Κατά την έναρξη της συνεδρίασης στις Βρυξέλλες, η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, υπογράμμισε ότι υπάρχει κοινή αντίληψη για τη σοβαρότητα της κατάστασης στη Δυτική Όχθη. «Όλοι συμφωνούν ότι η κατάσταση στη Δυτική Όχθη είναι πραγματικά απαράδεκτη», δήλωσε η Κάλας.
Παράλληλα, επισήμανε ότι οι εξελίξεις στην περιοχή «καθιστούν ολοένα και πιο αδύνατη την εφαρμογή της λύσης των δύο κρατών», η οποία προβλέπει τη συνύπαρξη ενός ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους δίπλα στο Ισραήλ.
Η συζήτηση στηρίχθηκε σε εμπιστευτικό έγγραφο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στο οποίο παρουσιάζονται τρία πιθανά σενάρια για τον περιορισμό του εμπορίου με τους ισραηλινούς εποικισμούς. Πρώτο σενάριο είναι η δημιουργία συστήματος αδειοδότησης των εισαγωγών, δεύτερο η επιβολή ιδιαίτερα υψηλών δασμών και τρίτο η πλήρης απαγόρευση των εισαγωγών.
Οι πιέσεις προς την Ευρωπαϊκή Ένωση για την ανάληψη κοινής δράσης έχουν αυξηθεί το τελευταίο διάστημα, καθώς εντείνεται η βία από Ισραηλινούς εποίκους, ενώ συνεχίζεται η επέκταση των εποικισμών από την κυβέρνηση του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Αναφερόμενη στις σχετικές πρωτοβουλίες, η Κάλας σημείωσε ότι «Υπήρξαν πολλά αιτήματα από τα κράτη-μέλη σχετικά με την απαγόρευση του εμπορίου με τους παράνομους εποικισμούς», προσθέτοντας ότι απομένει να φανεί εάν οι προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής θα εξασφαλίσουν την απαιτούμενη στήριξη από τις κυβερνήσεις των κρατών-μελών.
Τουλάχιστον δέκα χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μεταξύ των οποίων το Βέλγιο, η Ολλανδία και η Ισπανία, υποστηρίζουν ότι η Ένωση θα πρέπει να διακόψει το εμπόριο με τους εποικισμούς στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη.
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, από τη συνεδρίαση της Δευτέρας δεν αναμενόταν να ληφθεί κάποια επίσημη απόφαση. Βασικός στόχος ήταν να αποτυπωθούν οι ισορροπίες μεταξύ των 27 κρατών-μελών και να διαπιστωθεί εάν υπάρχει η αναγκαία υποστήριξη για την υποβολή συγκεκριμένης νομοθετικής πρότασης.
Η αργή πρόοδος των διαβουλεύσεων έχει προκαλέσει τη δυσαρέσκεια κρατών που ζητούν πιο αυστηρή στάση απέναντι στους ισραηλινούς εποικισμούς.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Βελγίου, Μαξίμ Πρεβό, άσκησε κριτική στις επιλογές που παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, υποστηρίζοντας ότι αποτελούν περισσότερο «ένα κόκαλο για να μασούν» τα κράτη-μέλη παρά ένδειξη ουσιαστικής προόδου.
«Ζητάμε συγκεκριμένες προτάσεις», τόνισε.
Διαφωνία για τη διαδικασία έγκρισης
Αντικείμενο συζήτησης αποτελεί και ο τρόπος με τον οποίο θα μπορούσε να εγκριθεί μια ενδεχόμενη απαγόρευση των εισαγωγών.
Σύμφωνα με ορισμένους διπλωμάτες, θα μπορούσε να αρκεί ειδική πλειοψηφία, δηλαδή η υποστήριξη τουλάχιστον 15 κρατών-μελών που εκπροσωπούν το 65% του συνολικού πληθυσμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ωστόσο, στο έγγραφο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής εκφράζεται η εκτίμηση ότι ενδέχεται να απαιτείται ομοφωνία. Σε μια τέτοια περίπτωση, η έγκριση της πρότασης θα ήταν ιδιαίτερα δύσκολη, καθώς οι διαφωνίες μεταξύ των κρατών-μελών για τη στάση της ΕΕ απέναντι στο Ισραήλ παραμένουν έντονες.
Υπενθυμίζεται ότι η Δυτική Όχθη τελεί υπό ισραηλινή κατοχή από τον πόλεμο του 1967. Οι ισραηλινοί εποικισμοί θεωρούνται παράνομοι από τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών και τη μεγάλη πλειονότητα της διεθνούς κοινότητας, θέση που το Ισραήλ απορρίπτει, χαρακτηρίζοντας τη Δυτική Όχθη αμφισβητούμενη περιοχή.
Σε συμβουλευτική γνωμοδότηση που εξέδωσε τον Ιούλιο του 2024, το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης έκρινε παράνομη την ισραηλινή κατοχή των παλαιστινιακών εδαφών και κάλεσε τα κράτη να αποτρέπουν εμπορικές και επενδυτικές σχέσεις που συμβάλλουν στη διατήρησή της.
Τον Μάιο, η Ευρωπαϊκή Ένωση επέβαλε κυρώσεις σε τέσσερις οργανώσεις και τρία πρόσωπα για σοβαρές και συστηματικές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων εις βάρος Παλαιστινίων στη Δυτική Όχθη.