Συνολικά 188 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους στον αγροτικό κλάδο από το 2022 μέχρι σήμερα, σύμφωνα με ανεξάρτητη καταγραφή της Ομοσπονδίας Συλλόγων Εργαζομένων Τεχνικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΟΣΕΤΕΕ), η οποία επιχειρεί να αποτυπώσει συστηματικά ένα πεδίο που, όπως επισημαίνεται, παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανεξερεύνητο στην Ελλάδα.
Τα στοιχεία παρουσιάζουν διακυμάνσεις από χρονιά σε χρονιά: 32 θάνατοι καταγράφηκαν το 2022, 44 το 2023, 38 το 2024 και 48 το 2025. Για το 2026 έχουν καταγραφεί μέχρι στιγμής 26 θάνατοι, με τους 19 να αφορούν καταπλακώσεις από τρακτέρ, δηλαδή σχεδόν τρεις στους τέσσερις θανάτους.
Ο πρόεδρος της ΟΣΕΤΕΕ, γραμματέας Υγείας και Ασφάλειας στην Εργασία της ΓΣΕΕ και πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Υγεία και Ασφάλεια στην Εργασία, Ανδρέας Στοϊμενίδης, χαρακτηρίζει τις ανθρώπινες απώλειες στον αγροτικό χώρο μια «απολύτως ανεξερεύνητη κατάσταση» και σημειώνει ότι η συγκεκριμένη καταγραφή επιχειρεί να καλύψει ένα σημαντικό κενό στην αποτύπωση των περιστατικών.
Θεσσαλία και Κρήτη οι περιοχές με τα περισσότερα περιστατικά
Μεταξύ των περιοχών όπου καταγράφονται τα περισσότερα περιστατικά βρίσκονται η Θεσσαλία και η Κρήτη, αν και, σύμφωνα με τον κ. Στοϊμενίδη, απαιτείται περαιτέρω επεξεργασία των δεδομένων για να προκύψει πλήρης γεωγραφική εικόνα.
Ένα από τα προβλήματα που δυσχεραίνουν την καταγραφή είναι ότι οι ανατροπές τρακτέρ συχνά καταγράφονται ως τροχαία δυστυχήματα και όχι ως εργατικά, γεγονός που δυσκολεύει τόσο τη σύνδεσή τους με την εργασία όσο και τη διερεύνηση των αιτιών.
Η διαφοροποίηση αυτή αποτυπώνεται και στα διαθέσιμα ευρωπαϊκά και εθνικά στοιχεία. Σύμφωνα με την αναφορά που γίνεται στην έρευνα, η Eurostat αποδίδει στον αγροτικό τομέα το 12% των εργατικών δυστυχημάτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για την Ελλάδα εμφανίζουν ποσοστό περίπου 2,5%.
Παλιά τρακτέρ και έλλειψη προστασίας
Στο επίκεντρο της πρόληψης βρίσκεται η ασφάλεια των γεωργικών μηχανημάτων. Η εργασία σε επικλινή εδάφη, η ασταθής φόρτωση αγροτικών προϊόντων και η χρήση παλαιών τρακτέρ χωρίς επαρκή μέσα προστασίας αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο σοβαρού ή θανατηφόρου τραυματισμού σε περίπτωση ανατροπής.
Για την αντιμετώπιση του προβλήματος προτείνονται, μεταξύ άλλων, οικονομικά κίνητρα για την αντικατάσταση παλαιών μηχανημάτων με σύγχρονα τρακτέρ, αλλά και ένα σαφές πλαίσιο για τη μετασκευή και πιστοποίηση των παλαιότερων.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η ισχύουσα προθεσμία για τα παλαιότερα τρακτέρ. Με βάση το ΦΕΚ Β΄ 1734/27.03.2026, η προθεσμία για την τοποθέτηση εγκεκριμένης διάταξης προστασίας έναντι ανατροπής σε γεωργικούς ελκυστήρες που έχουν ταξινομηθεί ή απογραφεί πριν από τις 21 Μαΐου 1998 έχει παραταθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026.
Η προστατευτική διάταξη πρέπει να είναι εγκεκριμένου τύπου, καθώς δεν αρκεί η αυθαίρετη τοποθέτηση μιας μεταλλικής μπάρας ή αψίδας. Μετά την παρέλευση της προθεσμίας, τα τρακτέρ που δεν διαθέτουν την προβλεπόμενη προστασία δεν θα μπορούν να κυκλοφορούν.
Οι κίνδυνοι δεν σταματούν στα δυστυχήματα
Η ασφάλεια στον αγροτικό κλάδο δεν περιορίζεται, ωστόσο, στα θανατηφόρα ατυχήματα. Σημαντικό μέρος των κινδύνων αφορά τις επαγγελματικές ασθένειες και τη μακροχρόνια έκθεση των εργαζομένων σε επιβαρυντικούς παράγοντες.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η επαφή με ζώα και βιολογικούς παράγοντες, η χρήση φυτοφαρμάκων και άλλων χημικών ουσιών, η έκθεση στη σκόνη, αλλά και η θερμική καταπόνηση και η παρατεταμένη έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία.
Η κλιματική κρίση καθιστά ακόμη πιο έντονο το ζήτημα της θερμικής καταπόνησης, ενώ η μακροχρόνια έκθεση στον ήλιο συνδέεται και με αυξημένους κινδύνους για την υγεία, μεταξύ άλλων και για επαγγελματικούς καρκίνους του δέρματος.
Ο κ. Στοϊμενίδης επισημαίνει ότι υπάρχουν ήδη διαθέσιμες ευρωπαϊκές οδηγίες και καλές πρακτικές, ενώ χώρες όπως η Κύπρος και η Γαλλία έχουν αναπτύξει ειδικές δράσεις για την καταγραφή και πρόληψη ατυχημάτων και επαγγελματικών ασθενειών στον αγροτικό τομέα.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ