Η συμφωνία Ιράν-ΗΠΑ αφορά και την Παλαιστίνη

του Παναγιώτη Παπαδομανωλάκη

Μετά και την επίσημη υπογραφή του μνημονίου κατανόησης ΗΠΑ-Ιράν, ή όπως είπε ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του Ιράν «ΗΠΑ και Ισραήλ από τη μία, και Ιράν και Χεσμπολλάχ από την άλλη» μπορούμε με βεβαιότητα να επαναλάβουμε ότι ισχύουν τα όσα γράφτηκαν στο προηγούμενο άρθρο, πως αποτυπώνει την ήττα του αμερικανοϊσραηλινού άξονα, και ιδιαίτερα του μικρού σιωνιστή συμμάχου των ΗΠΑ. Ακόμα περισσότερο, εκτός από την αναγνώριση της κυριαρχίας του Ιράν στο Στενό του Ορμούζ και άρση των κυρώσεων και του ναυτικού αποκλεισμού, το τελικό κείμενο περιλαμβάνει επίσης πολεμικές αποζημιώσεις $300 δισ. στην Τεχεράνη, οι οποίες βαφτίζονται «επενδύσεις ανοικοδόμησης και οικονομικής ανάπτυξης» της χώρας. Η επιβολή πολεμικών αποζημιώσεων στον ηττημένο και επιτιθέμενο για κάλυψη των πολεμικών εξόδων του αμυνόμενου νικητή είναι ιστορική πρακτική των συνθηκών ειρήνης.

Το μνημόνιο κατανόησης ΗΠΑ-Ιράν αναφέρει ξεκάθαρα πως οι δύο πλευρές συμφώνησαν σε «άμεση και οριστική παύση των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου». Ωστόσο, κάποια ρεπορτάζ έσπευσαν να κάνουν λόγο για «αποκλεισμό» της Λωρίδας της Γάζας και «δυσφορία» των Παλαιστινίων.

Για παράδειγμα σε ρεπορτάζ του Reuters διαβάζουμε πως «οι Παλαιστίνιοι στη Γάζα εξέφρασαν την απογοήτευσή τους για τον αποκλεισμό τους από την ειρηνευτική συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, ενώ οι ισραηλινές επιθέσεις προκάλεσαν θάνατο τουλάχιστον τεσσάρων ανθρώπων, παρά τις εν εξελίξει διαπραγματεύσεις για κατάπαυση του πυρός». Αυτό που δεν αναφέρει το αμερικάνικο μέσο είναι πως ενώ γίνονταν διαπραγματεύσεις, ισραηλινές επιδρομές πραγματοποιήθηκαν όχι μόνο στη Γάζα, αλλά και στον Λίβανο.

Αντίστοιχα, το Al Jazeera, που ιδρύθηκε από τον σεϊχη του Κατάρ, με ό,τι αυτό σημαίνει για την επιρροή που επιδιώκει η μοναρχία στο παλαιστινιακό κίνημα, υποστηρίζει ότι «η συμφωνία αυτή αφορά το Ιράν, ενώ η Γάζα μένει εκτός». Το New Arab, με έδρα το Λονδίνο, κάνει λόγο για «φόβους μεταξύ των Παλαιστινίων ότι η Γάζα θα μπορούσε να μείνει εκτός μιας ευρύτερης περιφερειακής διευθέτησης».

Καθώς, το προηγούμενο άρθρο αναφερόταν στην ενότητα των πεδίων από το Ιράν, έχει σημασία να επανέλθουμε στο θέμα. 

Η Τεχεράνη έχει τονίσει εξαρχής τη θέση της: με τον όρο «όλα τα μέτωπα», εννοεί όλα τα ανοιχτά μέτωπα στον Άξονα της Αντίστασης, προφανώς και την Παλαιστίνη. Άλλωστε, και μόνο η διατύπωση δείχνει πως για την Τεχεράνη υπάρχουν και άλλα μέτωπα, εκτός αυτού του Λιβάνου. Αλλιώς τι νόημα θα είχαν οι αρχικές δηλώσεις του Νετανιάχου ότι δεν δεσμεύεται από τη συμφωνία και δεν πρόκειται να αποχωρήσει από «Λίβανο, Συρία και Γάζα»;

Ακόμα και το μήνυμα του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Μοτζταμπά Χαμενεϊ, επιβεβαιώνει πως οι αρχικές του επιφυλάξεις, καθόλου αδικαιολόγητες δεδομένου πως οι ΗΠΑ κέρδισαν «βραβείο» αναξιοπιστίας δολοφονώντας τον πατέρα του εν μέσω διαπραγματεύσεων, κάμφθηκαν από τις εγγυήσεις Πεζεσκιάν πως η συμφωνία διαφυλάσσει τα δικαιώματα του ιρανικού έθνους και του Μετώπου της Αντίστασης.

Τη θέση πως η συμφωνία περιλαμβάνει εμμέσως και την Παλαιστίνη, υιοθετεί και η κυβέρνηση της Γάζας. Όπως αναφέραμε στο προηγούμενο άρθρο, ο εκπρόσωπος της Χαμάς, Χαζέμ Κασέμ, δήλωσε σε δελτίο τύπου ότι το κίνημα έλαβε εγγυήσεις από το Ιράν ότι οποιαδήποτε συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες θα αφορά «όλα τα μέτωπα», εννοώντας φυσικά και τη Γάζα. Η παραπάνω ερμηνεία ώθησε την παλαιστινιακή οργάνωση στην ανακοίνωσή της, στην οποία χαιρετίζει τη συμφωνία, να εκφράσει την ελπίδα ότι αυτή θα συμβάλει στην άμεση παύση της επίθεσης στη Λωρίδα της Γάζας, τον Λίβανο και όλα τα άλλα μέτωπα.

Αντίστοιχα, το Λαϊκό Μέτωπο για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης (PFLP) χαιρέτισε τη συμφωνία, αναφέροντας πως επιβεβαιώνει την ενότητα των μετώπων, εκφράζοντας την ελπίδα το πολιτικό και διπλωματικό βάρος του Ιράν να συμβάλει στην άμεση και πλήρη παύση της γενοκτονίας στη Λωρίδα της Γάζας. Τη συμφωνία χαιρέτισε επίσης το Δημοκρατικό Μέτωπο Απελευθέρωσης της Παλαιστίνης (DFLP), καλώντας τη διεθνή κοινότητα να συμβάλει στον τερματισμό της επίθεσης στη Γάζα, τη Δυτική Όχθη, τον Λίβανο και τη Συρία.

Αντίθετα, με τα ρεπορτάζ στη Δύση και τις συνεργαζόμενες χώρες, βλέπουμε πως οι παλαιστινιακές δυνάμεις δεν διαβλέπουν καμμία «προδοσία» από τη συμφωνία που κέρδισε το Ιράν, αλλά τη συνδέουν με τον τερματισμό της επίθεσης σε όλα τα μέτωπα. To ίδιο και οι Ανσαραλλάχ, που συνεχάρησαν το Ιράν για τη «μεγάλη νίκη» επί των αμερικανοϊσραηλινών, καλώντας τον λαό της Υεμένης να κλιμακώσει την αντίσταση απέναντι στην αμερικανοσαουδική κατοχή. Τα βίντεο των πανηγυρισμών από την Γάζα, το Λίβανο, την Υεμένη και αλλού, δεν αφήνουν ερωτηματικά για την υποδοχή της συμφωνίας, αλλά για τα κίνητρα όσων ισχυρίζονται το αντίθετο.

Τότε, θα αναρωτηθεί κανείς, γιατί στο κείμενο συνεννόησης γίνεται ονομαστική αναφορά στον Λίβανο (3 φορές στην πρώτη παράγραφο) και όχι στην Παλαιστίνη και τα υπόλοιπα μέτωπα. Το Ιράν θεωρεί την Παλαιστίνη ανεξάρτητη χώρα, και δεν εξουσιοδοτείται να διαπραγματεύεται και να υπογράφει εκ μέρους της συμφωνίες. Άλλωστε, υπάρχει συμφωνία εκεχειρίας, που υπέγραψε η κυβέρνηση της Γάζας, τον Οκτώβρη του 2025, μετά από τις έμμεσες διαπραγματεύσεις, παρά το γεγονός πως η ισραηλινή κατοχή τη παραβιάζει συνεχώς. Το ίδιο ισχύει και για την Υεμένη, όπου η κυβέρνηση των Ανσαραλλάχ υπέγραψε εκεχειρία με τις ΗΠΑ τον Μάη του ίδιου έτους. 

Με τη φράση σε «όλα τα μέτωπα» στο μνημόνιο κατανόησης με τις ΗΠΑ, το Ιράν δεν υποκαθιστά τις εκεχειρίες που κέρδισαν οι σύμμαχοί του. Αυτό που καταφέρνει είναι να κατοχυρώσει διπλωματικά την ενότητα των μετώπων, προσφέροντας το διπλωματικό κεφάλαιο της νίκης του απέναντι στην ξένη επίθεση και στους συμμάχους στο υπόλοιπο Μέτωπο της Αντίστασης. Παράλληλα, επιβεβαιώνει την περιφερειακή ισχύ του και μάλιστα με την υπογραφή των εχθρών του.

Στην περίπτωση του Λιβάνου, για τον οποίο γίνεται ρητή αναφορά σε αντίθεση με τα άλλα μέτωπα, τα πράγματα είναι διαφορετικά. Η κυβέρνηση του Αούν έχει υπογράψει συμφωνία κατάπαυσης με τους σιωνιστές εισβολείς, τον Απρίλιο του 2026, η οποία όμως έχει απορριφθεί από τη Χεζμπολάχ, καθώς θεωρείται συμφωνία αφοπλισμού και παράδοσης της χώρας. Το Ιράν, μέσω της ρητής αναφοράς στο Λίβανο, εξασφαλίζει τη Χεζμπολάχ, ένα εθνικό κίνημα που είναι κάτι παραπάνω από σύμμαχος για την Τεχεράνη, απέναντι σε ξένες και εσωτερικές απειλές.*

Ακόμη περισσότερο, η ακεραιότητα της Χεσμπολλάχ εγγυάται την συνέχιση της Παλαιστινιακής Αντίστασης, αφού υποχρεώνει σε διάσπαση τις δυνάμεις του εχθρού. Αξίζει να υπενθυμίσουμε εδώ ότι ο δολοφονηθείς ηγέτης της Χεσμπολλάχ. Χασάν Νασράλλα, είχε ξεκινήσει επιθέσεις κατά του Ισραήλ με την έναρξη της γενοκτονίας, προσδοκώντας, κατά την τότε δήλωσή του «να διασπάσει τις δυνάμεις του εχθρού», κάτι που σήμαινε και την θυσία ανδρών της λιβανέζικης οργάνωσης της αντίστασης.

Το σημαντικότερο κέρδος για την Παλαιστίνη και τους υπόλοιπους λαούς της περιοχής, είναι τελικά η αποδυνάμωση του σιωνιστικού εγχειρήματος και της αμερικανικής παρουσίας. Το Ιράν μετέτρεψε την υποστήριξη στο ισραηλινό σχέδιο από πλεονέκτημα σε κίνδυνο για τα αμερικανικά συμφέροντα, αφού προηγουμένως έδειξε στους Άραβες συνεργάτες των ΗΠΑ πως οι αμερικανικές βάσεις στα εδάφη τους είναι στόχος αντιποίνων. Σήμερα, ο Νετανιάχου ανησυχεί για το μέλλον της «ζωτικής σχέσης» με τις ΗΠΑ, που δεν είναι άλλη από τη σχέση μητρόπολης-αποικίας. Οι Άραβες προβληματίζονται για την αμερικανική στρατιωτική παρουσία, εν μέσω της αδυναμίας των ΗΠΑ να νικήσουν. Οι «Συμφωνίες του Αβράαμ», που είχαν ήδη παγώσει μετά την 7η Οκτώβρη, δεν είναι τώρα καθόλου θελκτικές. 

Καταληκτικά, τόσο οι Παλαιστίνιοι όσο και οι Ιρανοί, ερμηνεύουν το μνημόνιο συνεννόησης ως κάτι που θα πρέπει να οδηγήσει στον τερματισμό των ισραηλινών επιθέσεων στην Παλαιστίνη, τον Λίβανο, την Υεμένη και όλα τα άλλα μέτωπα. Μην ξεχνάμε πως το Ιράν έγινε στόχος των αμερικανοϊσραηλινών επιθέσεων, επειδή εισήλθε στον πόλεμο υπέρ της Παλαιστίνης, όντας το μόνο κράτος στον κόσμο που έπραξε έτσι, και με τις θυσίες που αυτό σημαίνει. Η αποσύνδεση της νίκης του Ιράν από το μέλλον της Παλαιστίνης, είτε για να κατηγορηθεί η Τεχεράνη για «προδοσία», είτε να επιβεβαιωθεί η μοιρολατρική άποψη πως οι Παλαιστίνιοι είναι μόνοι τους, απλώς αποδυναμώνει τους ίδιους τους Παλαιστίνιους και ενισχύει τους κατακτητές τους.

*Τη στιγμή που γράφεται το άρθρο διεθνή μέσα αναφέρουν πως οι ισραηλινές επιθέσεις στο Λίβανο αναστέλλονται, μετά από πιέσεις των ΗΠΑ και του Κατάρ. Το Ιράν είχε προηγουμένως προειδοποιήσει ότι δεν θα προχωρήσει η επόμενη φάση διαπραγματεύσεων με τις ΗΠΑ στη Γενεύη, όσο διαρκούν οι ισραηλινές επιθέσεις. Αυτό επιβεβαιώνει πως η ονομαστική αναφορά του Λιβάνου στο «μνημόνιο κατανόησης» ΗΠΑ-Ιράν έγινε για να συμπεριλάβει τη Χεζμπολάχ στις συμφωνίες ειρήνης.