του Αλέξανδρου Γαστεράτου
Ανησυχία προκαλούν στον τουρκικό Τύπο οι επιθέσεις εναντίον δημοσιογράφων. Μόνο μέσα στον Μάιο σημειώθηκαν έξι επιθέσεις σε αντιπολιτευόμενους δημοσιογράφους ενώ ο ένας μάλιστα πυροβολήθηκε στο πόδι από άγνωστο δράστη. Σημειώνεται ότι η Τουρκία βρίσκεται στην 157η θέση όσο αφορά την ελευθερία του τύπου και η κυβέρνηση εξακολουθεί να μεροληπτεί υπέρ των φιλοκυβερνητικών και κατά των αντιπολιτευτικών μέσων ενημέρωσης.
Το πρώτο θύμα των επιθέσεων ήταν ο δημοσιογράφος Yavuz Selim Demirağ, αρθρογράφος της εφημερίδας Yeni Çağ daily. Ο Demirağ, μετά από τηλεοπτική του εμφάνιση στις 10/5, ξυλοκοπήθηκε άγρια μπροστά στο σπίτι του από αγνώστους με μπαστούνια του μπέιζμπολ. Ο δημοσιογράφος είναι έντονα επικριτικός απέναντι στο καθεστώς Erdoğan, καθώς επίσης έχει καταδικαστεί και σε φυλάκιση εξαιτίας του ανοιχτά καταγγελτικού προς την κυβέρνηση, λόγου του. Όπως αναφέρει «Το να είσαι δημοσιογράφος στην Τουρκία είναι δύσκολο, το να επιτίθεσαι όμως σε δημοσιογράφους είναι ηρωικό».
Στις 15/5, πέντε μόλις ημέρες μετά την επίθεση στον Demirağ, ο İdris Özyol, της εφημερίδας Akdeniz’de Yeni Yüzyıl, δέχτηκε και αυτός επίθεση έξω από τα γραφεία της εφημερίδας του στην Αττάλεια. Είχε προηγηθεί η κριτική του Özyol, στον Talu Bilgili, επικεφαλή του Κόμματος Εθνικιστικού Κινήματος στην Αττάλεια, κυβερνητικό εταίρο του ΑΚΡ. Ο Bilgili είχε απειλήσει νωρίτερα μέσα στον Μάιο δημοσιογράφους που υπερτόνισαν την αρνητική του αντίδραση απέναντι σε αντιπολιτευτική εκδήλωση.
Πάλι στην Αττάλεια ο δημοσιογράφος Ergin Çevik, αρχισυντάκτης της ειδησεογραφικής ιστοσελίδας Güney Haberci, ξυλοκοπήθηκε άγρια από αγνώστους.
Ο δημοσιογράφος και αρχισυντάκτης της εφημερίδας Egemen, έχει δεχτεί άλλες 28 επιθέσεις με μπουνιές, κλωτσιές και ρόπαλα. Παρόλα αυτά στις 24/5, στα Άδανα, άγνωστοι τον πυροβόλησαν στο πόδι ενώ πήγαινε τον εγγονό του στον παιδικό σταθμό. Ο Denzili πιστεύει ότι η επίθεση αφορά σειρά δημοσιευμάτων του σχετικά με την διαφθορά, ωστόσο παρά την επίθεση δηλώνει αποφασισμένος να συνεχίσει. Όπως σχολιάζει χαρακτηριστικά, «Προσπαθώ να κάνω τη δουλειά μου όσο καλύτερα μπορώ». Ο δημοσιογράφος εκφράζει τις ανησυχίες του σχετικά με την εχθρική κατάσταση που επικρατεί στην Τουρκία εναντίον των αντιπολιτευόμενων δημοσιογράφων, τονίζοντας ότι αν δεν σταματήσει, ίσως να υπάρξουν και νεκροί.
Κοινός τόπος όλων των παραπάνω επιθέσεων αποτελεί το γεγονός ότι οι συγκεκριμένοι δημοσιογράφοι κατακρίνουν με ποικίλους τρόπους διάφορα κυβερνητικά στελέχη. Ή δημοσιεύουν σκάνδαλα που έχουν να κάνουν με την τουρκική κυβέρνηση. Οι δράστες ορισμένες φορές δεν βρίσκονται ποτέ είτε συλλαμβάνονται και αφήνονται ελεύθεροι, όπως στην περίπτωση του δημοσιογράφου Ergin Çevik, που οι τουρκικές αρχές θεώρησαν ότι δεν επαρκεί ο άγριος ξυλοδαρμός του δημοσιογράφου για να συλληφθούν οι δράστες γιατί δεν κινδύνεψε η ζωή του δημοσιογράφου, έτσι απελευθερώθηκαν υπό όρους.
Απέναντι σε αυτά τα γεγονότα η τουρκική κυβέρνηση παραμένει προκλητικά απαθής ως και εχθρική. Ακόμα και όταν παίρνει θέση απέναντι σε αντίστοιχες επιθέσεις, μεροληπτεί καθώς οι δημοσιογράφοι στους οποίους αναφέρεται είναι φιλοκυβερνητικοί. Για παράδειγμα στην περίπτωση του ισλαμιστή δημοσιογράφου Μουράτ Αλάν, ο οποίος επίσης ξυλοκοπήθηκε στις 14 Ιουνίου στην Κωνσταντινούπολη αφού χαρακτήρισε τους τούρκους στρατηγούς «γαϊδούρια», η κυβέρνηση πήρε θέση καταδικάζοντας την επίθεση. Αντιθέτως, τέσσερεις ημέρες μετά την επιστολή που στάλθηκε στον Τούρκο πρόεδρο Recep Tayyip Erdoğan, σημειώθηκε η επίθεση στον δημοσιογράφο Ergin Çevik. Η ένωση Τούρκων Δημοσιογράφων καταγγέλλει τον Erdoğan για δημιουργία αρνητικού προς τους δημοσιογράφους κλίματος. Αξίζει να σημειωθεί, ότι σε τηλεοπτική εκπομπή που παρευρέθηκε τον Δεκέμβριο ο πρόεδρος, όταν ο δημοσιογράφος του τουρκικού Fox, τον ρώτησε αν πρόκειται να πραγματοποιηθούν διαδηλώσεις κατά της αύξησης του κόστους ζωής, ο Τούρκος πρόεδρος απάντησε «Κάτσε στη θέση σου, αν δεν ξέρεις τη θέση σου, αυτός ο λαός θα σου τη μάθει». Ο μεγάλος αριθμός των δημοσιογράφων που έχουν συλληφθεί και καταδικαστεί με μεγάλες ποινές «για προσβολή του προέδρου», αποτυπώνει επακριβώς την περιγραφόμενη κατάσταση. Ο Τούρκος εκπρόσωπος των Δημοσιογράφων Χωρίς Σύνορα, Erol Önderoğlu, ο οποίος διώκεται για «τρομοκρατική προπαγάνδα», δηλώνει ότι «Έχουμε ανάγκη μια πολιτική φυσιογνωμία πρώτου επιπέδου η οποία να παρέμβει εναντίον αυτού του εχθρικού κλίματος». Οι δημοσιογράφοι στην Τουρκία αντιμετωπίζουν απόλυση σε περίπτωση που η κυβέρνηση δεν εγκρίνει τα γραπτά τους. Σύμφωνα με τo Bianet, τα τελευταία τρία χρόνια, εκατοντάδες δημοσιογράφοι έχουν απολυθεί ή εξωθηθεί σε παραίτηση ή οι εκπομπές τους έχουν ακυρωθεί.
Να σημειωθεί ότι μετά την απόπειρα πραξικοπήματος στην Τουρκία στις 15 Ιουλίου του 2016, η κυβέρνηση Erdoğan έγινε πολύ πιο επιθετική απέναντι σε όσους έκαναν κριτική. Η Τουρκία είναι πρώτη στην φυλάκιση δημοσιογράφων καθώς ο αριθμός των έγκλειστων ανέρχεται στους 67. Ακόμα πολλοί ακαδημαϊκοί, δάσκαλοι, δημοσιογράφοι, συγγραφείς, Κούρδοι, αριστεροί, ακτιβιστές και δημόσιοι υπάλληλοι φυλακίστηκαν ή αντιμετώπισαν πλειάδα διώξεων με βασικές κατηγορίες την τρομοκρατία και την προσβολή εναντίον του προέδρου. Η ανελευθερία του καθεστώτος Erdoğan είναι τέτοια που πολλοί από αυτούς επιχείρησαν να διαφύγουν σε γειτονικές χώρες για να γλυτώσουν την φυλάκιση και τα βασανιστήρια. Όποιος κατηγορεί ή απλώς κάνει κριτική στην κυβέρνηση, κινδυνεύει με την κατηγορία συμμετοχής στο κίνημα του Fethullah Gülen, ο οποίος θεωρείται ενορχηστρωτής της απόπειρας πραξικοπήματος. Σύμφωνα με το Solomon Mag ο αριθμός των πολιτικών προσφύγων από μόλις 42 άτομα το 2015, το 2017 αυξήθηκε στα 1.827 άτομα και το 2018 σε 4.834. Για το 2019 φαίνεται ο αριθμός να αυξάνεται καθώς 1.682 άτομα είχαν φτάσει στην Ελλάδα μέχρι τον Απρίλιο.
Η υπόθεση του Τούρκου δημοσιογράφου, ακτιβιστή και μεγάλου πολέμιου του τουρκικού καθεστώτος, Turgut Kaya είναι χαρακτηριστική. Ο Kaya μετά από την φυλάκισή του στην Τουρκία, αποφάσισε το 2018 να περάσει τα σύνορα για να ζητήσει πολιτικό άσυλο στην Ελλάδα. Η αίτηση ασύλου απορρίφθηκε τόσο σε πρώτο όσο και σε δεύτερο βαθμό και ο Turgut Kaya βρέθηκε στον Κορυδαλλό προς απέλαση. Μετά από κύμα παγκόσμιας συμπαράστασης ο τότε υπουργός δικαιοσύνης Σ.Κοντονής αναγκάστηκε να ακυρώσει την απόφαση του Αρείου Πάγου για έκδοση του Turgut Kaya στην Τουρκία και να του χορηγηθεί πολιτικό άσυλο. Ο δημοσιογράφος είχε προσφύγει στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων κατά της Τουρκίας, μετά την εξάχρονη κράτησή του στις τουρκικές φυλακές χωρίς δίκη. Στην Τουρκία το διάστημα προφυλάκισης είναι πέντε χρόνια την ίδια στιγμή που στην Ελλάδα είναι δώδεκα μήνες.
Το καθεστώς εκτάκτου ανάγκης μπορεί επίσημα να έληξε τον Ιούλιο του 2018, παρόλα αυτά αντικαταστάθηκε από ένα άλλο παρόμοιο με τους νέους αντι-τρομοκρατικούς νόμους. Ο ορισμός του όρου τρομοκρατία είναι τόσο διευρυμένος που οποιοσδήποτε στην πραγματικότητα μπορεί να κατηγορηθεί ότι υποκινεί, είναι ενταγμένος ή διευθύνει τρομοκρατική οργάνωση. Όπως υποστηρίζει το Παρατηρητήριο για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, σε πολλές περιπτώσεις απαγορεύεται η πρόσβαση δικηγόρων σε δικογραφίες ή ακόμα και στους πελάτες τους. Ο Σπύρος Σοφός, ερευνητής και συντονιστής έρευνας του Κέντρου Μεσοανατολικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Lund της Σουηδίας, υπογραμμίζει ότι «Ο οποιοσδήποτε μπορεί να θεωρηθεί ύποπτος. Μπορεί κάποιος που έχει μια προσωπική έχθρα μαζί σου απλά να σε κατηγορήσει ότι είσαι μέλος του κινήματος του Γκιουλέν ή κάποιας κουρδικής οργάνωσης και επειδή κανείς δεν ενδιαφέρεται να το ερευνήσει, απλά μπαίνεις στη λίστα των ενόχων.»