Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η συμφωνία θα παρέχει στην Ελλάδα ένα σύνολο ισραηλινών τεχνολογιών για την προστασία από πυραύλους, αεροσκάφη και μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Αποτελεί δε το πιο πρόσφατο κεφάλαιο στη διαρκώς ενισχυόμενη σχέση μεταξύ ευρωπαϊκών κυβερνήσεων και ισραηλινών εξοπλιστικών εταιρειών.
Ενώ η Ευρώπη έχει παραδοσιακά βασιστεί στις ΗΠΑ για όπλα και αεροσκάφη, για λιγότερο «ορατά» συστήματα – αισθητήρες, συστήματα αναχαίτισης, τεχνολογία επιτήρησης – οι κυβερνήσεις στρέφονται ολοένα και περισσότερο προς το Ισραήλ.
Η εξάρτηση αυτή βαθαίνει, ακόμη και καθώς οι πολιτικές σχέσεις Ευρώπης-Ισραήλ γίνονται πιο τεταμένες λόγω των πολέμων στη Γάζα και τον Λίβανο, με τις διαφωνίες να μην επιβραδύνουν ουσιαστικά τη συνεργασία.
Σύμφωνα με το Politico, το ισραηλινό πλεονέκτημα ξεκινά από τον στρατό. Νέοι μηχανικοί υπηρετούν σε ελίτ μονάδες πληροφοριών και κυβερνοχώρου, εργαζόμενοι σε πραγματικές απειλές ασφαλείας, και μετά την αποχώρησή τους από τις IDF στελεχώνουν αμυντικές εταιρείες ή ιδρύουν start-ups.
Οι τρεις κορυφαίες αμυντικές εταιρείες του Ισραήλ – Israel Aerospace Industries, Rafael Advanced Defense Systems και Elbit Systems – διατηρούν θεσμικούς δεσμούς με το αμυντικό κατεστημένο, με ανώτερες στρατιωτικές προσωπικότητες στη δομή διακυβέρνησής τους. Ο ευρύτερος τομέας ασφάλειας προσελκύει σχεδόν το ένα τέταρτο των παγκόσμιων επενδύσεων στον κυβερνοχώρο, με την εξαγορά της Wiz από τη Google έναντι 32 δισεκατομμυρίων δολαρίων να υπογραμμίζει την ελκυστικότητα του κλάδου.
Πολλές δημόσιες συμβάσεις, συμπεριλαμβανομένης της ελληνικής, ανατέθηκαν απευθείας σε ισραηλινές εταιρείες, χωρίς ανοικτό διαγωνισμό, όπως προκρίνει το δίκαιο της ΕΕ. Στην ΕΕ, οι απευθείας αναθέσεις επιτρέπονται μόνο σε περιορισμένες περιπτώσεις, όπως η τεχνική αποκλειστικότητα ή ζητήματα εθνικής ασφάλειας.
Το μοτίβο αυτό έχει σημασία, καθώς οι απευθείας αναθέσεις μπορούν να βαθύνουν την εξάρτηση, εγκλωβίζοντας τις κυβερνήσεις σε έναν συγκεκριμένο προμηθευτή.
Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έκρινε τον Ιανουάριο του 2025 ότι τα εξειδικευμένα συστήματα μπορούν να «κλειδώσουν» έναν αγοραστή, εάν είναι σχεδιασμένα με τρόπους που μόνο ο αρχικός προμηθευτής μπορεί να συντηρήσει ή να αναβαθμίσει.
Σύμφωνα με το Politico, η Ελλάδα επιχείρησε να μειώσει την εξάρτησή της, με τον ελληνικό στρατό να επιμένει στη συμφωνία για την «Ασπίδα του Αχιλλέα» στην πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα, ώστε να μπορεί να συντηρεί και να αναβαθμίζει την τεχνολογία. «Το να γίνουμε όμηροι, ακόμα και της πιο φιλικής ξένης χώρας ή συμμάχου, είναι απολύτως αδύνατον», είχε δηλώσει ο υπουργός Άμυνας Νίκος Δένδιας τον Ιούλιο.
Επικριτές προειδοποιούν ότι η Ευρώπη δημιουργεί μια νέα εξάρτηση την ώρα που επιδιώκει μεγαλύτερη αυτονομία. Η Γαλλία έχει περιορίσει τη συμμετοχή της ισραηλινής κυβέρνησης σε εκθέσεις όπλων, ενώ η Φινλανδία δέχθηκε κριτική για σεμινάριο αμυντικής τεχνολογίας με το ισραηλινό υπουργείο Άμυνας. «Εάν ο στόχος είναι η ενίσχυση της ευρωπαϊκής αυτονομίας, δεν μπορείς να αντικαταστήσεις ένα είδος εξάρτησης με ένα άλλο», δήλωσε η Φινλανδή ευρωβουλευτής Li Andersson.
Από την άλλη, ο Γερμανός κεντροδεξιός βουλευτής Niclas Herbst υποστήριξε ότι το Ισραήλ προσφέρει αυτό που λείπει από την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία, ειδικά σε κυβερνοασφάλεια και αεράμυνα.