γράφει η Ιλιρίντα Μουσαράι, υπ.διδακτόρισσα, Τμήμα Κοινωνιολογίας ΕΚΠΑ
Ο πρωθυπουργός Έντι Ράμα και οι υποστηρικτές του προσπάθησαν να απαξιώσουν τις διαδηλώσεις αυτές προβάλλοντας τους νέους-ες ως κουκουλοφόρους βάνδαλους που καταστρέφουν δημόσια και ιδιωτική περιουσία. Η προσπάθεια τους απέτυχε παταγωδώς.
Στο διαδίκτυο κυκλοφορούν βίντεο που δείχνουν γιαγιάδες να κλαίνε και να δίνουν την ευχή τους στα νέα παιδιά που αγωνίζονται, παππούδες να χειροκροτάνε τις πορείες των νέων και γονείς να συμπαραστέκονται στα παιδιά τους. Ιδιοκτήτες βάζουν ταμπέλες έξω από τα καταστήματά τους “Είμαστε μαζί σας. Μην κάνετε ζημιές στην επιχείρηση”. Οι μεγαλύτερης ηλικίας έχουν γίνει ένας προστατευτικός κλοιός γύρω από την νεολαία που πρωταγωνιστεί και βάζει τα σώματα της απέναντι στα γκλοπ και τις αύρες.
Γιατί συνέβη αυτή η κλιμάκωση τώρα; Η αφορμή ήταν πάλι η αστυνομική βία, όπως ακριβώς τον Μάη του 2026 που ξεκίνησαν οι μαζικές διαδηλώσεις στα Τίρανα, μετά την επίθεση ιδιωτικών σεκιούριτι σε κάτοικο-διαδηλωτή στο νότο της Αλβανίας. 136 μέρες ο κόσμος διαδήλωνε μαζικά και ειρηνικά, αντιμετωπίζοντας την χλεύη των πολιτικών στην Αλβανία. Στην αρχή τους είπαν υποκινούμενους από την αντιπολίτευση, μετά από ξένα συμφέροντα (Ιρανικά, Ελληνικά κλπ), μετά τους κατηγόρησαν ότι δεν ήθελαν το καλό του τόπου και τις επενδύσεις. 136 μέρες ειρηνικών διαδηλώσεων και η κυβέρνηση της Αλβανίας δεν ήθελε να καταλάβει, ότι ο λαός από τον οποίον συνταγματικά πηγάζει η εξουσία της, βρίσκεται πλέον εναντίον της.
Φτάσαμε ως εδώ, γιατί δεν πάει άλλο πια.
Οι μαρτυρίες των φοιτητριών και των νέων στους δρόμους είναι συγκλονιστικές.
Μια 22χρονη φοιτήτρια από τα Τίρανα με δάκρυα στα μάτια λέει τα εξής:
“Έχω σπουδάσει στο τμήμα Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο των Τιράνων, έχω τελειώσει το προπτυχιακό και είμαι στο δεύτερο έτος του Μεταπτυχιακού. Χρειάστηκε για πέντε χρόνια να δουλεύω και να πηγαίνω παράλληλα σχολή. Γιατί αυτή είναι η αλβανική νεολαία.
Είναι επίπονο να ζεις πια εδώ. Εγώ εδώ δεν έχω κανέναν. Αν εγώ σήμερα συλληφθώ δεν έχω ποιον να με βγάλει έξω. Αδελφή και αδελφό έχω μακριά, τους γονείς στην ξενιτιά. Για αυτό έχω βγει εδώ.
Είναι η τελευταία μας ελπίδα. Και οι γονείς πρέπει να βγουν να μας συμπαρασταθούν. Δεν πάει άλλο. Δεν υπάρχει άλλη λύση.
Αυτοί πλουτίζουν από τους φόρους μας, να αγοράζουν βίλες, να ζουν στα πολυτελή διαμερίσματα ή η Μπελίντα Μπαλλούκου. Να τραβολογούνται φοιτητές που δεν έχουν κάνει τίποτα και έξι να επιτίθενται σε έναν, ενώ την άλλη πως την λένε που μπλέχτηκε με σκάνδαλο να την κατεβάζουν σαν κυρία από το αυτοκίνητο.
Μια ηλικιωμένη γυναίκα λέει:
“Είναι δικό μου λάθος. Είναι λάθος της γενιάς μου που οι νέες γενιές υποφέρουν σήμερα… Τι κάνουμε εμείς οι μεγάλοι; Τι κάνουμε για να τους προστατέψουμε; Που αφήσαμε σε δύο αρχηγούς κομμάτων την λαική κυριαρχία και την γεωγραφική κυριαρχία και έχουν πουλήσει όλη την Αλβανία; Έχουν ιδιοποιηθεί τις ιδιωτικές περιουσίες του κόσμου. Για αυτό είμαι εδώ σήμερα στην διαδήλωση.”
Είναι πολύ επίπονο αυτό.”
View this post on Instagram
Σε άλλα βίντεο μαθητές λένε ότι διαδηλώνουν για δωρεάν δημόσια παιδεία και ποιοτικές σπουδές, ενώ παππούδες και γιαγιάδες λένε ότι βρίσκονται στις διαδηλώσεις για τα παιδιά τους και τα εγγόνια τους που βρίσκονται στην ξενιτιά.
Με πολλά από αυτά τα βίντεο έχω δακρύσει. Όπως ξέρω ότι πολλά παιδιά δεύτερης γενιάς φίλες μου έχουν δακρύσει βλέποντας τον πόνο και την αγανάκτηση των ανθρώπων μας πίσω. Οι παππούδες και οι γιαγιάδες που βλέπουμε στα βίντεο μας θυμίζουν τους δικούς μας παππούδες και γιαγιάδες που αφήσαμε πίσω, μόνους τους και με μια πενιχρή σύνταξη. Η μετανάστευση έκοψε το διαγενεακό μας νήμα βάναυσα και άφησε πολλές από τις οικογένειές μας μισές και ακρωτηριασμένες.
Τα νεαρά παιδιά αυτά που βλέπουμε στον δρόμο μας θυμίζουν τα ξαδέλφια μας που τα μισά προσπαθούν να σπουδάσουν και να βρουν ανεπιτυχώς μια αξιοπρεπή δουλειά στην Αλβανία και τα άλλα μισά μεταναστεύουν παράνομα ακόμα και από τα 16 τους σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες, γιατί στην Αλβανία δεν υπάρχει μέλλον για αυτά. Η νεολαία λέει ότι δεν θέλει να εξαναγκαστεί στην μετανάστευση. Εμείς, έχοντας εξαναγκαστεί ως μικρά παιδιά να μεταναστεύσουμε σε μια άλλη χώρα, είτε εξαιτίας της πτώσης του κομμουνισμού του ‘90 και της κοινωνικο-οικονομικής κατάρρευσης που επέφερε, είτε μετά το ‘97 με την οικονομική κρίση των πυραμίδων, τους καταλαβαίνουμε.
Τους καταλαβαίνουμε όμως και για έναν ακόμη λόγο. Η διαφθορά των πολιτικών και η οικονομική εκμετάλλευση των εργαζομένων αποτελεί μια παγκόσμια πραγματικότητα που δεν γνωρίζει σύνορα, σε αντίθεση με εμάς που τα γνωρίζουμε καλά.
Οι μαρτυρίες τους μας συγκινούν, γιατί ξέρουμε πως είναι να μην μπορείς να σκεφτείς το μέλλον σου στην χώρα που ζεις. Να βλέπεις να χτίζονται νέα σύγχρονα κτίρια στην γειτονιά σου και να ξέρεις πως εσύ δεν θα μπορέσεις ποτέ να αγοράσεις ένα δικό σου σπίτι. Να βλέπεις τους γονείς σου να δουλεύουν και να ξέρεις ότι σύντομα θα βασίζονται πάνω σου και εσύ μάλλον δεν μπορείς να τους βοηθήσεις, εκτός κι αν φύγεις μετανάστρια-ης. Να βλέπεις τους γιους και τις κόρες των πολιτικών να σπουδάζουν σε ξένα πανεπιστήμια και να ταξιδεύουν παντού στον κόσμο και εσύ να σκέφτεσαι τις 5 μέρες που πήγες διακοπές το καλοκαίρι. Να εύχεσαι να μην σου τύχει κάποιο σοβαρό πρόβλημα υγείας σε σένα ή στους δικούς σου, γιατί θα σας φύγουν οι οικονομίες μιας ζωής (στην καλύτερη περίπτωση που έχεις καταφέρει να κάνεις) στα ιδιωτικά νοσοκομεία.
Αυτή είναι η αλβανική νεολαία. Αυτή είναι και η ελληνική νεολαία. Αυτή είναι σε γενικές γραμμές η νεολαία παγκόσμια.
Μια γενιά των πολλαπλών κρίσεων. Η γενιά που φαινομενικά τα έκανε όλα σωστά. Όλα όσα της υποσχέθηκε το νεοφιλελεύθερο αφήγημα ότι αν κάνει, θα τα καταφέρει στην ζωή της. Σπούδασε, συνέλεξε πτυχία μεταπτυχιακά, διδακτορικά ή/και έπιασε δουλειά από μικρή ηλικία, σε μπαρ, σέρβις, μπειμπι σιτινγκ, γραφεία και συνεχίζει να κάνει επισφαλείς και πολλαπλές δουλειές, ενώ ακριβώς δίπλα της υπάρχει ένας παράλληλος κόσμος πολιτικών, και εκατομμυριούχων και δισεκατομμυριούχων που κυκλοφορούν είτε στο Blloku είτε στο Κολωνάκι με πολυτελείς τσάντες όσο ο μισθός μας όλο τον χρόνο.
Η διπλή αυτή πραγματικότητα θυμίζει τον στίχο του ποιήματος “Anës lumejve” του Fan Noli που γράψανε νέοι με σπρέι σε πρόσοψη real estate στα Τίρανα:
“Δίπλα στο τραπέζι κι όμως νηστικός, δίπλα στη γνώση κι όμως αμόρφωτος”.
Και για το ερώτημα: πώς θα είναι η επόμενη μέρα στην Αλβανία; Δεν ξέρουμε πώς θα είναι η επόμενη μέρα στην Αλβανία. Δεν ξέρουμε πώς θα είναι η επόμενη μέρα και στην Ελλάδα αν ξεσπάσει ένα τέτοιο κίνημα. Ξέρουμε όμως ότι ο φόβος της αβεβαιότητας δεν πρέπει να μας κρατάει στάσιμους και απαθείς απέναντι στην ελπίδα για το μέλλον. Και η ελπίδα είναι η ανυπακοή.
*Falënderoj përzemërsisht shoqen Joana për fotografitë që ka realizuar vetë, duke marrë pjesë në protestat gjatë gjithë kësaj periudhe.