Η εμπορική συμφωνία με την Αργεντινή, τη Βραζιλία, την Παραγουάη και την Ουρουγουάη έχει εγκριθεί από την πλευρά της Ε.Ε. ήδη από πέρυσι, ενώ και οι τέσσερις χώρες της Mercosur την έχουν επίσης εγκρίνει.
Yπενθυμίζεται ότι το Συμβούλιο των Μόνιμων Αντιπροσώπων (COREPER II) άναψε το πράσινο φως στη συμφωνία ΕΕ–Mercosur στις 9 Ιανουαρίου 2026 παρά τις έντονες αντιδράσεις στο εσωτερικό της Ένωσης και τις αντιδράσεις του αγροτικού κόσμου. Κατά της συμφωνίας τάχθηκαν πέντε χώρες – Γαλλία, Πολωνία, Ουγγαρία, Ιρλανδία και Αυστρία – ενώ το Βέλγιο επέλεξε την αποχή. Όλα τα υπόλοιπα κράτη-μέλη ψήφισαν υπέρ, διασφαλίζοντας την έγκριση.
Η εφαρμογή της γίνεται προσωρινά, εν αναμονή της έγκρισης από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Πριν από αυτό, θα εκδοθεί γνωμοδότηση από το Δικαστήριο της Ε.Ε., καθώς τον Ιανουάριο οι ευρωβουλευτές αποφάσισαν να παραπέμψουν τη συμφωνία εκεί, ώστε να εξεταστεί η συμβατότητά της με το ευρωπαϊκό δίκαιο.
Σύμφωνα με το σχετικό αίτημα, ζητείται από το Δικαστήριο να εξετάσει εάν συγκεκριμένα σημεία της συμφωνίας είναι συμβατά με τις Συνθήκες της Ε.Ε. Η βασική αντιπαράθεση αφορά έναν μηχανισμό που θα επέτρεπε στις χώρες της Mercosur (Βραζιλία, Αργεντινή, Παραγουάη και Ουρουγουάη) να αμφισβητούν ευρωπαϊκή νομοθεσία, απειλώντας παράλληλα με περιορισμό της πρόσβασης στην αγορά που τους παρέχεται μέσω της συμφωνίας.
Η διαδικασία αναμένεται να διαρκέσει τουλάχιστον έναν χρόνο μέχρι να εκδοθεί η γνωμοδότηση του Δικαστηρίου. Τα ευρήματα ενδέχεται να οδηγήσουν σε αλλαγές ή τροποποιήσεις της συμφωνίας, εφόσον διαπιστωθούν ασυμβατότητες με το δίκαιο της Ε.Ε. Η υπόθεση κατατέθηκε επισήμως στο Δικαστήριο στις 25 Μαρτίου, ενώ τα κράτη και τα θεσμικά όργανα της Ε.Ε. έχουν κληθεί να υποβάλουν γραπτές παρατηρήσεις και δεν αποκλείεται να πραγματοποιηθούν και προφορικές ακροάσεις. Στη συνέχεια, ο γενικός εισαγγελέας θα εκδώσει γνωμοδότηση με προτεινόμενη νομική ερμηνεία, πριν οι δικαστές εκδώσουν την τελική απόφαση.
Στις 23 Μαρτίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε ότι η συμφωνία Ε.Ε.–Mercosur θα τεθεί προσωρινά σε ισχύ από την 1η Μαΐου, γεγονός που προκάλεσε έντονες αντιδράσεις σε χώρες που αντιτίθενται σφοδρά, όπως η Γαλλία. Η Γαλλία χαρακτήρισε την κίνηση ισοδύναμη με παραβίαση δημοκρατικών αρχών, ενώ αντιδράσεις υπήρξαν και από ευρωβουλευτές που αμφισβητούν τη συμφωνία εδώ και καιρό.
Η προσωρινή εφαρμογή θα παραμείνει μέχρι την οριστική επικύρωση της συμφωνίας τα επόμενα χρόνια, μετά την απόφαση του Ευρωδικαστηρίου για τη συμβατότητά της με το δίκαιο της Ε.Ε.
Η Κομισιόν υποστηρίζει ότι επιχειρήσεις, καταναλωτές και αγρότες μπορούν να αρχίσουν άμεσα να επωφελούνται, ενώ επισημαίνει ότι οι ευαίσθητοι γεωργικοί τομείς παραμένουν προστατευμένοι μέσω διασφαλίσεων που τέθηκαν σε ισχύ από τις αρχές Απριλίου. Παρ’ όλα αυτά, η εξέλιξη συνεχίζει να προκαλεί ανησυχία σε αρκετά κράτη, ευρωβουλευτές, αλλά και σε ευρωπαίους αγρότες και κτηνοτρόφους.
Η έναρξη ισχύος της συμφωνίας δεν σημαίνει άμεση ή αυτόματη κατάργηση ή μείωση δασμών σε ευαίσθητα προϊόντα του ευρωπαϊκού αγροδιατροφικού τομέα.
Για το βόειο κρέας, προβλέπεται πρόσθετη ποσόστωση 99.000 τόνων (νωπού και κατεψυγμένου) με μειωμένο δασμό 7,5%, που θα εφαρμοστεί σταδιακά μέσα σε 6 χρόνια και θα κατανέμεται μεταξύ των τεσσάρων χωρών της Mercosur. Για τα πουλερικά, προβλέπονται αδασμολόγητες εισαγωγές 180.000 τόνων, επίσης σε βάθος 5 ετών.
Για τη ζάχαρη δεν προβλέπονται νέες ποσοστώσεις, εκτός από 10.000 τόνους από την Παραγουάη. Περιλαμβάνονται επίσης αδασμολόγητες ποσοστώσεις 45.000 τόνων για το μέλι σε 5 χρόνια και 60.000 τόνων για το ρύζι στο ίδιο χρονικό διάστημα.
Η προσωρινή εφαρμογή αφορά και τις εξαγωγές της Ε.Ε., με δασμολογικές μειώσεις πιο μακροπρόθεσμες σε σχέση με τις αντίστοιχες για τα προϊόντα της Mercosur.
Ενδεικτικά, οι δασμοί στο ελαιόλαδο θα μηδενιστούν μέσα σε 15 χρόνια χωρίς όρια ποσότητας. Στον οινικό τομέα, μόνο οι αφρώδεις οίνοι υψηλότερης κατηγορίας (περίπου 7 ευρώ/λίτρο, εξαιρουμένης της σαμπάνιας) θα δουν άμεση κατάργηση δασμών. Οι πιο φθηνοί αφρώδεις οίνοι θα απαλλαγούν από δασμούς σε 12 χρόνια, ενώ τα υπόλοιπα κρασιά θα ενταχθούν σε σταδιακή μείωση εντός 8 ετών. Στα οινοπνευματώδη ποτά, οι περισσότεροι δασμοί θα καταργηθούν μέσα σε 4 χρόνια.
Στο τυρί προβλέπεται αδασμολόγητη ποσόστωση 30.000 τόνων που θα ισχύσει σε 10 χρόνια, ενώ στη σοκολάτα οι δασμοί θα καταργηθούν σε 9 χρόνια, με χρονικό ορίζοντα 14 ετών για τη λευκή σοκολάτα.