Η Διεθνής Αμνηστία καταγγέλλει τη δημιουργία ενός εκτεταμένου μηχανισμού παρακολούθησης στο Μαρόκο, με στόχο δημοσιογράφους και υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Σε νέα έκθεση που δίνει σήμερα στη δημοσιότητα, η οργάνωση υποστηρίζει ότι ο μηχανισμός ασφαλείας της χώρας αξιοποίησε ένα ευρύ φάσμα τεχνολογιών παρακολούθησης, μεταξύ των οποίων κατασκοπευτικό λογισμικό, κρυφές κάμερες και εργαλεία υποκλοπής επικοινωνιών, με σκοπό να εκφοβίσει και να περιορίσει τη δράση ανθρώπων που ασκούν κριτική στις αρχές.
Η έκθεση της Διεθνούς Αμνηστίας βασίζεται, σύμφωνα με την ίδια, σε αποκαλύψεις πρώην εργαζόμενου στη Γενική Διεύθυνση Ελέγχου της Επικράτειας (Direction générale de la surveillance du territoire – DGST), καθώς και σε δημοσιογραφική έρευνα συνεργαζόμενων μέσων.
Στο στόχαστρο δημοσιογράφοι και ακτιβιστές
Οι καταγγελίες αφορούν πρακτικές παρακολούθησης που, σύμφωνα με την οργάνωση, ξεπερνούσαν την παρακολούθηση των ηλεκτρονικών επικοινωνιών.
Οι άνθρωποι που βρίσκονταν στο στόχαστρο «μαγνητοσκοπούνταν εν αγνοία τους, υπό κράτηση, στα γραφεία τους, στα ιδιωτικής χρήσης οχήματά τους, ακόμα και στα υπνοδωμάτιά τους», αναφέρει η Αμνηστία.
Παράλληλα, σύμφωνα με την έκθεση, «οι τηλεφωνικές κλήσεις των προσώπων στο στόχαστρο ηχογραφούνταν και κατασκοπεύονταν συστηματικά».
Η οργάνωση υποστηρίζει ακόμη ότι η παρακολούθηση δεν περιοριζόταν σε συγκεκριμένες συσκευές ή τηλεφωνικές συνδέσεις. Όπως αναφέρει, «καταστήματα ειδών τηλεφωνίας πούλαγαν κινητά τηλέφωνα μολυσμένα εκ των προτέρων με κακόβουλο λογισμικό από την DGST».
Το Pegasus και άλλα εργαλεία
Η Διεθνής Αμνηστία υποστηρίζει ότι οι μαροκινές αρχές χρησιμοποίησαν το κατασκοπευτικό λογισμικό Pegasus, το οποίο έχει αναπτύξει η ισραηλινή εταιρεία NSO Group.
Σύμφωνα με την οργάνωση, το Pegasus χρησιμοποιήθηκε «μεταξύ του 2017 και του 2021, αν όχι και αργότερα».
Η Αμνηστία υπογραμμίζει, ωστόσο, ότι το συγκεκριμένο λογισμικό αποτελούσε μόνο ένα από τα εργαλεία που φέρεται να είχε στη διάθεσή του ο κρατικός μηχανισμός ασφαλείας.
Όπως αναφέρει, η κυβέρνηση απέκτησε μια σειρά τεχνολογικών εργαλείων παρακολούθησης από εταιρείες που δραστηριοποιούνται στο Ισραήλ, την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η χρήση του Pegasus από τις μαροκινές αρχές έχει αποτελέσει εδώ και χρόνια αντικείμενο καταγγελιών από μη κυβερνητικές οργανώσεις και διεθνή μέσα ενημέρωσης. Η Διεθνής Αμνηστία και άλλες οργανώσεις έχουν υποστηρίξει ότι το λογισμικό χρησιμοποιήθηκε για την παρακολούθηση δημοσιογράφων, ακτιβιστών και πολιτικών.
«Σύστημα καταστολής»
Η γενική γραμματέας της Διεθνούς Αμνηστίας, Ανιές Καλαμάρ, υποστηρίζει ότι οι πρακτικές αυτές εντάσσονται σε ένα ευρύτερο μοντέλο καταστολής.
«Το Μαρόκο υιοθέτησε πλήρως τεχνο-αυταρχικές πρακτικές, αποκτώντας τεράστιο εύρος τεχνολογικών εργαλείων παρακολούθησης που επέτρεψε να δημιουργηθεί (…) σύστημα καταστολής σχεδιασμένο συγκεκριμένα ώστε να ενσταλάζει φόβο στους υπερασπιστές ανθρωπίνων δικαιωμάτων και στους δημοσιογράφους, να τους φιμώνει και να εμποδίζει τη δουλειά τους στο Μαρόκο όπως και στο εξωτερικό», τόνισε η Ανιές Καλαμάρ στο δελτίο Τύπου που συνοδεύει την έκθεση.
Η οργάνωση υποστηρίζει ότι η παρακολούθηση δεν είχε μόνο ως στόχο τη συλλογή πληροφοριών, αλλά μπορούσε να χρησιμοποιηθεί και για την άσκηση πίεσης στους ανθρώπους που βρίσκονταν στο στόχαστρο.
Προσωπικά δεδομένα σε εκστρατείες δυσφήμισης
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην αξιοποίηση των προσωπικών δεδομένων που, σύμφωνα με την έκθεση, συγκεντρώθηκαν μέσω των μηχανισμών παρακολούθησης.
Η Διεθνής Αμνηστία υποστηρίζει ότι ευαίσθητες πληροφορίες χρησιμοποιήθηκαν για εκστρατείες δυσφήμισης ακτιβιστών, με ιδιαίτερη στόχευση σε γυναίκες, με σκοπό να πληγεί η αξιοπιστία τους στα μάτια της κοινής γνώμης.
Η καταγγελία αυτή συνδέει έτσι την τεχνολογική παρακολούθηση με πρακτικές δημόσιας απαξίωσης όσων ασκούν κριτική ή δραστηριοποιούνται στον χώρο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Η απάντηση του Μαρόκου
Οι μαροκινές αρχές απορρίπτουν διαχρονικά τις κατηγορίες για χρήση κατασκοπευτικού λογισμικού εναντίον δημοσιογράφων και ακτιβιστών.
Το Μαρόκο υποστηρίζει ότι είναι «κράτος δικαίου που εγγυάται το απόρρητο χαρακτήρα των ιδιωτικών επικοινωνιών», ενώ στο παρελθόν έχει ζητήσει από τη Διεθνή Αμνηστία να παρουσιάσει αποδείξεις για τις καταγγελίες που διατυπώνει.
Η αντιπαράθεση για τη χρήση του Pegasus έχει απασχολήσει εδώ και χρόνια οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και διεθνή μέσα ενημέρωσης, με τις μαροκινές αρχές να απορρίπτουν τις σχετικές κατηγορίες.
Έρευνα για τη DGST ζητά η Αμνηστία
Με τη νέα έκθεση, η Διεθνής Αμνηστία ζητά από τις μαροκινές αρχές να σταματήσουν την παρακολούθηση δημοσιογράφων και υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Παράλληλα, καλεί το Μαρόκο να προχωρήσει σε ανεξάρτητη έρευνα για τη Γενική Διεύθυνση Ελέγχου της Επικράτειας (DGST) και τις καταγγελλόμενες πρακτικές παρακολούθησης.
Η οργάνωση υποστηρίζει ότι η διερεύνηση των καταγγελιών είναι απαραίτητη προκειμένου να αποσαφηνιστεί ο τρόπος με τον οποίο αποκτήθηκαν και χρησιμοποιήθηκαν τα τεχνολογικά εργαλεία παρακολούθησης, καθώς και η τύχη των προσωπικών δεδομένων που φέρεται να συγκεντρώθηκαν.