Η φτώχεια περιόδου αποτελεί μια σκληρή πραγματικότητα και για σημαντικό αριθμό γυναικών και κοριτσιών στην Ελλάδα που δυσκολεύεται να ανταπεξέλθει σε βασικά έξοδα που σχετίζονται με την έμμηνο ρύση.

Η νέα έρευνα των It’s Just Period, Deon Policy Institute και WHEN, με επιστημονικό συνεργάτη την MRB Hellas, είναι η πρώτη που καταγράφει το φαινόμενο σε εθνικό επίπεδο, αξιοποιώντας ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα του πληθυσμού.

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε τον Δεκέμβριο του 2025, σε δείγμα 2.000 ατόμων, στο πλαίσιο της μακροχρόνιας έρευνας «Τάσεις» της MRB.

Εξετάζει τέσσερις βασικές πτυχές του προβλήματος:

1. Κατά πόσο οι άνθρωποι έχουν την οικονομική δυνατότητα να αγοράζουν προϊόντα περιόδου.
2. Το κοινωνικό στίγμα που εξακολουθεί να συνοδεύει την έμμηνο ρύση.
3. Ποια μέτρα πολιτικής θεωρούν οι πολίτες απαραίτητα.
4. Πώς ο πόνος της περιόδου επηρεάζει την καθημερινή λειτουργικότητα.

Τα αποτελέσματα αναδεικνύουν ότι η φτώχεια περιόδου δεν περιορίζεται στην αδυναμία αγοράς προϊόντων υγιεινής, αλλά επηρεάζει την καθημερινότητα των γυναικών, την εκπαίδευση, την εργασία και την κοινωνική τους συμμετοχή, καθώς και την αξιοπρέπεια και την ισότητα των φύλων.

Βασικά ευρήματα της έρευνας:

– 1 στις 8 γυναίκες (12,5%) δηλώνει ότι τουλάχιστον μία φορά κατά τους τελευταίους 12 μήνες δεν είχε την οικονομική δυνατότητα να αγοράσει προϊόντα περιόδου.

– Το ποσοστό αυξάνεται στο 19,2%, όταν οι ερωτηθείσες καλούνται να απαντήσουν αν κάποια άλλη γυναίκα στο νοικοκυριό τους αντιμετώπισε αντίστοιχη δυσκολία.

– 1 στις 10 γυναίκες (10,2%) έχει χρησιμοποιήσει αυτοσχέδιες εναλλακτικές λύσεις για τη διαχείριση της περιόδου της, επειδή δεν μπορούσε να αγοράσει τα απαραίτητα προϊόντα.

– Επιπλέον, το 16,6% δηλώνει ότι τουλάχιστον μία φορά τον τελευταίο χρόνο στερήθηκε βασικές ανάγκες, όπως τρόφιμα, πληρωμή λογαριασμών ή ιατρικές δαπάνες, προκειμένου να καλύψει τις ανάγκες που σχετίζονται με την περίοδο.

Ορισμένες γυναίκες επωμίζονται δυσανάλογα μεγαλύτερο βάρος από άλλες. Μεταξύ εκείνων που δηλώνουν ότι αδυνατούν πλήρως να ανταποκριθούν στις οικονομικές τους υποχρεώσεις, τα παραπάνω ποσοστά σχεδόν διπλασιάζονται.

Σε περιφερειακό επίπεδο, η Θεσσαλονίκη ξεχωρίζει, καθώς το 28% των γυναικών δηλώνει ότι έχει στερηθεί βασικά αγαθά και ανάγκες.

Σύμφωνα με την έρευνα, οι οικονομικές αυτές δυσκολίες εμποδίζουν επίσης τις γυναίκες να συμμετέχουν στην εκπαίδευση, την εργασία και την κοινωνική ζωή:

– Το 9,3% έχει απουσιάσει τουλάχιστον μία ημέρα από το σχολείο ή το πανεπιστήμιο επειδή δεν διέθετε προϊόντα περιόδου.

– Το 10,6% έχει απουσιάσει τουλάχιστον μία ημέρα από την εργασία του για τον ίδιο λόγο.

– Το 16,9% έχει περιορίσει τις κοινωνικές του δραστηριότητες.

Η φτώχεια περιόδου, ωστόσο, δεν είναι αποκλειστικά οικονομικό ζήτημα. Η έρευνα καταδεικνύει επίσης ότι το κοινωνικό στίγμα γύρω από την έμμηνο ρύση εξακολουθεί να υφίσταται, ενώ ο πόνος της περιόδου διαταράσσει την καθημερινότητα πολλών γυναικών.

Συγκεκριμένα:

– Σχεδόν 6 στους 10 ερωτηθέντες (59,7%) πιστεύουν ότι οι γυναίκες έχουν βιώσει ντροπή ή ταμπού σχετικά με την περίοδό τους. Ως βασική αιτία αναφέρεται η κοινωνία (36,3%).

– Το 49,8% των γυναικών, δηλαδή σχεδόν 1 στις 2, δηλώνει ότι ο πόνος της περιόδου έχει επηρεάσει την ικανότητά του να ανταποκριθεί στις καθημερινές δραστηριότητες τουλάχιστον μία φορά κατά τους τελευταίους 12 μήνες.

Προτεινόμενες λύσεις

Με βάση τα ευρήματα της έρευνας και τις διεθνείς καλές πρακτικές, διατυπώνεται ένα ολοκληρωμένο σύνολο προτάσεων πολιτικής για την αντιμετώπιση της φτώχειας περιόδου στην Ελλάδα.

Συγκεκριμένα, προτείνονται:

– Μείωση ή κατάργηση του ΦΠΑ στα προϊόντα περιόδου, τα οποία σήμερα επιβαρύνονται με τον ανώτατο συντελεστή 24%. Η μείωσή του στο 13% ή στο 6% θα εναρμόνιζε την Ελλάδα με άλλες ευρωπαϊκές χώρες και τις σχετικές συστάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

– Επέκταση του σχολικού προγράμματος «Respect στο σώμα σου» σε ολόκληρη τη χώρα και καθιέρωσή του ως μόνιμου θεσμού. Με αυτόν τον τρόπο, η πρόσβαση σε προϊόντα περιόδου και στην ενημέρωση για την έμμηνο ρύση δεν θα εξαρτάται από τον τόπο κατοικίας των πολιτών.

– Καθιέρωση ετήσιου κουπονιού περιόδου (Period Voucher) ύψους 130 ευρώ για άτομα ηλικίας 10-24 ετών που έχουν έμμηνο ρύση και κατοικούν σε λιγότερο ανεπτυγμένες περιοχές.

– Θέσπιση ανώτατων ορίων τιμών για βασικά προϊόντα περιόδου, ανεξάρτητα από το σημείο πώλησής τους.

– Καθιέρωση άδειας εμμήνου ρύσεως μετ’ αποδοχών για γυναίκες που αντιμετωπίζουν σοβαρή δυσμηνόρροια, με την προσκόμιση ιατρικής βεβαίωσης, ακολουθώντας το παράδειγμα της Ισπανίας.

Οι προτάσεις περιλαμβάνουν επίσης την τακτική παρακολούθηση των τιμών των προϊόντων περιόδου στη λιανική αγορά, καθώς και τη συνεργασία με τον ιδιωτικό τομέα.

Η πλήρης έρευνα με τίτλο «Φτώχεια Περιόδου στην Ελλάδα και Προτάσεις για την Αντιμετώπισή της» είναι διαθέσιμη στα ελληνικά στον ακόλουθο σύνδεσμο:

https://when.org.gr/wp-content/uploads/2026/10/SPS_Ereuna_FtwxeiaPeriodou_2026.pdf