Με την απόφαση 65/2026, η ΡΑΣ επέβαλε στη Hellenic Train πρόστιμο 100.000 ευρώ για παραβάσεις που αφορούν τη συντήρηση των οχημάτων και τις απαιτήσεις του Εκτελεστικού Κανονισμού (ΕΕ) 2019/779.

Παράλληλα, επιβλήθηκε δεύτερο διοικητικό πρόστιμο ύψους 20.000 ευρώ για παραβάσεις τεσσάρων διαδικασιών που προβλέπονται στο σύστημα συντήρησης τροχαίου υλικού της εταιρείας.

Η απόφαση αφορά απαιτήσεις ασφαλείας για τη συντήρηση των καθισμάτων των επιβατικών βαγονιών, την πιστοποίηση των υλικών που χρησιμοποιήθηκαν στις εργασίες, τη δυνατότητα να προσδιορίζεται εκ των υστέρων σε ποιο όχημα τοποθετήθηκε κάθε υλικό, αλλά και τη διαχείριση των εργασιών που η Hellenic Train ανέθεσε σε εξωτερικούς προμηθευτές.

Στο σκεπτικό της, η ΡΑΣ χαρακτηρίζει τις διαπιστωθείσες παραβάσεις ως ζητήματα που συνδέονται ευθέως με τους κανόνες ασφαλείας του σιδηροδρομικού συστήματος.

Οι παραβάσεις που διαπίστωσε η ΡΑΣ

Σύμφωνα με την απόφαση, η Αρχή διαπίστωσε παραβάσεις διατάξεων της ελληνικής και της ευρωπαϊκής νομοθεσίας που αφορούν τη συντήρηση των οχημάτων, τις υποχρεώσεις των φορέων που εμπλέκονται στη διαδικασία συντήρησης, καθώς και την εξωτερική ανάθεση λειτουργιών συντήρησης.

Παράλληλα, διαπιστώθηκαν παραβάσεις επιμέρους διαδικασιών του συστήματος συντήρησης τροχαίου υλικού της Hellenic Train. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται ζητήματα σχετικά με την έκδοση κανόνων ασφαλείας, την αξιολόγηση των προμηθευτών, τη διαχείριση του τεχνικού φακέλου συντήρησης και το πλαίσιο μέσα στο οποίο λειτουργεί το σύστημα συντήρησης.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνει η ΡΑΣ στην ιχνηλασιμότητα των εγγράφων ασφαλείας και των υλικών που χρησιμοποιήθηκαν για τη συντήρηση μισθωμένων επιβαταμαξών.

Όπως διαπιστώνει, δεν τεκμηριώθηκε η απαιτούμενη ιχνηλασιμότητα για το σύνολο των υλικών, ενώ δεν αποδείχθηκε πλήρως και η τήρηση των απαιτήσεων που αφορούν τα καθίσματα και την πυροπροστασία στο πλαίσιο των Προγραμματικών Συμβάσεων 41α και 41β.

Στο μικροσκόπιο η πυραντοχή των καθισμάτων

Ένα σημαντικό μέρος της έρευνας της ΡΑΣ αφορούσε την πυραντοχή των καθισμάτων των επιβατικών βαγονιών.

Η Αρχή εξέτασε τέσσερις συμβάσεις που είχαν συναφθεί την περίοδο 2021-2023 για επισκευές και προμήθεια υλικών και ανταλλακτικών καθισμάτων. Αντισυμβαλλόμενοι στις συμβάσεις ήταν οι εταιρείες Global Interior Systems (G.I.S.) IKE και Tennis Craft Interkat.

Οι αρχικές κατασκευαστικές προδιαγραφές των συγκεκριμένων επιβαταμαξών προέβλεπαν ότι τα καθίσματα θα έπρεπε να διαθέτουν φλογοεπιβραδυντικό υλικό επένδυσης, σύμφωνα με το πρότυπο UIC 564-2, ενώ προβλέπονταν συγκεκριμένες απαιτήσεις και για τα υπόλοιπα μη μεταλλικά υλικά που χρησιμοποιούνται στο εσωτερικό των οχημάτων.

Η ΡΑΣ διαπίστωσε, ωστόσο, ότι στις μεταγενέστερες συμβάσεις συντήρησης οι απαιτήσεις αυτές δεν αποτυπώνονταν πάντοτε με την ίδια σαφήνεια.

Σε ορισμένες περιπτώσεις υπήρχε μόνο γενική αναφορά ότι το ύφασμα θα έπρεπε να είναι ίδιας ποιότητας και χρώματος με το αρχικό, χωρίς να προβλέπεται πάντοτε ρητά η υποχρέωση προσκόμισης των απαιτούμενων πιστοποιητικών για τα υλικά που χρησιμοποιούνταν.

Χιλιάδες καθίσματα και υλικά χωρίς πλήρη ιχνηλασιμότητα

Στα στοιχεία που εξέτασε η ΡΑΣ καταγράφονται, μεταξύ άλλων, αντικαταστάσεις αφρώδους υλικού και εσωτερικού fire-blocker σε 5.200 πλήρεις έδρες καθισμάτων, καθώς και αντίστοιχα υλικά σε 200 πλάτες καθισμάτων.

Σε άλλες συμβάσεις καταγράφονται επίσης εκατοντάδες έδρες, πλάτες και προσκέφαλα καθισμάτων Α’ και Β’ θέσης.

Το πρόβλημα που εντόπισε η Αρχή ήταν ότι δεν μπορούσε να διασταυρώσει σε ποιες συγκεκριμένες επιβατάμαξες είχαν τοποθετηθεί όλα αυτά τα υλικά.

Στο σκεπτικό της, η ΡΑΣ σημειώνει ότι δεν προσκομίστηκαν τα απαιτούμενα έγγραφα πιστοποίησης συμμόρφωσης και ιχνηλασιμότητας για τα συγκεκριμένα υλικά και τις εργασίες. Εξαίρεση αποτέλεσε αναθεωρημένο πιστοποιητικό δοκιμών ευφλεκτότητας της IFS Laboratories Limited.

Ένα από τα βασικά σημεία που εξετάστηκαν ήταν το πιστοποιητικό δοκιμών ευφλεκτότητας που προσκόμισε η Hellenic Train για ύφασμα της Camira Fabrics.

Η εταιρεία είχε καταθέσει αρχικά πιστοποιητικό της IFS Laboratories Limited, με ημερομηνία έκδοσης 20 Δεκεμβρίου 2021, και στη συνέχεια προσκόμισε αναθεωρημένη εκδοχή του, προκειμένου να τεκμηριώσει ότι το ύφασμα που χρησιμοποιήθηκε από τους προμηθευτές της πληρούσε τις απαιτήσεις ευφλεκτότητας.

Η ΡΑΣ, ωστόσο, έκρινε ότι το συγκεκριμένο πιστοποιητικό αφορούσε το ύφασμα και όχι το σύνολο των υλικών από τα οποία αποτελούνταν το επισκευασμένο κάθισμα.

Ειδικότερα, δεν προσκομίστηκαν αντίστοιχα πιστοποιητικά πυροπροστασίας για άλλα υλικά που χρησιμοποιήθηκαν στις επισκευές, όπως το αφρώδες υλικό και το εσωτερικό fire-blocker.

Η Αρχή υπογραμμίζει ότι, προκειμένου να αποδεικνύεται πλήρης συμμόρφωση με τις αρχικές προδιαγραφές ασφαλείας, η πιστοποίηση θα έπρεπε να αφορά ολόκληρο το κάθισμα και όχι μόνο την ταπετσαρία του.

Για τη ΡΑΣ, επομένως, το ζήτημα δεν περιορίζεται στην ύπαρξη ενός πιστοποιητικού για ένα συγκεκριμένο υλικό. Το κρίσιμο είναι να υπάρχει ένα ολοκληρωμένο και ιχνηλάσιμο σύστημα ελέγχου, μέσω του οποίου ο υπεύθυνος φορέας συντήρησης να μπορεί να αποδεικνύει ότι τα υλικά και οι εργασίες που χρησιμοποιούνται στα τρένα πληρούν τις απαιτήσεις ασφαλείας.

Στο επίκεντρο και οι αναθέσεις εργασιών συντήρησης σε τρίτους

Ιδιαίτερη σημασία έχει και το σκέλος της απόφασης που αφορά την εξωτερική ανάθεση εργασιών συντήρησης.

Η ΡΑΣ επικαλείται τον Εκτελεστικό Κανονισμό (ΕΕ) 2019/779, σύμφωνα με τον οποίο ο φορέας που είναι υπεύθυνος για τη συντήρηση εξακολουθεί να έχει την ευθύνη για το αποτέλεσμα των δραστηριοτήτων συντήρησης που αναθέτει σε τρίτους.

Παράλληλα, οφείλει να διαθέτει σύστημα για την παρακολούθηση της απόδοσης των εξωτερικών συνεργατών.

Με άλλα λόγια, η ανάθεση μιας εργασίας σε προμηθευτή ή εργολάβο δεν μεταφέρει αυτομάτως την τελική ευθύνη για την ασφάλεια και την τήρηση των προβλεπόμενων διαδικασιών.

Η ΡΑΣ θεωρεί ότι η Hellenic Train έπρεπε να διαθέτει διαδικασίες που να της επιτρέπουν να ελέγχει τους προμηθευτές και τους εργολάβους, να αξιολογεί την επαγγελματική τους επάρκεια και να διασφαλίζει ότι διαθέτουν κατάλληλα και επαρκώς τεκμηριωμένα συστήματα συντήρησης και διαχείρισης.

Τι υποχρεώνεται να κάνει η Hellenic Train

Πέρα από τα πρόστιμα των 120.000 ευρώ, η απόφαση της ΡΑΣ προβλέπει συγκεκριμένες υποχρεώσεις για τη Hellenic Train.

Η εταιρεία καλείται να συμμορφωθεί με τη Σύσταση Ασφαλείας 2025-RL01-018 του ΕΟΔΑΣΑΑΜ και να ολοκληρώσει, μέσα σε διάστημα τριών μηνών από την κοινοποίηση της απόφασης, τις δράσεις του σχεδίου που έχει ήδη υποβάλει στη ΡΑΣ.

Μέσα σε έναν μήνα από την κοινοποίηση της απόφασης πρέπει επίσης να καταθέσει στην Αρχή έκθεση προόδου για τις ενέργειες που έχουν πραγματοποιηθεί.

Παράλληλα, η εταιρεία υποχρεώνεται να διασφαλίζει την ιχνηλασιμότητα όλων των αναγκαίων πληροφοριών που σχετίζονται με τη συντήρηση και να υποβάλει στη ΡΑΣ βελτιωμένη διαδικασία ιχνηλασιμότητας για τη συντήρηση των καθισμάτων και τα υλικά που χρησιμοποιούνται.

Η Αρχή ζητά ακόμη την εφαρμογή άμεσων μέτρων για την ενίσχυση της πυρασφάλειας των συρμών, αλλά και για την καλλιέργεια κουλτούρας ασφάλειας τόσο στο προσωπικό όσο και στους επιβάτες.

Για τον σκοπό αυτό, η Hellenic Train πρέπει μέσα σε έναν μήνα να υποβάλει σχέδιο δράσης για την εφαρμογή των βραχυπρόθεσμων και μεσοπρόθεσμων μέτρων.

Τα άμεσα μέτρα για την πυρασφάλεια

Στα μέτρα που πρέπει να εφαρμοστούν άμεσα περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων:

  • η απομάκρυνση μη κρίσιμων υλικών από τους συρμούς, ώστε να περιοριστεί η δυνητικά καύσιμη μάζα,
  • η προσθήκη πυροσβεστήρων,
  • η έκτακτη συντήρηση των μέσων ασφαλείας,
  • η εκπαίδευση του προσωπικού,
  • η μείωση των χρονικών διαστημάτων μεταξύ των επιθεωρήσεων και των εργασιών συντήρησης του τροχαίου υλικού.
  • Σε μεσοπρόθεσμο επίπεδο προβλέπεται η αντικατάσταση καθισμάτων και άλλου εσωτερικού εξοπλισμού των βαγονιών, καθώς και ο εκσυγχρονισμός των συστημάτων φωνητικών ανακοινώσεων, κλιματισμού, εξαερισμού και αναγγελίας κινδύνου.

Ειδικά για τα καθίσματα, η ΡΑΣ προβλέπει την αντικατάστασή τους με νέα, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του προτύπου EN 45545.

Η Αρχή σημειώνει ότι το συγκεκριμένο μέτρο είναι συμβατό με τη Σύσταση Ασφαλείας 2025-RL01-018 του ΕΟΔΑΣΑΑΜ, η οποία εκδόθηκε μετά τη διερεύνηση του δυστυχήματος των Τεμπών.

Η διευκρίνιση της ΡΑΣ για τα Τέμπη

Η ΡΑΣ διευκρινίζει στην απόφασή της ότι δεν αξιολόγησε ισχυρισμούς των δύο πλευρών σχετικά με το τροχαίο υλικό της IC62, στον βαθμό που αυτοί αφορούν ζητήματα τα οποία υπάγονται στην αποκλειστική αρμοδιότητα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ.

Παράλληλα, διευκρινίζει ότι οι απαιτήσεις πυρασφάλειας που εξετάζονται στην απόφαση αφορούν την προστασία από πυρκαγιά κατά την κανονική λειτουργία του τροχαίου υλικού και όχι την πυρκαγιά που ενδέχεται να ακολουθήσει μια σύγκρουση τρένων.

Τέλος, η ΡΑΣ υποχρεώνει τη Hellenic Train να την ενημερώνει για τις εξωτερικές αναθέσεις λειτουργιών συντήρησης και να αποδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο συμμορφώνεται με τις σχετικές απαιτήσεις.

Η Αρχή προειδοποιεί, παράλληλα, ότι σε περίπτωση που διαπιστωθεί συνέχιση των παραβάσεων ή μη συμμόρφωση με τις υποχρεώσεις που προβλέπει η απόφαση, μπορεί να προχωρήσει στην επιβολή νέων προστίμων ή άλλων μέτρων.