λεηλατηθεί.
«Οι υπεύθυνοι για το διατλαντικό δουλεμπόριο είναι γνωστοί, οι Ευρωπαίοι, οι ΗΠΑ, αναμένουμε να ζητήσουν επίσημα συγγνώμη από την Αφρική», και όχι προσχηματικά, όπως «είχαν κάνει στο παρελθόν», τόνισε ο Σάμιουελ Οκουντζέτο Αμπλάκουα, καταγγέλλοντας ότι κάποιοι βασικοί υπαίτιοι «αρνούνται να παραδεχθούν τα εγκλήματά τους».
Οι ΗΠΑ αιτιολόγησαν την απορριπτική ψήφο υποστηρίζοντας ότι το κείμενο είναι «πολύ προβληματικό».
«Οι ΗΠΑ δεν αναγνωρίζουν νομικό δικαίωμα επανορθώσεων για ιστορικές αδικίες που όμως δεν ήταν παράνομες δυνάμει του διεθνούς δικαίου την εποχή που έλαβαν χώρα», εξήγησε ο Αμερικανός αντιπρόσωπος Νταν Νεγκρέα, προσθέτοντας ότι το κείμενο βάζει σε «ανταγωνισμό» εγκλήματα.
Παρόμοια επιχειρήματα διατύπωσαν χώρες της ΕΕ και η Βρετανία, οι οποίες, αν και αναγνώρισαν την απάνθρωπη φύση της σκλαβιάς, απέφυγαν να ψηφίσουν υπέρ.
Η ανησυχία περί ιεράρχησης ιστορικών τραγωδιών ετέθη από τον Γάλλο αντιπρόσωπο Σιλβέν Φουρνέλ, ο οποίος προειδοποίησε για τον «κίνδυνο να τεθούν σε ανταγωνισμό ιστορικές τραγωδίες» και ταυτόχρονα τόνισε ότι δεν πρέπει να υπάρξει «λήθη» ή «διαγραφή» της ιστορίας.
Αντιδρώντας, ο επικεφαλής της γκανέζικης διπλωματίας τόνισε ότι «Αυτό που λέμε είναι πως αν εξετάσετε όλες τις φρικαλεότητες που διαπράχθηκαν στην ιστορία της ανθρωπότητας, καμιά άλλη δεν ήταν τόσο συστηματική, τόσο μακρόχρονη -πάνω από 300 χρόνια-, με συνέπειες για γενιές ολόκληρες».
«Δεν ιεραρχούμε την οδύνη. Δεν λέμε ότι τα δικά μας δεινά είχαν μεγαλύτερη αξία από τα δικά σας», πρόσθεσε.