Ο αριθμός των ανθρώπων που αναγκάστηκαν να εκτοπιστούν στο εσωτερικό των χωρών τους εξαιτίας των λεγόμενων φυσικών καταστροφών και των ακραίων καιρικών φαινομένων αυξήθηκε σημαντικά το 2025, σύμφωνα με μελέτη που εκπόνησε το Πανεπιστήμιο του Αμβούργου για λογαριασμό της περιβαλλοντικής οργάνωσης Greenpeace.
Η έρευνα καταγράφει ότι 13,6 εκατομμύρια άνθρωποι εκτοπίστηκαν μέσα στις χώρες τους το 2025, έναντι 9,9 εκατομμυρίων που είχαν καταγραφεί το 2024.
Τα στοιχεία που χρησιμοποιήθηκαν στην ανάλυση προέρχονται από το Κέντρο Παρακολούθησης Εσωτερικού Εκτοπισμού (IDMC).
Σύμφωνα με τη μελέτη, η κλιματική αλλαγή εντείνει τόσο τη συχνότητα όσο και τη σφοδρότητα των ακραίων καιρικών φαινομένων, ενώ οι πληθυσμοί του λεγόμενου παγκόσμιου «Νότου» επηρεάζονται δυσανάλογα περισσότερο από τις συνέπειες αυτές.
Παράλληλα, επισημαίνεται ότι οι ένοπλες συγκρούσεις και τα περιστατικά βίας, που αποτελούν επίσης βασική αιτία αναγκαστικών εσωτερικών μετακινήσεων πληθυσμών, βρίσκονται σήμερα στο υψηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί μετά το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Την ίδια ώρα, οι διαθέσιμοι πόροι για ανθρωπιστική βοήθεια και αναπτυξιακή συνεργασία μειώθηκαν αισθητά. Ειδικότερα, ο παγκόσμιος προϋπολογισμός για τις συγκεκριμένες δράσεις το 2025 ήταν μειωμένος κατά περίπου ένα τέταρτο ή κατά 175 δισεκατομμύρια δολάρια σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, περίπου 82,2 εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο ζούσαν μακριά από τα σπίτια τους το 2025, έναντι 83,5 εκατομμυρίων το 2024.
Η έκθεση δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην περίπτωση του Αφγανιστάν, το οποίο παρουσιάζεται ως χαρακτηριστικό παράδειγμα των πολλαπλών και αλληλένδετων πιέσεων που οδηγούν σε εκτοπισμούς πληθυσμών.
Όπως αναφέρεται, η τήξη των παγετώνων των Ιμαλαΐων απειλεί τα αποθέματα πόσιμου νερού και τα υδάτινα αποθέματα που χρησιμοποιούνται για άρδευση στη χώρα. Ταυτόχρονα, το Αφγανιστάν έχει βρεθεί αντιμέτωπο με παρατεταμένες περιόδους ακραίας ξηρασίας, οι οποίες συχνά ακολουθούνται από ξαφνικές και καταστροφικές πλημμύρες, αναγκάζοντας χιλιάδες ανθρώπους να εγκαταλείψουν τις περιοχές όπου ζουν.
Η μελέτη επισημαίνει ακόμη ότι η Καμπούλ ενδέχεται να γίνει η πρώτη μεγαλούπολη παγκοσμίως που θα μείνει χωρίς πόσιμο νερό στο προσεχές διάστημα, επαναλαμβάνοντας προειδοποιήσεις που έχουν διατυπώσει και άλλες μη κυβερνητικές οργανώσεις.
Παράλληλα, σημειώνεται ότι το Αφγανιστάν «συγκαταλέγεται στις χώρες που πλήττονται πιο σκληρά από τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής», ενώ η χώρα «πλήττεται επίσης συχνά από σεισμούς».
Στους παράγοντες που επιδεινώνουν την κατάσταση συγκαταλέγονται επίσης οι συνέπειες δεκαετιών πολέμου, η πολιτική αστάθεια και η εύθραυστη οικονομική κατάσταση της χώρας, ιδιαίτερα μετά την επιστροφή των Ταλιμπάν στην εξουσία.
Αναφερόμενος στις διεθνείς εξελίξεις, ο ειδικός του γερμανικού παραρτήματος της Greenpeace, Φαουάντ Ντουράνι, υπογράμμισε ότι «Την ώρα που οικογένειες στον παγκόσμιο Νότο χάνουν τα σπίτια τους εξαιτίας κλιματικών καταστροφών, πλούσιες χώρες περικόπτουν τους προϋπολογισμούς για τη βοήθεια».
Ο ίδιος κάλεσε τις βιομηχανικά ανεπτυγμένες χώρες να επιταχύνουν τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου που συμβάλλουν στην υπερθέρμανση του πλανήτη. Παράλληλα, ζήτησε να αυξηθούν οι επενδύσεις για τη στήριξη των πιο ευάλωτων κρατών, ώστε να μπορέσουν να προσαρμοστούν στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικότερα τις συνέπειές της.