Η έρευνα άνοιξε έπειτα από καταγγελία του αριστερού κόμματος Bloco de Esquerda, το οποίο είχε ζητήσει από τον Απρίλιο τη διερεύνηση της αμερικανικής χρήσης της βάσης, υποστηρίζοντας ότι συνιστά σοβαρή παραβίαση του διεθνούς δικαίου.
Το ζήτημα συνδέεται με τη συμφωνία Πορτογαλίας και ΗΠΑ για τη βάση Λάζες, η οποία βρίσκεται στο νησί Τερσέιρα των Αζορών. Η συμφωνία επιτρέπει στις ΗΠΑ να χρησιμοποιούν τη βάση χωρίς προηγούμενη άδεια σε περίοδο ειρήνης, προβλέπει όμως την έγκριση της πορτογαλικής πλευράς όταν ξεσπούν εχθροπραξίες.
Σε αντίθεση με την Ισπανία, η Πορτογαλία είχε επιτρέψει τη διέλευση αρκετών αμερικανικών στρατιωτικών πτήσεων από τη βάση. Η απόφαση προκάλεσε αντιδράσεις από κόμματα της αριστερής αντιπολίτευσης και τροφοδότησε πολιτική συζήτηση σχετικά με τον ρόλο της χώρας στις επιχειρήσεις που συνδέονται με τη σύγκρουση με το Ιράν.
Το πορτογαλικό υπουργείο Εξωτερικών απέφυγε να σχολιάσει την έναρξη της έρευνας. Ο υπουργός Εξωτερικών Πάουλο Ράνγκελ έχει, πάντως, υποστηρίξει ότι η Πορτογαλία δεν συμμετείχε στη σύγκρουση και ότι η χρήση της βάσης ήταν σύμφωνη με το διεθνές δίκαιο. Όπως έχει αναφέρει, η έγκριση δόθηκε αφού η Ουάσιγκτον παρείχε διαβεβαιώσεις ότι οι επιχειρήσεις θα είχαν αμυντικό χαρακτήρα, θα ήταν αναγκαίες και αναλογικές και θα περιορίζονταν σε στρατιωτικούς στόχους.
Σύμφωνα με το πορτογαλικό σύστημα ποινικής δικαιοσύνης, οι εισαγγελικές αρχές δεσμεύονται από την αρχή της νομιμότητας, η οποία προβλέπει τη διερεύνηση καταγγελιών για πιθανές παραβάσεις όταν υπάρχουν επαρκείς ενδείξεις.
Η βάση Λάζες αποτελεί εδώ και δεκαετίες στρατηγικό κόμβο για τις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις στον Ατλαντικό. Η παρουσία των ΗΠΑ στηρίζεται σε διμερή αμυντική συμφωνία που χρονολογείται από το 1951, ενώ στη βάση φιλοξενείται η 65η Πτέρυγα Αεροπορικής Βάσης της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ, παρέχοντας υποστήριξη σε αμερικανικές, ΝΑΤΟϊκές και συμμαχικές επιχειρήσεις.
Η έρευνα των πορτογαλικών αρχών αναμένεται πλέον να εξετάσει κατά πόσο η κυβερνητική έγκριση για τη χρήση της βάσης κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης με το Ιράν ήταν συμβατή με τις δεσμεύσεις που απορρέουν από τη διμερή συμφωνία και το διεθνές δίκαιο.
Πηγή: Reuters