Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ υπέγραψε τη Δευτέρα εκτελεστικό διάταγμα με το οποίο προβλέπεται η επιβολή επιπλέον τελωνειακών δασμών ύψους 50% σε σειρά καναδικών προϊόντων, ανοίγοντας νέο κεφάλαιο στην εμπορική αντιπαράθεση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Καναδά.

Η απόφαση της Ουάσινγκτον βασίζεται, σύμφωνα με την αμερικανική κυβέρνηση, σε «της διακριτικής μεταχείρισης από τον Καναδά σε βάρος αμερικανικών προϊόντων», αλλά και σε μακροχρόνιες διαφωνίες στους τομείς της αυτοκινητοβιομηχανίας, των γαλακτοκομικών και των αλκοολούχων ποτών.

Οι νέοι δασμοί θα τεθούν σε ισχύ σε έναν μήνα και θα αφορούν ένα ευρύ φάσμα εισαγόμενων προϊόντων, μεταξύ των οποίων κρασιά, μπαστούνια χόκεϊ, τσιμέντο και άλλα αγαθά. Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι ορισμένα από τα προϊόντα που θα επηρεαστούν εισάγονται στις ΗΠΑ στο πλαίσιο της συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών, Καναδά και Μεξικού.

Ωστόσο, από τα νέα μέτρα εξαιρούνται ρητά ορισμένοι στρατηγικής σημασίας τομείς, όπως η ενέργεια, η ποτάσα, τα αλιεύματα και οι σπάνιες γαίες.

Η πρόσβαση των αμερικανικών γαλακτοκομικών προϊόντων στην καναδική αγορά αποτελεί εδώ και χρόνια σημείο τριβής στο πλαίσιο της τριμερούς εμπορικής συμφωνίας Καναδά-ΗΠΑ-Μεξικού. Η Ουάσινγκτον κατηγορεί την Οτάβα ότι δεν τηρεί τις δεσμεύσεις της, ωστόσο ένας μηχανισμός επίλυσης διαφορών που προβλέπεται στη συμφωνία δικαίωσε στα τέλη του 2023 την καναδική πλευρά.

Ο Καναδάς είχε περιορίσει σκόπιμα το καθεστώς εισαγωγής αμερικανικού γάλακτος και γαλακτοκομικών προϊόντων, επιβάλλοντας ουσιαστικά ποσόστωση στην ποσότητα που μπορούσε να εισάγεται χωρίς δασμούς.

Παρά τις επανειλημμένες διαδικασίες που κίνησε η αμερικανική κυβέρνηση στο πλαίσιο της συμφωνίας, η κατάσταση δεν μεταβλήθηκε.

Στην ίδια διαμάχη προστέθηκε και το μποϊκοτάζ αμερικανικών αλκοολούχων ποτών από σχεδόν όλες τις καναδικές επαρχίες.

«Αντίθετα με άλλους εταίρους και συμμάχους, ο Καναδάς συνεχίζει να εφαρμόζει αντίποινα εναντίον των ΗΠΑ για τις προσπάθειές τους να επανεξισορροπήσουν το εμπόριο», δήλωσε ο Τζέιμισον Γκριρ, εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου για το εμπόριο (USTR), σε ανακοίνωση που δημοσιοποιήθηκε την Παρασκευή.

Ο Γκριρ υποστήριξε ακόμη ότι «Ο Καναδάς αποσύρει αμερικανικά αλκοολούχα προϊόντα από τα ράφια, παρέχει καλύτερη πρόσβαση σε ευρωπαϊκά γαλακτομικά προϊόντα κι εφαρμόζει πλαφόν στις εξαγωγές αμερικανικών αυτοκινήτων στον Καναδά από εταιρείες που έχουν επαναφέρει την έδρα τους στις ΗΠΑ», τονίζοντας ότι το νέο διάταγμα θα επιτρέψει «ο Καναδάς να λογοδοτήσει».

Οι προηγούμενες συγκρούσεις και η πολιτική των δασμών

Στις περισσότερες καναδικές επαρχίες, η εμπορία αλκοολούχων ποτών πραγματοποιείται μέσω δημόσιων φορέων. Σε αρκετές από αυτές αποφασίστηκε η διακοπή αγοράς αμερικανικών προϊόντων όταν ο Ντόναλντ Τραμπ επέβαλε την πρώτη σειρά δασμών 25% κατά του Καναδά, λίγο μετά την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο το 2025.

Τότε ο Ρεπουμπλικανός πρόεδρος είχε κατηγορήσει τον Καναδά, αλλά και το Μεξικό, ότι δεν αντιμετώπιζαν αποτελεσματικά τη διακίνηση φαιντανύλης και τη μετανάστευση προς τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ωστόσο, εκείνοι οι δασμοί δεν εφαρμόζονταν στα προϊόντα που καλύπτονταν από την τριμερή συμφωνία ελεύθερου εμπορίου, τα οποία αντιστοιχούσαν περίπου στο 80% των καναδικών εξαγωγών προς τις ΗΠΑ, σύμφωνα με στοιχεία της Οτάβας.

Οι συγκεκριμένοι δασμοί ακυρώθηκαν στα τέλη Φεβρουαρίου από το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ, μαζί με το σύνολο των μη τομεακών δασμών που είχε επιβάλει ο Λευκός Οίκος. Το ανώτατο δικαστήριο έκρινε ότι ο πρόεδρος είχε υπερβεί τις αρμοδιότητές του.

Έκτοτε, ο Ντόναλντ Τραμπ αναζητά τρόπους επαναφοράς των δασμών που ακυρώθηκαν και αρχικά επέβαλε προσωρινό γενικό δασμό 10% σε όλες τις εισαγωγές.

Καθώς και αυτό το μέτρο λήγει την Παρασκευή, η αμερικανική προεδρία αναμένεται να ανακοινώσει νέα σειρά τελωνειακών επιβαρύνσεων. Παράλληλα, έχουν ξεκινήσει έρευνες για τις εμπορικές πρακτικές περίπου 60 χωρών, μεταξύ των οποίων σημαντικοί εμπορικοί εταίροι των ΗΠΑ, προκειμένου να χρησιμοποιηθούν ως βάση για νέες κυρώσεις.

Η Βραζιλία αποτέλεσε την περασμένη Πέμπτη τον πρώτο στόχο των νέων αμερικανικών τελωνειακών δασμών, ύψους 25%, οι οποίοι αφορούν συγκεκριμένες κατηγορίες προϊόντων που εξάγονται στην αμερικανική αγορά και τίθενται σε εφαρμογή την Τετάρτη.

Παράλληλα, ο Ντόναλντ Τραμπ απείλησε την Παρασκευή με νέους δασμούς κατά του Καναδά εξαιτίας του καπνού από τις εκατοντάδες δασικές πυρκαγιές στη χώρα, οι οποίες επιβάρυναν σημαντικά την ποιότητα του αέρα σε μεγάλες πόλεις των βορειοανατολικών ΗΠΑ.

Ο Αμερικανός πρόεδρος κατηγόρησε την Οτάβα για «εσκεμμένη αμέλεια», υποστηρίζοντας ότι ο Καναδάς δεν γνωρίζει πώς «να διαχειρίζεται σωστά» τα δάση του.