Του Γιάννη Χλόπτσιου (μέλους Κ.Ε. του ΜέΡΑ25)

 

Προκατασκευασμένοι μεταλλικοί οικίσκοι για το προσωπικό του ξενοδοχείου. «Απόσβεση σε 1 σεζόν». Διαφημίζεται ανοιχτά, αναλυτικά, με υπερηφάνεια. Κανένας δισταγμός, καμία διακριτικότητα. Γιατί να υπάρχει; Κανείς δεν λογοδοτεί.

Αυτή η εικόνα δεν είναι σκάνδαλο. Είναι το σύστημα.

Η βιτρίνα και η αποθήκη

Η Ελλάδα είναι πλέον ο πιο δημοφιλής τουριστικός προορισμός της Μεσογείου. Δισεκατομμύρια εισρέουν κάθε καλοκαίρι. Τα κέρδη συγκεντρώνονται σε λίγους — ξενοδόχους, εφοπλιστές, επενδυτικά funds που εξαγοράζουν νησιά και παραλίες. Η παραγωγή αυτού του πλούτου, όμως, ανατίθεται σε δεκάδες χιλιάδες εργαζόμενους που κοιμούνται σε κοντέινερ, σε αποθήκες, σε αχούρια με σκεπή από ελενίτ.

Το φαινόμενο της διαμονής εργαζομένων σε κοντέινερ, αν και παράνομο, εξακολουθεί να υφίσταται, σύμφωνα με το Συνδικάτο Εργαζομένων Επισιτισμού–Τουρισμού Σαντορίνης — σε Μύκονο και Σαντορίνη, αλλά και στην Κρήτη και τη Ρόδο, με χιλιάδες εργαζόμενους να αναγκάζονται να φύγουν γιατί δεν έβρισκαν αξιοπρεπή στέγη.

Αχούρια με σκεπή από καρκινογόνο ελενίτ, δωμάτια-αποθήκες χωρίς παράθυρα καταγράφονται σε βίντεο που αναρτούν εποχικοί εργαζόμενοι στο TikTok — γιατί το στεγαστικό πρόβλημα διαρκώς επιδεινώνεται, με την τουριστική υπερεκμετάλλευση να γυρνάει μπούμερανγκ.

Αυτή είναι η αποθήκη. Η βιτρίνα είναι τα πέντε αστέρια, τα infinity pools, οι φωτογραφίες που γεμίζουν τα instagram feeds του κόσμου.

Οι αριθμοί της ντροπής

Κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2024, το ποσοστό κενών θέσεων εργασίας στον κλάδο καταλυμάτων και εστίασης στην Ελλάδα ήταν 8,3% — το δεύτερο υψηλότερο στην ΕΕ-27. Για το 2026, οι κενές θέσεις αγγίζουν τις 80.000, ενώ εργαζόμενοι του κλάδου μεταναστεύουν μαζικά σε Κροατία, Ισπανία και Μάλτα, όπου βρίσκουν καλύτερες αμοιβές και αξιοπρεπείς συνθήκες.

Χαμηλοί μισθοί χωρίς αντίστοιχη κάλυψη κόστους ζωής, εποχική απασχόληση χωρίς επαγγελματική σταθερότητα — και ως «λύση» στο στεγαστικό, ένα μεταλλικό κουτί. Αυτό προτείνει η αγορά. Αυτό ανέχεται το κράτος.

Βουλευτές έχουν ζητήσει να μάθουν πόσοι έλεγχοι έχουν γίνει για την τήρηση των ελάχιστων προδιαγραφών στέγασης εργαζομένων — καθώς πολλοί εργοδότες τους υποχρεώνουν να διαμένουν σε άθλια, ακατάλληλα και ανθυγιεινά καταλύματα. Η κυβέρνηση δεν απαντά ουσιαστικά. Η Επιθεώρηση Εργασίας ελέγχει με σταγονόμετρο. Το σύστημα αυτοδιαιωνίζεται.

Ανάπτυξη για ποιον;

Αυτό είναι το μοντέλο που η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας αποκαλεί «ανάπτυξη»: ΑΕΠ που ανεβαίνει, μισθοί που μένουν πίσω, κέρδη που συσσωρεύονται στην κορυφή, και κοντέινερ για τη βάση.

Δεν πρόκειται για παρέκκλιση. Πρόκειται για το ίδιο το μοντέλο. Ο ελληνικός τουρισμός δεν είναι κλάδος που «ξεχνά» τους εργαζόμενους — είναι κλάδος που έχει χτιστεί δομικά πάνω στην αόρατη, φτηνή και αναλώσιμη εργασία τους. Η Airbnb-ποίηση έδιωξε την ενοικιαζόμενη κατοικία από τα νησιά. Η ακρίβεια έφτασε τα ενοίκια σε επίπεδα απροσπέλαστα για έναν εγαζόμενο. Και η «αγορά» απάντησε με το κοντέινερ.

Μια οικονομία που παράγει πλούτο τον οποίο δεν μοιράζεται με αυτούς που τον παράγουν δεν αναπτύσσεται — εκμεταλλεύεται. Αυτή η διαφήμιση, με την ψυχρή επιχειρηματική της λογική, το επιβεβαιώνει καλύτερα από κάθε οικονομική ανάλυση.

Τι απαιτούμε

Δεν αρκεί μια υπουργική εγκύκλιος. Δεν αρκεί μια ΚΥΑ που κανείς δεν ελέγχει. Χρειαζόμαστε:

Νομική απαγόρευση κάθε μορφής στέγασης εργαζόμενων σε κοντέινερ ή προκατασκευασμένες κατασκευές χωρίς πλήρεις υγειονομικές και κτιριολογικές προδιαγραφές — με ποινικές κυρώσεις για τους παραβάτες.

Υποχρεωτική παροχή αξιοπρεπούς στέγης από τον εργοδότη ή αντίστοιχο στεγαστικό επίδομα, ως μέρος της σύμβασης εργασίας.

Ουσιαστική ενίσχυση της Επιθεώρησης Εργασίας, με στελέχωση, εξουσίες και ανεξαρτησία από τις πιέσεις των εργοδοτικών λόμπι.

Φορολόγηση των υπερκερδών του τουριστικού κλάδου και επανεπένδυσή τους σε στεγαστική πολιτική για τους εποχικούς εργαζόμενους.

Η «απόσβεση σε μία σεζόν» λέει όλη την αλήθεια: ο εργαζόμενος υπολογίζεται ως κόστος, όχι ως άνθρωπος. Αυτό δεν είναι λάθος της αγοράς που θα διορθωθεί μόνο του. Είναι πολιτική επιλογή. Και οι πολιτικές επιλογές αλλάζουν μόνο όταν αλλάζουν οι συσχετισμοί εξουσίας.

Οι άνθρωποι που φτιάχνουν τις διακοπές του κόσμου αξίζουν κάτι καλύτερο από ένα μεταλλικό κουτί.