Η Lafarge, μαζί με τέσσερα πρώην στελέχη της, κρίθηκε ένοχη για τη χρηματοδότηση τρομοκρατικών οργανώσεων – κυρίως του Ισλαμικού Κράτους (ISIS) – με το ποσό των 5,5 εκατομμυρίων ευρώ το διάστημα 2013-2014. Στόχος ήταν η διατήρηση της λειτουργίας του εργοστασίου τσιμέντου της στη Συρία εν μέσω εμφυλίου πολέμου, παρά τους κινδύνους για τους εργαζομένους της. Το δικαστήριο επέβαλε το μέγιστο προβλεπόμενο πρόστιμο στην εταιρεία, ενώ τα στελέχη καταδικάστηκαν σε ποινές φυλάκισης από τρία έως έξι έτη.

Επιπλέον, καταδικάστηκαν τέσσερα ακόμη άτομα: δύο διευθυντές ασφαλείας και δύο μεσάζοντες.

Η απόφαση χαρακτηρίζεται ως ιστορική για δύο λόγους: είναι η πρώτη φορά που μια γαλλική μητρική εταιρεία καταδικάζεται για χρηματοδότηση τρομοκρατικής οργάνωσης. Παράλληλα, καμία άλλη υπόθεση χρηματοδότησης τρομοκρατίας, που έχουν εξετάσει τα γαλλικά δικαστήρια στο παρελθόν, δεν αφορούσε τόσο μεγάλα χρηματικά ποσά.

Απόφαση-σταθμός για την εταιρική λογοδοσία

Το Ποινικό Δικαστήριο του Παρισιού διαπίστωσε ότι η Lafarge είχε θεσπίσει ένα σύστημα πληρωμών προς ένοπλες οργανώσεις για να διασφαλίσει τη λειτουργία τής μονάδας της στη Συρία και να προστατεύσει τα οικονομικά της συμφέροντα. Για την απόκρυψη των πληρωμών και των αποδεκτών τους χρησιμοποιήθηκαν αδιαφανείς οικονομικές ρυθμίσεις.

Το δικαστήριο δέχθηκε ότι η εφαρμογή αυτού του μηχανισμού κατέστη δυνατή χάρη στον πλήρη συντονισμό των κεντρικών γραφείων στο Παρίσι με τη θυγατρική στη Συρία, με αποφάσεις που εξυπηρετούσαν αποκλειστικά τα συμφέροντα του ομίλου Lafarge. Συνεπώς, η απόδοση ατομικών ποινικών ευθυνών στα στελέχη δεν μπορεί και δεν πρέπει να λειτουργήσει ως άλλοθι για την αποποίηση των ευθυνών της ίδιας της πολυεθνικής.

Η καταδίκη της Lafarge για χρηματοδότηση της τρομοκρατίας μέσω της θυγατρικής της στη Συρία δημιουργεί ένα σημαντικό νομικό προηγούμενο. Οι γαλλικές μητρικές εταιρείες δεν μπορούν πλέον να κρύβονται πίσω από τις ξένες θυγατρικές τους για να αποφύγουν τις συνέπειες των πράξεών τους. Πρόκειται για μια σημαντική νίκη κατά της ατιμωρησίας των πολυεθνικών που εμπλέκονται σε σοβαρές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Χωρίς αποζημίωση οι πρώην εργαζόμενοι της Lafarge

“Η Lafarge γνώριζε τι περνούσαμε: τα σημεία ελέγχου, τις απειλές, τον καθημερινό φόβο, κι όμως επέλεξε να ρισκάρει τις ζωές των υπαλλήλων της για το κέρδος. Εμείς, ως πρώην εργαζόμενοι που καταθέσαμε εκ μέρους πολλών ακόμα συναδέλφων μας, κουβαλάμε ο καθένας μια διαφορετική ιστορία πόνου. Μας ενώνει όμως η εμπιστοσύνη στη γαλλική δικαιοσύνη και η βεβαιότητα ότι όσα υποστήκαμε δεν θα μείνουν ατιμώρητα. Μπορεί σήμερα να νιώθουμε απογοήτευση γιατί, δέκα χρόνια μετά, παραμένουμε χωρίς αποζημίωση ή ηθική αναγνώριση, αλλά δεν τα παρατάμε. Θα συνεχίσουμε να διεκδικούμε τα δικαιώματά μας και τη δικαιοσύνη που μας αξίζει” δήλωσαν οι πρώην εργαζόμενοι της εταιρείας που έδωσαν το “παρών” στη δίκη.

Πάνω από 190 πρώην Σύροι εργαζόμενοι της Lafarge παρέστησαν ως πολιτική αγωγή στη δικαστική διαδικασία. Περίπου δέκα από αυτούς κατέθεσαν κατά τη διάρκεια της δίκης με “σθένος, ακρίβεια, αξιοπρέπεια και ανθρωπιά”, όπως σημείωσε χαρακτηριστικά το δικαστήριο. Περιέγραψαν την καθημερινότητά τους υπό τη συνεχή απειλή απόλυσης, απαγωγών, διελεύσεων κάτω από τα πυρά ελεύθερων σκοπευτών, βομβαρδισμών και τον διαρκή κίνδυνο αντιποίνων από ένοπλες ομάδες.
Ωστόσο, το δικαστήριο έκρινε ότι δεν δικαιούνται αποζημίωση αποφαινόμενο ότι “μεμονωμένα άτομα δεν μπορούν να χαρακτηριστούν θύματα χρηματοδότησης της τρομοκρατίας”.

Έτσι, δέκα χρόνια μετά τα γεγονότα, οι Σύροι εργαζόμενοι έφυγαν από την αίθουσα αναγκασμένοι να περιμένουν ακόμα περισσότερο για τη δικαίωσή τους.

Συνέργεια σε εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας: Έπεται νέα δίκη;

Η περίοδος κατά την οποία η Lafarge χρηματοδοτούσε το Ισλαμικό Κράτος συμπίπτει χρονικά με τις θηριωδίες κατά του συριακού λαού και την έναρξη της γενοκτονίας των Γιαζίντι. Έτσι, η Lafarge παραμένει υπό έρευνα για συνέργεια σε εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας – μια κατηγορία πολύ βαρύτερη από τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας καθώς αφορά την τροφοδότηση των πιο ειδεχθών εγκλημάτων βάσει του διεθνούς δικαίου.

“Μετά από σχεδόν οκτώ χρόνια δικαστικής έρευνας, είναι επιτακτική ανάγκη να παραπεμφθεί σε δίκη και αυτή η υπόθεση” λένε οι οργανώσεις Sherpa και ECCHR. “Ως πολιτική αγωγή, θα συνεχίσουμε να στηρίζουμε τους πρώην εργαζόμενους από τη Συρία, απαιτώντας την απονομή δικαιοσύνης.”

Ο κομβικός ρόλος της κοινωνίας των πολιτών

“Οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και οι ερευνητές δημοσιογράφοι είναι το αντίβαρο στην εξουσία και απαραίτητοι στον αγώνα κατά του εταιρικού εγκλήματος” λένε οι οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και νομικής υποστήριξης, Sherpa και ECCHR.

Η δίκη της Lafarge ήταν το αποτέλεσμα της μήνυσης που κατέθεσαν, το 2016, οι Sherpa και ECCHR, μαζί με πρώην εργαζόμενους της Lafarge ενώ κομβικό ρόλο έπαιξε δημοσίευμα της Le Monde με καταγγελίες για χρηματοδότηση του ISIS.

“Η υπόθεση αποτελεί μια ηχηρή υπενθύμιση ότι η δικαιοσύνη είναι ο ακρογωνιαίος λίθος του κράτους δικαίου και κρίσιμος μοχλός για την εταιρική λογοδοσία. Είναι απαραίτητο η δικαιοσύνη να παραμένει ανεξάρτητη και να διαθέτει τους απαραίτητους πόρους όταν έρχεται αντιμέτωπη με φορείς που διαθέτουν τεράστια οικονομικά μέσα και δυσανάλογα μεγάλη επικοινωνιακή και πολιτική επιρροή.”

Διαβάστε το ρεπορτάζ του ThePressProject για την υπόθεση Lafarge και την ιστορική δίκη που έλαβε χώρα στο Παρίσι: Business και τσιμέντο στον πόλεμο: Η πολυεθνική που δικάζεται για πληρωμές στον ISIS.