Μπορεί το αίτημα του προέδρου της αξιωματικής αντιπολίτευσης να εκφράζει την απαίτηση μεγάλου μέρους των πολιτών που παρακολουθούν εμβρόντητοι τα εκατομμύρια ευρώ των απευθείας αναθέσεων που κατακλύζουν την επικαιρότητα εν καιρώ πανδημίας, και μπορεί με το αίτημα αυτό να συντάχθηκαν σχεδόν όλοι οι εκπρόσωποι των κομμάτων στη συνεδρίαση της Επιτροπής Θεσμών και Διαφάνειας, όμως η κυβερνητική πλειοψηφία φρόντισε να απορρίψει όλες τις υπόλοιπες προτάσεις και να υπερψηφίσει μόνο τις δικές της προτάσεις.

Σημειώνεται, ότι με βάση τον Κανονισμό, η Βουλή μπορεί να ζητάει προτεραιοποίηση ελέγχων από το Ελεγκτικό Συνέδριο, όμως οι αντιδράσεις των κυβερνητικών βουλευτών αποκαλύπτουν πως η κυβέρνηση δεν είναι διατεθειμένη να επιτρέψει τον έλεγχο των επίμαχων δαπανών.

Την Πέμπτη, ο Αλέξης Τσίπρας ζήτησε με επιστολή του να εξεταστούν οι κίνδυνοι για τη δημόσια περιουσία που έγιναν «κατ’ επίκληση της έκτακτης νομοθεσίας της πανδημίας από τις κεντρικές υπηρεσίες των υπουργείων, με πράξεις όπως:

α) μη νόμιμες απευθείας αναθέσεις,
β) πληρωμές χωρίς υπαρκτή παραλαβή ή για προμήθεια ή έργο που εκτελέστηκε πλημμελώς,
γ) σπάταλη διαχείριση ή ανάθεση σε εταιρείες που ιδρύθηκαν λίγο πριν από τη διενέργεια της ανάθεσης ή είναι άσχετες με το αντικείμενο και δεν παρέχουν εγγυήσεις ποιοτικής εκτέλεσης,
δ) μη τήρηση των αρχών της διαφάνειας, της ίσης μεταχείρισης και του ανταγωνισμού, όπως προβλέπονται στο εθνικό και ευρωπαϊκό δίκαιο, ιδίως ως προς τις αναθέσεις κατά το δεύτερο κύμα της πανδημίας,
ε) κατατμήσεις συμβάσεων ή διάσπαρτες αναθέσεις αντί κεντρικοποιημένων προμηθειών ή προμηθειών μέσω συμφωνιών–πλαίσιο για ομοειδή αγαθά, όπως υγειονομικά, ψηφιακά, κοινωνίας της πληροφορίας κλπ.,
στ) προμήθεια ειδών βάσει μοναδικής τιμής χαμηλότερης προσφοράς, χωρίς έρευνα για συγκριτικά στοιχεία προκειμένου να προκύψει αν είναι πράγματι συμφέρουσα η τιμή, ζ) διαφοροποιήσεις τιμών στις προμήθειες προϊόντων ίδιου είδους που παρατηρούνται μεταξύ αναθετουσών αρχών,
η) μη επαρκής αιτιολόγηση δαπανών για υγειονομικό υλικό σε σχέση με το οποίο υφίστανται δωρεές που δεν αξιοποιήθηκαν,
θ) μη αποτελεσματική απογραφή, καταγραφή, διαχείριση, αξιοποίηση ή μη αποδοτική αξιοποίηση δημόσιου υλικού, ιδίως προερχόμενου από δωρεές».

Μεταξύ των ζητημάτων στα οποία επικεντρώνεται στην επιστολή του ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ η «Λίστα Πέτσα», όλες οι απευθείας αναθέσεις της Σοφίας Νικολάου για τις φυλακές, η απευθείας ανάθεση για τις μάσκες για τους μαθητές και τις μαθήτριες στα σχολεία.

Παράλληλα, ο Α. Τσίπρας να πραγματοποιηθεί έλεγχος επίδοσης για τις ανεπαρκείς ΜΕΘ ο οποίος να επικεντρωθεί στο αν υφίσταται «οργανωμένο σχέδιο για την έγκαιρη αύξηση των κλινών ΜΕΘ του ΕΣΥ (π.χ. με επίταξη αυτών ιδιωτικών νοσοκομείων) σε περίπτωση ραγδαίας αύξησης των αναγκών», τονίζοντας ότι σε αυτόν πρέπει να συμπεριληφθεί η στελέχωσή των ΜΕΘ εξαιτίας «της τραγικής διαχείρισης του δεύτερου κύματος της πανδημίας».

Αξίζει να σημειωθεί πως κατά τις τοποθετήσεις τους, με τον έλεγχο των δαπανών αυτών τάχθηκαν οι εκπρόσωποι των υπολοίπων κομμάτων. Συγκεκριμένα, ο βουλευτής του ΚΙΝΑΛ Χάρης Καστανίδης υπογράμμισε ότι οι τρείς προτάσεις της Επιτροπής δεν θα πρέπει να είναι μόνο αυτές που ζητάει η πλειοψηφία αλλά να είναι συνθετικές μέσα από μια διακομματική συνεννόηση και στο πλαίσιο αυτό ζήτησε μια δράση να είναι ο έλεγχος των εκροών όλων των κονδυλίων που θα γίνουν από το Ταμείο Ανάκαμψης.

Ο βουλευτής του ΚΚΕ Μανώλης Συντυχάκης σημείωσε πως «η λειτουργία του Ελεγκτικού Συνεδρίου, είναι προφανές, ότι προσαρμόζεται στις κυβερνητικές επιδιώξεις και τις ανάγκες του κεφαλαίου», σημείωσε ότι δεν υπάρχει έλεγχος του εφοπλιστικού κεφαλαίου και άλλων επιχειρηματικών ομίλων, της διαχείρισης δημόσιου χρέους, του ΤΑΙΠΕΔ, αλλά και του μη ελέγχου των δαπανών για το μεταναστευτικό. Διαφώνησε με την κατάργηση των δαπανών μέχρι 300.000 ευρώ, και τόνισε πως προφανώς και θεωρούμε σκόπιμο ότι θα πρέπει να προχωρήσει ο έλεγχος όλων των δαπανών για την πανδημία.

Η βουλευτής του ΜέΡΑ 25 Σοφία Σακοράφα πρότεινε να υπάρξει έλεγχος στην προπληρωμή για εξοπλιστικά προγράμματα και των προμήθειων των εξοπλισμών του Υπουργείου Άμυνας. Των ανεπιστρεπτέων συμβατικών προκαταβολών. Στις περιπτώσεις άνομης εξέλιξης της σύμβασης είτε με έκπτωση του προμηθευτή, είτε υπερημερία της εκτέλεσης της σύμβασης. Στο κόστος των κατασκευών και των προμηθειών αλλά και σε λεόντειες συμβάσεις σύμβαση όπως του Ελληνικού και τελειώνοντας.

Επίθεση της Νέας Δημοκρατίας για «υπονόμευση» των θεσμών

Παρά τα παραπάνω, έντονη ήταν η αντίδραση των βουλευτών της ΝΔ για προσπάθεια πολιτικής «εργαλειοποίησης» του ανώτατου Δικαστηρίου και για «υπονόμευση» της Επιτροπής Θεσμών και Διαφάνειας.

Από την πλευρά της κυβερνητικής πλειοψηφίας, το μπλόκο έναντι του αιτήματος ελέγχου έστησαν οι βουλευτές Θανάσης Πλεύρης, Σοφία Βούλτεψη και Ευρυπίδης Στυλιανίδης, καθώς και ο γενικός γραμματέας της κοινοβουλευτικής ομάδας της Νέας Δημοκρατίας, Σταύρος Καλαφάτης.

Ο τελευταίος χαρακτήρισε την επιστολή του πρόεδρου του ΣΥΡΙΖΑ ως «κρότου – λάμψης» για να δημιουργήσει θόρυβο, να παίξει λιγάκι στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, αλλά επί της ουσίας να μην προσφέρει τίποτα στην ουσιαστική σημερινή συζήτηση». Επέκρινε ότι η επιστολή του Α. Τσίπρα «πρώτα πρωτοκολλήθηκε σε μία εφημερίδα και κατόπιν στην Βουλή» και αυτό είπε «δεν είναι απλώς ένα θέμα τύπου αλλά ενδεικτικό του σεβασμού του πρώην Πρωθυπουργού απέναντι στον κοινοβουλευτισμό» και τον κατηγόρησε πως ο στόχος του ήταν «να βάλει στη δικιά του κομματική πολιτική ατζέντα, μία συζήτηση που έχει καθαρά έντονα θεσμικά χαρακτηριστικά. Και αυτό είναι απαράδεκτο. Και αυτό φάνηκε από τη σημερινή συζήτηση».

Από την πλευρά της, η βουλευτής της ΝΔ Σοφία Βούλτεψη ανέφερε πως ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ «προσπαθεί να εργαλειοποιήσει και να χειραγωγήσει το Ελεγκτικό Συνέδριο προκειμένου να το κατευθύνει για να στραφεί προς κάποιες έρευνες τις οποίες έχουν ανακοινώσει ως σκάνδαλα μέσω του φιλικού του Τύπου. Αναρωτήθηκε γιατί ο Α. Τσίπρας από το 2015 ως το 2019 δεν έστειλε καμιά αντίστοιχη επιστολή στον πρόεδρο του Ελεγκτικού Συνεδρίου ζητώντας να ελεγχθεί το οτιδήποτε και επισήμανε ότι πριν στείλει την επιστολή του στην Βουλή και την κοινοποιήσει στον πρόεδρο του Ελεγκτικού Συνεδρίου την είχε στείλε σε εφημερίδα η οποία τδεν την δημοσίευσε σε κάποιο μονόστηλο της τελευταίας στιγμής αλλά σε ολόκληρη την δεύτερη σελίδα της που δείχνει ότι την είχε δώσει από νωρίς καθώς όλοι ξέρουμε ότι οι εφημερίδες κλείνουν νωρίς» και αναρωτήθηκε γιατί όταν ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης έχει τόσο επιτελικά στελέχη -βουλευτές στην Επιτροπή «χρειαζόταν μια τέτοια ενέργεια».

Ακόμα, πυρά επέρριψε ο Θάνος Πλεύρης, που σχολιάζοντας την επιστολή του προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ υπογράμμισε πως «δεν θα πρέπει να εργαλειοποιήσουμε την δυνατότητα αυτή που έχει πλέον η Βουλή και να χρησιμοποιηθεί «με όρους επικαιρότητας και επικοινωνίας για να υπάρχει ένα δισέλιδο σε μία εφημερίδα. Αντιθέτως, πρέπει να βρούμε αυτές τις κοινές δράσεις που όποιος βρίσκεται στη νομοθετική, στην εκτελεστική εξουσία θα μπορεί αυτούς τους ελέγχους να τους αξιοποιήσει για να υπάρχει καλύτερη νομοθέτηση και καλύτερες εκτελεστικές αποφάσεις για τον πολίτη».

«Πρέπει να υπάρξει έλεγχος»

Για την επιστολή του προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ Αλέξη Τσίπρα, ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Γιώργος Κατρούγκαλος ανέφερε ότι θα πρέπει να υπάρξει έλεγχος σε ζητήματα που αφορούν τον τρόπο που εφαρμόζονται μέτρα αντιμετώπισης της πανδημίας, να εξεταστούν σε βάθος καθώς δυστυχώς έχουμε δει να συμβαίνουν αρκετές φορές, όπως μη νόμιμες αναθέσεις που γίνονται απευθείας κατά κατάχρηση των σχετικών προβλέψεων των ΠΝΠ πληρωμές χωρίς υπαρκτή παραλαβή ή με έργο που εκτελέστηκε με πλημμέλεια, σπάταλη διαχείριση ή ανάθεση σε εταιρείες που ιδρύθηκαν λίγο πριν από τη διενέργεια της ανάθεσης και προφανώς δεν παρέχουν εγγυήσεις ποιοτικής εκτέλεσης, μη τήρηση αρχών της διαφάνειας και της ίσης μεταχείρισης, κατάτμησης συμβάσεων και άλλες περιπτώσεις». Χαιρέτησε ότι στον προγραμματισμό του δικαστηρίου, είναι ο έλεγχος της ΤτΕ και κάλεσε το ίδιο να γίνει και για τα πεπραγμένα της ΑΑΔΕ.

Στις προτάσεις αυτές συνηγόρησε και ο πρώην πρόεδρος της Βουλής Νίκος Βούτσης ενώ υπερθεμάτισε στις προτάσεις του προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ σημειώνοντας ότι και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει ζητήσει να μην χρησιμοποιηθεί η πανδημία από τις εξουσίες για παρεκβάσεις» και αντέκρουσε τις αιτιάσεις των βουλευτών της συμπολίτευσης ότι «δεν μπορείτε να λέτε πως σκέφτηκε και αποτόλμησε ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ να προτείνει στο Ελεγκτικό Συνέδριο να κάνει αυτούς τους ελέγχους για τυπικούς λόγους». Ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Θεόφιλος Ξανθόπουλος ανέφερε ότι «το αίτημα του προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ μιλά υπό το φως της πανδημίας και απαντά ακριβώς στη συγκυρία, δεν αντιλαμβάνομαι τη δυσανεξία των συναδέλφων της ΝΔ» και είπε πως «δεν είναι εργαλειοποίηση, είναι έκδηλο ενδιαφέρον γιατί ακριβώς στις συνθήκες της πανδημίας έχουμε να αντιμετωπίσουμε αυτό το πρόβλημα». Τέλος ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Παύλος Πολάκης, αναφέρθηκε σε μια σειρά συμβάσεων και αναθέσεων και υποστήριξε πως «το Ελεγκτικό Συνέδριο πρέπει να αποφασίσει να τις ελέγξει για διασπάθιση δημοσίου χρήματος».

Ο πρόεδρος Ελεγκτικού Συνεδρίου Ιωάννης Σαρμάς απάντησε ότι «θα ευχόταν να δέχεται προτάσεις με μία πολύ ενισχυμένη πλειοψηφία της Επιτροπής». Σημείωσε ότι τον προγραμματισμό δεν τον αποφασίζει ο πρόεδρος αλλά η Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου που αποτελείται από 29 μέλη. Σχετικά με τις νέες αρμοδιότητες ύστερα από την αλλαγή του νόμου, ανέφερε ότι οι προτάσεις πρέπει να αφορούν τις αδυναμίες στα συστήματα δημόσιας διαχείρισης. Το Ελεγκτικό Συνέδριο, υπογράμμισε, δεν είναι ο προθάλαμος του εισαγγελέα αλλά να εντοπίζει συστημικές παθογένειες. Μπορεί βέβαια, να στηριχθεί σε ad hoc συγκεκριμένες περιπτώσεις, αλλά ο στόχος της παρέμβασης του Ελεγκτικού Συνεδρίου δεν είναι να εντοπίσει ποινικά αδικήματα ώστε να παρέμβει εν συνεχεία ο εισαγγελέας, ούτε είναι και να θεραπεύσει εντελώς ατομικές περιπτώσεις, αλλά με βάση αυτά να μπορεί να εντοπιστεί ένα συστημικό πρόβλημα. Τόνισε ότι δεν εγκαταλείπονται οι παραδοσιακές αρμοδιότητες ελέγχου του Ελεγκτικού Συνεδρίου των προληπτικών ελέγχων που γίνονται. Και πρόσθεσε πως με κανονιστική απόφαση της Ολομέλειας του Νοεμβρίου του 2020, ο Επίτροπος μπορεί να παρέμβει και σε ζητήματα απευθείας αναθέσεως, να δώσει λύση εκ των προτέρων και να μην αφήσει να επεκταθεί το πρόβλημα.