Ανάλυση του Ινστιτούτου ΕΝΑ για τον κίνδυνο φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού: «Επιδείνωση & διεύρυνση του χάσματος από την ΕΕ»

Όπως εξηγεί το Ινστιτούτο στην αρχή της ανάλυσης, ο κίνδυνος φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού αποτυπώνει το ποσοστό του πληθυσμού που βρίσκεται σε τουλάχιστον μία από τρεις δυσάρεστες καταστάσεις: εισόδημα κάτω από το όριο φτώχειας, σοβαρή υλική και κοινωνική στέρηση ή διαβίωση σε νοικοκυριό πολύ χαμηλής έντασης εργασίας.

Με βάση τα πιο πρόσφατα στοιχεία της Eurostat για το 2025 (αφορούν τα εισοδήματα του 2024), η Ελλάδα με ποσοστό φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού 27,5% βρίσκεται στην δεύτερη υψηλότερη θέση μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), κάτω μόνο από την Βουλγαρία (29%).

«Έχει μεγαλύτερο ενδιαφέρον να δούμε την εξέλιξη του συγκεκριμένου ποσοστού κατά την τελευταία δεκαετία. Το διάγραμμα 1 παρουσιάζει τον κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού στην Ελλάδα και την ΕΕ από το 2014» αναφέρει το Ινστιτούτο.

«Όπως βλέπουμε, το ποσοστό κινδύνου φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού στην Ελλάδα υποχώρησε από 32,4% το 2014 σε 27,4% το 2019 και συνέχισε να μειώνεται έως το 26,1% το 2022. Η μακροχρόνια βελτίωση, όμως, αντιστράφηκε την τελευταία διετία: το ποσοστό αυξήθηκε σε 26,9% το 2023 και σε 27,5% το 2024. Στην ΕΕ, αντίθετα, καταγράφεται μια σαφής τάση μείωσης του κινδύνου φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού τα τελευταία έτη: από 21,3% το 2022 σε 21,0% το 2023 και 20,9% το 2024. Έτσι, η απόκλιση του ποσοστού κινδύνου φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού μεταξύ της Ελλάδας και του μέσου όρου των χωρών της ΕΕ αυξήθηκε από 4,8 ποσοστιαίες μονάδες το 2022 σε 6,6 μονάδες το 2024» σημειώνει.

Τονίζει επίσης, μελετώντας πιο αναλυτικά τα στοιχεία, ότι η τάση βελτίωσης ανακόπτεται το 2022, με την εμφάνιση υψηλού πληθωρισμού. «Όπως φαίνεται, ο πληθωρισμός επιβάρυνε σαφώς περισσότερο το κόστος διαβίωσης των απασχολούμενων στην Ελλάδα, οδηγώντας σε αύξηση του ποσοστού φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού, σε σχέση με την υπόλοιπη ΕΕ» αναφέρει.

Σχετικά με τον μη απασχολούμενο πληθυσμό το Ινστιτούτο καταγγέλλει υποβάθμιση του κοινωνικού κράτους από 2019 και ειδικά από το 2022 και μετά. «Εφόσον πρόκειται για μη απασχολούμενο πληθυσμό που οι συνθήκες διαβίωσής του εξαρτώνται από τις κοινωνικές μεταβιβάσεις, όπως οι συντάξεις και τα επιδόματα, τα στοιχεία αποτελούν σαφή ένδειξη υποβάθμισης του κοινωνικού κράτους στην Ελλάδα, η οποία εντοπίζεται μετά το 2019 και επιδεινώνεται ιδιαίτερα από το 2022» αναφέρει συγκεκριμένα.

Στα συμπεράσματα, το Ινστιτούτο ΕΝΑ τονίζει ότι «το πλέον ανησυχητικό στοιχείο είναι πως αυτό συμβαίνει παράλληλα με την αύξηση της απασχόλησης και τη μείωση της ανεργίας, κάτι που όπως είδαμε, οφείλεται στη διάβρωση της αγοραστικής δύναμης των νοικοκυριών λόγω του πληθωρισμού. Παράλληλα, το ελληνικό κράτος πρόνοιας δείχνει αδυναμία να στηρίξει την αγοραστική δύναμη και τα εισοδήματα των νοικοκυριών και κυρίως των μη απασχολούμενων, με συνέπεια το ποσοστό φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού για την ομάδα των μη απασχολούμενων να έχει πλέον ξεπεράσει το αντίστοιχο της περιόδου των μνημονίων».