*Του Αλέξανδρου Μπίστη

Με απορία διάβασα τα δύο πρόσφατα άρθρα του Γιάνη Βαρουφάκη (ΓΒ), σχετικά με την ενότητα της Αριστεράς και τη «ριζοσπαστική ανοικτότητα» των ψηφοδελτίων του ΜέΡΑ25 – Ενωτική Αριστερά προς συγκεκριμένα πρόσωπα, για τα οποία ο γραμματέας του ΜέΡΑ25 αναρωτιέται δημόσια «ποιος αριστερός άνθρωπος δεν θα ανακουφιζόταν αν τα έβλεπε στα  ψηφοδέλτιά του», χωρίς «κανένα προαπαιτούμενο ή κόκκινη γραμμή», δηλώνοντας, μάλιστα, ότι χαιρετίζει εκ των προτέρων το ενδεχόμενο «ανεξαρτητοποίησής τους την επόμενη των εκλογών».

Δεν γνωρίζω αν πρόκειται για προσωπική άποψη του ΓΒ ή αν αποτελεί κοινό τόπο και συλλογική επεξεργασία των κομματικών και συμμαχικών οργάνων του ΜέΡΑ25 και της Ενωτικής Αριστεράς. Εκτιμώ, ωστόσο, ότι η προσέγγιση αυτή κλονίζει τον βασικό λόγο ύπαρξης του ΜέΡΑ5, δηλαδή το συνειδητό ΟΧΙ στον κυβερνητισμό και την ΤΙΝΑ και το συνειδητό ΝΑΙ στην επεξεργασία σοβαρού σχεδίου αντιμετώπισης του εκβιασμού για την επόμενη φορά που θα προκύψει ανάγκη/ευκαιρία. Μετά την εκλογική αποτυχία του 2023, το ΜέΡΑ25 αντί να αξιοποιήσει τα μαθήματα από τη διαλυτική εμπειρία του ΣΥΡΙΖΑ και να αντιμετωπίσει ως πρωταρχική ανάγκη το ζήτημα της οργανωτικής αδυναμίας του (αν όχι ανυπαρξίας του σε επίπεδο οργανωμένης κομματικής βάσης), τείνει και αυτό να παγιωθεί ως ένα κόμμα – φαν κλαμπ, αντιμετωπίζοντας τα μέλη του ως ακόλουθους διαφόρων ινφλουένσερ του πολιτικού σταρ σύστεμ, αποξενώνοντας ένα σημαντικό τμήμα της αγωνιστικής κοινωνικής αντιπολίτευσης, με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα τον λόγο και τον τρόπο με τον οποίο τερμάτισε την πολιτική συμμαχία με τη ΛΑΕ.

Διαβάζοντας, μάλιστα, στα προαναφερθέντα άρθρα ότι κατά τον ΓΒ «ένα μεγάλο κομμάτι της Νέας Αριστεράς (ΝΕΑΡ) διαθέτει εξαιρετικούς αγωνιστές και εξαιρετικές αγωνίστριες», που «παραμένουν στην ίδια μεριά της Ιστορίας με εμάς», με ονομαστική αναφορά, μάλιστα, στον Γαβριήλ Σακελλαρίδη (βλ. Παράρτημα), μεταξύ άλλων που μέχρι σήμερα, παρά τις μεταξύ τους διαφορές, βρέθηκαν όντως στην ίδια μεριά της Ιστορίας, δημιουργούνται μια σειρά από ερωτήματα:

  1. Από πότε ακριβώς και ποια είναι τα «εξαιρετικά» στελέχη της ΝΕΑΡ που βρίσκονται στην ίδια πλευρά της Ιστορίας με το ΜέΡΑ25; Γιατί στην πραγματικότητα πρόκειται για πρόσωπα που ως κομματικά στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ στήριξαν, ως βουλευτές ψήφισαν και ως πρωτοκλασάτοι υπουργοί εφάρμοσαν το «αριστερό» Μνημόνιο (Ε. Τσακαλώτος, Π. Σκουρλέτης, Ν. Φίλης, Ν. Βούτσης, Δ. Βίτσας, Γ. Σταθάκης, Θ. Φωτίου, Π. Πέρκα, Γ. Σακελλαρίδης κλπ – πέραν φυσικά όσων αποχώρησαν ήδη από τη ΝΕΑΡ, σπεύδοντας να δηλώσουν υποταγή στον Αλ. Τσίπρα), ενώ ουδόλως ενοχλήθηκαν από τη «στρατηγική συμμαχία» με το μόρφωμα που αποκαλείται «Κράτος του Ισραήλ» που προώθησε ο Αλ. Τσίπρας και Κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ. Μάλιστα, μέχρι σήμερα, εξακολουθούν να υποστηρίζουν ότι καλώς έπραξαν τότε, καθώς … δεν υπήρχε εναλλακτική (στον διαχρονικό ρόλο τους έχω αναφερθεί εκτενώς σε παλιότερο άρθρο: Νέμεση διά της ατίμωσης).
  2. Όσοι και όσες δημιούργησαν τη ΝΕΑΡ μετά τις εκλογές του 2023, δεν θα είχαν φύγει από τον ΣΥΡΙΖΑ (τα ψηφοδέλτια του οποίου στήριξαν και στελέχωσαν, άλλωστε, στις εκλογές), αν δεν τους είχε πάρει το κόμμα μέσα από τα χέρια χωρίς να πάρουν μυρωδιά ο ουρανοκατέβατος Στέφανος Κασσελάκης, γεγονός που, πέραν της πολιτικής, αποδεικνύει και την οργανωτική ανεπάρκειά τους ως στελεχών. Η εμπειρία και η συγκρότησή τους είναι αντιπαραθετική και, ως εκ τούτου, άχρηστη για ένα συγκρουσιακό χειραφετητικό σχέδιο κοινωνικής αναδιανομής και δικαιοσύνης (βλ. σχετικό άρθρο μου: Γράμμα από τα βράχια). Τώρα που έρχονται αντιμέτωποι με το μέγεθος της συντριβής και το φάσμα της εξαΰλωσης, ως συνέπεια των επιλογών τους από το 2015 μέχρι σήμερα, τι ακριβώς έχει να κερδίσει το ΜέΡΑ25, νομιμοποιώντας και δικαιώνοντας τη λογική του μικρότερου κακού, προσφέροντάς τους σανίδα σωτηρίας, ώστε αντί να αποσυρθούν ήσυχα από το πολιτικό προσκήνιο, να αναπαραχθούν ως παράγοντες και επαγγελματίες της πολιτικής;
  3. Χωρίς κουβέντες για «συγχωροχάρτια» ή «δηλώσεις μετάνοιας» και ανεξάρτητα από το ποια πλευρά είχε δίκιο και ποια άδικο το ‘15, τα στελέχη που σήμερα βρίσκονται στη ΝΕΑΡ χαρακτήρισαν το 3οκαι διαρκές Μνημόνιο «σωτηρία», ενώ όσα βρίσκονται στο ΜέΡΑ25 Ενωτική Αριστερά το χαρακτήρισαν «καταστροφή», εμφανίζοντας απόλυτη απόκλιση στις αναλύσεις τους. Τίποτα μέχρι σήμερα δεν σηματοδοτεί άμβλυνση αυτής της απόκλισης, διακηρυκτικά τουλάχιστον, καθώς οι μεν εξακολουθούν να υποστηρίζουν πως τότε δεν γινόταν αλλιώς και πως «έσωσαν τη χώρα από τα βράχια και την έβγαλαν από τα Μνημόνια», ενώ οι δε εξακολουθούν να θεωρούν πως ασφαλώς γινόταν αλλιώς και πως η επιλογή να μη γίνει εγκλώβισε τη χώρα και τον λαό της σε μόνιμο Μνημόνιο και χαντάκωσε την Αριστερά συνολικά για δεκαετίες. Ποιο είναι το σημείο απολογισμού του κομβικού συμβάντος του 2015 στο οποίο θα συγκεραστούν οι αντιδιαμετρικά αποκλίνουσες προσεγγίσεις, ώστε να βγουν τα απαραίτητα συμπεράσματα που θα οδηγήσουν στη διαμόρφωση κοινής ή, έστω, συγκλίνουσας αντίληψης για το πώς θα βγει η χώρα, ο λαός της (και η Αριστερά) από το τέλμα σήμερα; Ποια πλευρά θα μετατοπιστεί προς την ανάλυση της άλλης και πόσο αξιόπιστη θα είναι μια τέτοια σύγκλιση χωρίς ουσιαστική μετατόπιση μίας από τις δύο πλευρές;
  4. Ασκήσεις διεύρυνσης και συγκόλλησης δυνάμεων με ομάδες και ομαδάρχες, με κοινοβουλευτικοκεντρική σκοπιμότητα είναι η λάθος συνταγή για κάθε επίδοξο συγκρουσιακό χειραφετητικό εγχείρημα. Είναι ακριβώς ο δρόμος που ακολούθησαν τα τελευταία 30 χρόνια ο Συνασπισμός και, στη συνέχεια, ο ΣΥΡΙΖΑ, δηλαδή συνάθροιση δυνάμεων «με κοινά σημεία» και «ενότητα στη διαφορετικότητα», κοινώς αλληλοστήριξη διά ανταλλαγμάτων (ως συνήθως, κάποιες θέσεις στα ψηφοδέλτια), χωρίς σοβαρή και δεσμευτική κεντρική συνεννόηση ως προς το πολιτικό σχέδιο, με αποκλειστικό κίνητρο την κοινοβουλευτική εκπροσώπηση, με τα γνωστά (αυτό)καταστροφικά αποτελέσματα. Στην προκειμένη περίπτωση, μάλιστα, η λογική αυτή προχωρά ένα βήμα παραπέρα, καθώς απευθύνεται πια πρόσκληση σε μεμονωμένα άτομα – προσωπικότητες, με την προκαταβολική αναγνώριση της μη δέσμευσής τους σε ένα κοινό πολιτικό σχέδιο. Ως γνωστόν, ευφυία είναι να εφευρίσκεις νέα λάθη κάθε φορά. Δεν είναι τυχαίο ότι καμία οργανωμένη δύναμη της Αριστεράς, τόσο εκείνης που αποδέχθηκε τη μνημονιακή ταπείνωση, όσο και εκείνης που την απέρριψε, δεν τόλμησε μέχρι σήμερα να ανοίξει συλλογικά, οργανωμένα και με όρους μαζικότητας μια ειλικρινή αναστοχαστική συζήτηση για τη στρατηγική αποτυχία του 2015 (βλ. σχετικό άρθρο μου: Μια υπέροχη ευκαιρία). Ενδεχόμενη «άνευ προαπαιτούμενων και κόκκινων γραμμών» συνεργασία με στελέχη προερχόμενα από τη ΝΕΑΡ, και πολύ περισσότερο συμπερίληψή τους στα ψηφοδέλτια (που θα οδηγήσει και σε υπερπροβολή τους από τα ΜΜ”Ε” της διαπλοκής, σε βάρος των υποψήφιων που θα προέρχονται από το ΜέΡΑ25), αργά ή γρήγορα θα μετατρέψει και το ΜέΡΑ25 σε μηχανισμό διασφάλισης κοινοβουλευτικής αποζημίωσης για «ημέτερους» επαγγελματίες της πολιτικής και τους «κύκλους» τους. Πόσο πιθανό είναι ένα τέτοιο εγχείρημα να πείσει να επιστρέψουν στην πολιτική όσοι βγήκαν από το εκλογικό σώμα μετά το ’15, αν τελικά συμβάλλει στο να παραμείνουν στο προσκήνιο εκείνοι που τους έδιωξαν;
  5. Η συνύπαρξη με κάποιους από αυτούς τους ανθρώπους στα αντιπολιτευτικά κοινωνικά κινήματα, ασφαλώς, δεν είναι προβληματική, ούτε πρέπει να συγχέεται με την πολιτική συνύπαρξη και συνεργασία. Τα κινήματα έχουν την αυτονομία και τον ρόλο τους και τα κόμματα (ακόμα και οι εκλογικές συμπράξεις) τον δικό τους. Πόσο χρήσιμο μπορεί να θεωρηθεί ένα κόμμα αν, αντί να επεξεργαστεί μια νέα προσέγγιση και να καλλιεργήσει μια νέα αντίληψη για την πολιτική συμμετοχή και την πολιτική γενικότερα, απεγκλωβισμένη από το αυτοπεριοριστικό τελετουργικό μιας κενής περιεχομένου κοινοβουλευτικής δημοκρατίας (ή έστω να ανοίξει με συγκροτημένο τρόπο αυτή τη συζήτηση), απλώς αναπαράγει τις αυταπάτες που αυτή συντηρεί; Ειδικά μετά την οριστική συντριβή του μνημονιακού ΣΥΡΙΖΑ, πόσο χρήσιμο μπορεί να είναι το ΜέΡΑ25 Ενωτική Αριστερά ως χειραφετητικό πολιτικό υποκείμενο στην πολεμική ιστορική καμπή που ζούμε, αν προβάλλει ως βασικό του πλεονέκτημα το γεγονός ότι έχει ένα άρτιο τεχνοκρατικό κυβερνητικό πρόγραμμα την ίδια στιγμή που όλοι γνωρίζουν (και τα ίδια τα μέλη του) ότι δεν πρόκειται να κυβερνήσει; Πόσες είναι οι πιθανότητες να έχεις διαφορετικό αποτέλεσμα αν κάνεις το ίδιο πράγμα ξανά και ξανά;
  6. Τέλος, η προσέγγιση της «ριζοσπαστικής ανοιχτότητας» καλλιεργεί έναν παράδοξο και αδικαιολόγητο εφησυχασμό, ότι δηλαδή το ΜέΡΑ25 Ενωτική Αριστερά θα είναι σίγουρα εντός της νέας Βουλής, όποτε και αν γίνουν οι εκλογές, εκτίμηση που δεν φαίνεται ιδιαίτερα ασφαλής, ούτε από τη σημερινή κοινωνική πραγματικότητα, ούτε από το γενικό πολιτικό κλίμα των ερευνών κοινής γνώμης της περιόδου, και που δείχνει να μη λαμβάνει υπόψη τη σκληρή εμπειρία του 2023. Η λογική των τεχνητών αθροίσεων οδηγεί συχνά σε αρνητικά αποτελέσματα. Πόσο βέβαιο θεωρείται το ότι οι, ελάχιστοι έτσι κι αλλιώς, δυνητικοί ψηφοφόροι της εναπομείνασας ΝΕΑΡ, που ίσως προστεθούν στην κάλπη του ΜέΡΑ25 Ενωτική Αριστερά, εφ΄ όσον συμμετάσχουν στα ψηφοδέλτιά του κάποια από τα «προβεβλημένα» στελέχη της, θα είναι περισσότεροι από τους μέχρι πρότινος ψηφοφόρους του ΜέΡΑ25, που δεν θα το ψηφίσουν λόγω μιας τέτοιας πολιτικής συμπόρευσης;

 

 

Αλέξανδρος Μπίστης

Πολιτικός επιστήμονας

Σύρος, 20/6/2026

 

 

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ – ΑΚΟΜΗ ΕΝΑ … «ΚΑΛΟ ΠΑΙΔΙ»

 

O ΣΥΡΙΖΑ, πέραν του … Αλέξη Τσίπρα, ανέδειξε ένα ακόμη «καλό και ευγενικό παιδί», τον Γαβριήλ Σακελλαρίδη (ΓΣ), ο οποίος έγινε γνωστός την άνοιξη του 2014, όταν ως υποψήφιος Δήμαρχος Αθηναίων πέρασε στον δεύτερο γύρο, απέναντι στον τότε Δήμαρχο Αθηναίων Γ. Καμίνη, από τον οποίο έχασε τελικά με οριακή διαφορά (51,42%, έναντι 48,57%). Μετά το αποτέλεσμα αυτό ο ΓΣ δήλωσε ότι δεν θα ήταν υποψήφιος βουλευτής στις επερχόμενες βουλευτικές εκλογές του 2015, καθώς δεν αντιμετώπιζε τον Δήμο «ως ένα σκαλοπάτι για την πολιτική του εξέλιξη» (15/10/2014), και ότι στις επόμενες αυτοδιοικητικές εκλογές θα διεκδικούσε εκ νέου τη Δημαρχία.

Μόλις 3 μήνες μετά, τον Ιανουάριο του 2015, εκλέχθηκε βουλευτής Α’ Αθήνας, του ΣΥΡΙΖΑ αναλαμβάνοντας μάλιστα και τη θέση του κυβερνητικού εκπροσώπου της πρώτης Κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ.

Το κρίσιμο καλοκαίρι του 2015, μετά το εκκωφαντικό ΟΧΙ του Δημοψηφίσματος, ο ΓΣ υπερψήφισε κανονικότατα το 3ο Μνημόνιο, ενώ στις εκλογές του Σεπτεμβρίου του 2015 επανεξελέγη βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ. Τελικά, τον Νοέμβριο του 2015, οδηγήθηκε σε παραίτηση κατόπιν σχετικής απαίτησης του Αλ. Τσίπρα, όταν δημοσιοποίησε την πρόθεσή του να μην υπερψηφίσει τα προαπαιτούμενα μέτρα του 3ου Μνημονίου, δηλώνοντας πως «αποσύρεται από την κεντρική πολιτική σκηνή».

Μετά από κάποια χρόνια απουσίας του (όπου διετέλεσε Διευθυντής στο ελληνικό τμήμα της Διεθνούς Αμνηστίας και στο Eteron – Ινστιτούτο για την Έρευνα και την Κοινωνική Αλλαγή, του Δημήτρη Μάρη), επανεμφανίσθηκε στις εθνικές εκλογές του 2023 στηρίζοντας τον ΣΥΡΙΖΑ και τον Αλ. Τσίπρα, ενώ μετά την εκλογική συντριβή και την παραίτηση Τσίπρα, στήριξε την Έφη Αχτσιόγλου ως υποψήφια Πρόεδρο του ΣΥΡΙΖΑ. Λίγο αργότερα προσχώρησε στη ΝΕΑΡ, θέτοντας υποψηφιότητα για Ευρωβουλευτής το 2024. Στη συνέχεια εκλέχθηκε στη θέση του Γραμματέα της Κεντρικής Επιτροπής και πλέον εκτελεί και χρέη Προεδρεύοντος.

Από αυτή τη θέση δίνει πληθώρα συνεντεύξεων, στις οποίες αποκαλύπτει μια ιδιαίτερα ευκαιριακή αντίληψη για την πολιτική, ακόμα και σε ιδιαίτερα κομβικά γεγονότα, όπως όταν σε πρόσφατη συνέντευξη στο OPEN (16/6/2026) κάλεσε «Βαρουφάκη και Τσακαλώτο να αφήσουν πίσω το 2015», δηλαδή όσα ο ΓΒ αρνήθηκε να υπογράψει, θεωρώντας τα καταστροφικά, και παραιτήθηκε από την Κυβέρνηση, τα οποία αμέσως μετά υπέγραψε και υλοποίησε ο Ε. Τσακαλώτος.

Ακόμα πιο χαρακτηριστικά, σε συνέντευξη στα Παραπολιτικά (15/4/2026), στην ερώτηση «Αφού όλοι θέλετε να πέσει ο Μητσοτάκης, γιατί δεν τα βρίσκετε ΠΑΣΟΚ – ΣΥΡΙΖΑ – ΝΕΑΡ και (κυοφορούμενο τότε) κόμμα Τσίπρα;», απάντησε -ούτε λίγο, ούτε πολύ- ότι η ΝΕΑΡ είναι μικρό κόμμα και δεν της αντιστοιχεί αυτή η ευθύνη, όσο τα μεγαλύτερα κόμματα αρνούνται να την αναλάβουν τα ίδια, αλλά ότι εφ’ όσον υπήρχε πρόθεση συστράτευσης των κομμάτων του ευρύτερου κεντροαριστερού χώρου, τότε θα άλλαζε το διακύβευμα και για τη ΝΕΑΡ. Ως τότε θα παραμένει στην Αριστερά…

Τελικά, τίνος το πολιτικό σχέδιο εξυπηρετείται και τίνος το στίγμα θολώνει όταν το ΜέΡΑ25 Ενωτική Αριστερά αναγορεύει τον Γ. Σακελλαρίδη και τη ΝΕΑΡ σε επιθυμητούς συνοδοιπόρους;