γράφει η συντακτική ομάδα του Jacobin Greece
Ο καθοριστικός παράγοντας για να ξεδιπλωθεί αυτό το κύμα αντίστασης ήταν, και παραμένει, ο ίδιος ο παλαιστινιακός λαός, η πολύμορφη αντίσταση στις δυνάμεις κατοχής και το πνεύμα επιμονής και αποφασιστικότητας μπροστά στις δυσκολίες (το sumūd που μάθαμε και εμείς πλέον). Χωρίς τα παραπάνω, δεν θα ήμα-σταν σε θέση σήμερα να μιλήσουμε για την αναγέννηση του κινήματος αλληλεγγύης στη Δύση αλλά και την αναζωπύρωση του αντιπολεμικού αισθήματος.
Βεβαίως, την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές, ένας κύκλος σύγκρουσης στη Γάζα φαίνεται να κλείνει ή έστω, προσωρινά, να παγώνει. Με την εκεχειρία που υπογράφηκε στις 9 Οκτωβρίου του 2025, η διετής γενοκτονία του παλαι-στινιακού λαού επιβραδύνεται, ενώ συγχρόνως υποχωρούν οι μαζικές αντιδράσεις που ξεδιπλώθηκαν παγκόσμια ενάντια στην πολιτική του Ισραήλ και τη γενοκτονία. Ωστόσο, μέχρι τις 20 Ιανουαρίου του 202G, το Al Jazeera κατέγραψε 1300 παραβιάσεις της εκεχειρίας*. Αποδεικνύεται ξανά και ξανά ότι για τον σιωνισμό η εξόντωση του παλαιστινιακού λαού παραμένει η βασική στρατηγική.
Συνεπώς, σήμερα η γενοκτονία του παλαιστινιακού λαού συνεχίζεται, αλλά σε χαμηλότερη κλίμακα και με πιο αργούς ρυθμούς. Οι διαρκείς παραβιάσεις της εκεχειρίας από το κράτος του Ισραήλ έχουν οδηγήσει ήδη σε περισσότερους από 300 νεκρούς Παλαιστίνιους και Παλαιστίνιες σε όλη την έκταση της Λωρίδας της Γάζας, τη στιγμή που ο αποκλεισμός της περιοχής από θάλασσα, αέρα και στεριά συνεχίζεται. Η προοπτική ανοικοδόμησης της Γάζας έχει ουσιαστικά υπο-νομευθεί, ενώ ο δρόμος που ανοίγει από το σχέδιο Τραμπ είναι μια ωμή νεοαποικιακή κυριαρχία που εξαλείφει κάθε στοιχείο αυτοδιάθεσης των Παλαιστινίων —είναι ενδεικτικός ο χαρακτήρας τυπικού «mega plan**» που έχει προσλάβει αυτό το σχέδιο.
Συγχρόνως, το Ισραήλ μπορεί να απέχει, προς ώρας, από γενικευμένους βομβαρδισμούς στη Γάζα αλλά προχωράει ένα νέο σχέδιο εποικισμού της Δυτικής Όχθης με στόχο να κατακερματίσει και να συρρικνώσει ακόμα περισσότερο τις παλαιστινιακές πόλεις στην περιοχή. Αντιμέτωπο με πληθώ-ρα μορφών αντίστασης, επιλέγει ξανά τον δρόμο της βίαιης αρπαγής εδαφών, των μαζικών εκτοπισμών οικογενειών και κοινοτήτων από τη γη τους, τη σύλληψη Παλαιστινίων που θα κρατηθούν για χρόνια στις φυλακές του Ισραήλ σε άθλιες συνθήκες, χωρίς δίκες και χωρίς να έχουν απαγγελθεί κατη-γορίες. Η εκεχειρία δεν αλλάζει την ουσία του σιωνιστικού εγχειρήματος και τους στόχους του· ο ιδεολογικός, οικονομικός και στρατιωτικός προσανατολισμός του κράτους του Ισραήλ το ωθεί σταθερά στην πολιτική της γενοκτονίας και της εθνο-κάθαρσης, την αρπαγή παλαιστινιακής γης και την εξόντωση του παλαιστινιακού λαού. Ειδικότερα για την Παλαιστίνη, όσο η ελευθερία και η αυτοδιάθεση του λαού της αποτελούν ζητούμενο και όσο ο σιωνισμός είναι η πυξίδα του ισραηλινού κράτους, δεν μπορεί να υπάρξει καμία λύση.
Είναι η ίδια αυτή πολιτική που το καθιστά βασική απειλή για την ειρήνη στην περιοχή: από τις επιθέσεις στον νότιο Λίβανο μέχρι τον βομβαρδισμό του Ιράν (με τη συμβολή των ΗΠΑ) και την προσπάθεια υποκίνησης θρησκευτικών συγκρούσεων στη Συρία, το Ισραήλ πρωτοστατεί σε μια πορεία πολεμικής κλιμάκωσης. Το επιχείρημα αυτό φαίνεται να επαληθεύεται καθώς την ίδια ώρα που εξελίσσεται μια λαϊκή και νεολαι-ίστικη εξέγερση στο Ιράν με βαθιά πολιτικά, κοινωνικά και οικονομικά αίτια –ανάλογης ή και μεγαλύτερης κλίμακας από την εξέγερση που ακολούθησε τη δολοφονία της Μasha Jina Amini το 2022–, το Ισραήλ πασχίζει να εκμεταλλευθεί και να εργαλειοποιήσει σε συνέργεια με τις ΗΠΑ την κλιμακούμενη εσωτερική κρίση, ενώ ο πρόεδρος Τραμπ δηλώνει ότι οι ΗΠΑ δεν θα διστάσουν να χρησιμοποιήσουν στρατιωτικά μέσα ενάντια στο Ιράν. Όπως έγραφε ο Eskandar Sadeghi-Boroujerdi στη στήλη «Sidecar» του New Left Review, στο κέντρο της πολιτικής του Τελ Αβίβ βρίσκεται η προσήλωση στο ότι «καμία ανεξάρτητη δύναμη στη Μέση Ανατολή δεν πρέπει να είναι σε θέση να ξεφύγει από την αρχιτεκτονική υποταγής».
Όλα αυτά τα στοιχεία σε συνδυασμό με την απόλυτη ευθυ-γράμμιση της κυβέρνησης Τραμπ με τα σχέδια του κράτους του Ισραήλ θέτουν υπό αίρεση το κατά πόσο «κλείνει» πραγματικά ένας κύκλος σύγκρουσης. Σε κάθε περίπτωση, δεν μπορεί να υπάρξει καμία αυταπάτη ότι ανοίγει μια περίοδος ειρή-νης ή έστω ασταθούς ισορροπίας αλλά το ακριβώς αντίθετο. Μπαίνουμε σε μία περίοδο αστάθειας και παρατεταμένων μικρότερων ή μεγαλύτερων συγκρούσεων όπου κάθε εκεχειρία είναι επισφαλής· η συνθήκη αυτή δεν αποτελεί εξαίρεση αλλά περισσότερο φαίνεται να είναι ενδεικτική της παγκόσμιας γεωπολιτικής (αν)ισορροπίας και της ροπής προς τον πόλεμο και τη στρατιωτικοποίηση της οικονομίας.
Πώς φτάσαμε ως εδώ;
Μια συνοπτική αποτίμηση της μέχρι στιγμής σύγκρουσης θα ήταν ότι βρισκόμαστε σε μια συνθήκη «διπλής εξασθένισης». Η Παλαιστίνη θρηνεί πάνω από G5 χιλιάδες νεκρούς, σχεδόν 20 χιλιάδες παιδιά μεταξύ αυτών, ενώ το μεγαλύτερο μέρος των υποδομών της Γάζας βρίσκονται σήμερα ισοπεδωμένο από βομβαρδισμούς. Σχολεία, νοσοκομεία, δημόσια κτίρια και δρόμοι βρέθηκαν αδιακρίτως στο στόχαστρο της γενοκτο-νίας σε μία συστηματική προσπάθεια να μετατραπεί η Γάζα σε επίγεια κόλαση και να εξαναγκαστεί ο πληθυσμός της να την εγκαταλείψει. Συγχρόνως, οι σύμμαχοι της παλαιστινιακής υπόθεσης στην περιοχή βγαίνουν σαφώς αποδυναμωμένοι, με αποκορύφωμα τα χτυπήματα στην ηγεσία της Χεζμπολάχ.
Ωστόσο, το κράτος του Ισραήλ, παρά τις στρατιωτικές «επι-τυχίες» του απέναντι σε παιδιά και άμαχο πληθυσμό, έχει δεχθεί ισχυρό πλήγμα. Η διεθνής εικόνα του έχει πληγεί με τρόπο πρωτόγνωρο για τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες. Η μεταστροφή της κοινής γνώμης ακόμα και στο εσωτερικό των ΗΠΑ είναι ενδεικτική της συνθήκης που έχει διαμορφωθεί. Ενδεικτικό είναι ότι, τη διετία που προηγήθηκε, το κίνημα BDS πέτυχε αξιοσημείωτες νίκες σε ό,τι αφορά το οικονομικό και πολιτιστικό μποϊκοτάζ του κράτους του Ισραήλ, οι οποίες περι-λαμβάνουν μεταξύ άλλων απόσυρση αλυσίδων επιχειρήσεων από συνεργασίες με ισραηλινούς ομίλους, διακοπή συνεργασίας πανεπιστημίων και ερευνητικών κέντρων με αντίστοιχα ισρα-ηλινά, αποπομπή ισραηλινών φορέων από συνδιοργάνωση ή συμμετοχή σε πολιτιστικά φεστιβάλ. Αντίστοιχα, οι εκατοντάδες πρωτοβουλίες κουήρ και ΛΟΑΤΚΙ συλλογικοτήτων σε όλον τον κόσμο ενάντια στο ισραηλινό απαρτχάιντ και τη γενοκτονία, όπως και εκείνες των πλατιών οργανώσεων αντισιωνιστών Εβραίων συνέβαλαν καταλυτικά στην κατάρριψη των ρατσι-στικών και ισλαμοφοβικών επιχειρημάτων που επικαλούνταν το Ισραήλ και οι σύμμαχες του χώρες για να νομιμοποιήσουν ηθικά τη γενοκτονία και την κατοχή. Πολύ περισσότερο, ανέ-δειξαν ότι το κράτος του Ισραήλ δεν μπορεί να παρουσιάζεται ως εκπρόσωπος της εβραϊκής θρησκείας· οι κατηγορίες για αντισημιτισμό αντιστράφηκαν στην πράξη και η προσπάθεια ταύτισης των Εβραίων με τη γενοκτονία κατέπεσαν*.
Όλα τα παραπάνω, προκάλεσαν ουσιαστικό πλήγμα στην τόσο επίμονα κατασκευασμένη έξωθεν μαρτυρία του Ισραήλ, ως της υποτιθέμενα «μοναδικής δημοκρατίας» της Μέσης Ανατολής. Η κατάρρευση αυτής της μυθολογίας –την οποία έφτασαν να υποστηρίζουν ακροδεξιοί/ες ηγέτες σε όλον τον κόσμο–** είχε το δίχως άλλο σημαντικές συνέπειες και επιτάχυνε εξελίξεις που αποτυπώθηκαν και στις αποφάσεις διεθνών οργανισμών που ακολούθησαν.
Το ένταλμα σύλληψης που εξέδωσε τον Νοέμβριο του 2024 το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο κατά του πρωθυπουργού του Ισραήλ Μπ. Νετανιάχου και του πρώην υπουργού Άμυνας του Ισραήλ Γ. Γκαλάντ για εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας καθώς και η αναγνώριση από τον ΟΗΕ, στις 1G Σεπτεμβρίου του 2025, της γενοκτονίας που προκαλεί ο ισραηλινός στρατός με το μπλοκάρισμα της ανθρωπιστικής βοήθειας προς τη Γάζα, αποτέλεσαν βαριά ήττα της ισραηλινής προπαγάνδας.
Οι βασικές θέσεις και αναλύσεις του κινήματος αλληλεγ-γύης επισφραγίστηκαν με τον πλέον επίσημο τρόπο, δημιουρ-γώντας ένα «δεδικασμένο» που θα βαραίνει το κράτος και την κυβέρνηση του Ισραήλ για τα επόμενα χρόνια. Στο πεδίο της μάχης των ιδεών κρίσιμος, γι’ αυτό το αποτέλεσμα, υπήρξε ο ρόλος και των αναλύσεων και της πλούσιας βιβλιογραφίας που συνέβαλαν στην τοποθέτηση των γεγονότων της 7ης Οκτωβρίου σε ένα ιστορικό πλαίσιο, συνδέοντάς τα με την ιστορία της μακρόχρονης κατοχής της Παλαιστίνης.* Βιβλία, κείμενα και δημόσιες παρεμβάσεις σε αυτή την κατεύθυνση παρείχαν επιχειρήματα και πολύτιμα τεκμήρια ενάντια στην προπαγάνδα των Δυτικών συστημικών μέσων ενημέρωσης.
Φυσικά, τα παραπάνω δεν ήρθαν με γραμμικό τρόπο ως αποτέλεσμα της γενοκτονίας, δεδομένου κιόλας της ένοχης σιωπής των μεγάλων Δυτικών ΜΜΕ. Ήταν η μαζική δράση και ένας ποικιλόμορφος παγκόσμιος αγώνας που διαμεσολάβησε και διέδωσε τα εγκλήματα του κράτους του Ισραήλ και ανέδει-ξε τις ευθύνες των Δυτικών κυβερνήσεων που εμπλέκονται οικονομικά και στρατιωτικά στη γενοκτονία.
Αυτός ο αγώνας αποτελεί και την «αφορμή» για το βιβλίο που κρατάτε στα χέρια σας το οποίο συγκεντρώνει τις μαρ-τυρίες και καταγράφει τις συλλογικές εμπειρίες αγωνιστών και αγωνιστριών που συμμετείχαν ενεργά στο πολύπλευρο σύγχρονο διεθνιστικό κίνημα αλληλεγγύης στην Παλαιστίνη και σε πρωτοβουλίες όπως το Μarch to Gaza και το Global Sumud Flotilla. Με αυτό τον τρόπο έπιασαν το νήμα από τα αντιαποικιακά και αντιπολεμικά κινήματα προηγούμε-νων δεκαετιών. Τα κείμενα που περιλαμβάνονται σε αυτόν τον τόμο –με τη μορφή της συνέντευξης, της προσωπικής μαρτυρίας ή ως άρθρα γνώμης– αποτελούν συμβολές που τεκμηριώνουν και κάνουν απολογισμό πρακτικών, τακτικών ή μεσοπρόθεσμων επιλογών των κινημάτων και των πρωτο-βουλιών, οικοδομώντας γέφυρες μεταξύ διαφορετικών περι-όδων κινηματικής δράσης για την υπόθεση της Παλαιστίνης και αφήνοντας σημαντική παρακαταθήκη για τη συνέχεια. Επιπλέον, αναμετρώνται με τα επίμονα και απαιτητικά ερω-τήματα σε σχέση με το παρόν και το μέλλον της Παλαιστίνης αλλά και της ειρήνης στην ευρύτερη περιοχή. Ταυτόχρονα, στις συμβολές αυτές αντανακλάται και το ηθικό πλεονέκτημα που διατηρεί (μέσα από τις πρακτικές του) το κίνημα αλλη-λεγγύης και ειρήνης απέναντι σε μια συντριπτικά βίαιη και κυνική διεθνή πολιτική κατάσταση.
Όταν δύο χρόνια πριν ετοιμάζαμε την πρώτη έκδοση του Jacobin Greece, το βιβλίο του Πέρι Άντερσον Δύο κείμενα για την ιστορία της αραβο-ισραηλινής σύγκρουσης και τον αγώνα του παλαιστινιακού λαού (Jacobin Greece & Τόπος, 2024), βασική μας έγνοια ήταν, με εφαλτήριο τις εμβριθείς αναλύσεις του συγγραφέα, να φωτιστεί εκ νέου η γενεαλογία της υπόθεσης της παράνομης κατοχής της Παλαιστίνης, της εποικιστικής αποικιοκρατίας και της κρίσιμης συνευθύνης Δυτικών κυβερνήσεων με έμφαση σε κάποιες εμβληματικές στιγμές της, από τη Νάκμπα μέχρι τις Συμφωνίες του Όσλο. Με τον παρόντα τόμο, επιδιώκουμε να αναδείξουμε πλευρές του κινήματος αλληλεγγύης στον αγώνα του παλαιστινιακού λαού, να ρίξουμε φως στην εσωτερική δομή και την πορεία αυτών των λαϊκών κινημάτων που φέρουν τον σπόρο ενός νέου διεθνισμού.
Οι αγώνες αυτοί αντιμετωπίστηκαν ήδη από τις πρώτες τους εκδηλώσεις με αναβαθμισμένη καταστολή, αφενός γιατί με τον μαζικό τους χαρακτήρα και την κοινωνική τους γείωση αμφισβητούν ουσιαστικά τη συστημική προπαγάνδα που νο-μιμοποιεί τα εγκλήματα του κράτους του Ισραήλ και αφετέρου γιατί η καταστολή τους στηρίχθηκε σε μια διεθνοποιημένη τεχνολογία επιτήρησης και περιορισμού που αναπτύσσεται εδώ και χρόνια και σε κάποιες περιπτώσεις πηγαίνει ακόμη πιο πίσω και από την περίοδο του ονομαζόμενου «Πολέμου ενάντια στην τρομοκρατία».* Τα παραδείγματα είναι πολλά: η καταστολή του κινήματος αλληλεγγύης στις ΗΠΑ, όταν ακόμη τη χώρα κυβερνούσαν οι Δημοκρατικοί, που άγγιξε τα όρια της φίμωσης της ακαδημαϊκής ελευθερίας, η νομοθεσία περί «απολογίας της τρομοκρατίας» στη Γαλλία (άρθρο 421–2–5 του Ποινικού Κώδικα), η δίωξη πρωτοβουλιών αλληλεγγύης ή ακτιβιστικών οργανώσεων ως τρομοκρατικών μέσω της Terrorist Act 2000, η οποία είχε ως συνέπεια και τη δίωξη της Palestine Action. Αυτή η δίωξη και η σύλληψη ακτιβιστών και ακτιβιστριών μελών της συγκεκριμένης οργάνωσης έχει προκαλέσει μια σειρά αλυσιδωτών εξελίξεων στο Ηνωμένο Βα-σίλειο με οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και θεσμικούς φορείς να κάνουν λόγο για αντιδημοκρατική εργαλειοποίηση της νομοθεσίας,** ενώ από την άλλη υπήρξε στοχοποίηση πολιτών που στέκονται αλληλέγγυοι στην υπόθεση της Πα-λαιστίνης. Παράλληλα συνεχίζονται απόπειρες λογοκρισίας και στοχοποίησης δημόσιων προσωπικοτήτων που στηρίζουν την Palestine Action.* Η πολυήμερη απεργία πείνας των ακτιβιστών και ακτιβιστριών είχε εν μέρει νικηφόρα έκβαση καθώς η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου υπαναχώρησε σε σχέση με τη μέχρι πρότινος διακηρυγμένη πρόθεσή της να συνάψει συμβόλαιο με θυγατρική εταιρεία της ισραηλινής εταιρείας αμυντικών συστημάτων Elbit Systems.**
Η επίθεση και έντονη στοχοποίηση του κινήματος αλληλεγ-γύης και των αγωνιστών και αγωνιστριών από τα συστημικά μέσα ενημέρωσης στην Ελλάδα είναι επίσης ενδεικτική της πο-λιτικής σημασίας που του αποδόθηκε. Ιδιαίτερα, στην ελληνική περίπτωση, το κίνημα αλληλεγγύης στην Παλαιστίνη έθιξε την «ιερή αγελάδα» της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής τα τελευταία χρόνια: τη συμμαχία/συνέργεια με το κράτος του Ισραήλ.
Αξίζει να υπογραμμισθεί ότι στο διεθνές κίνημα αλλη-λεγγύης κεντρικό ρόλο έχουν η παλαιστινιακή διασπορά και οι αραβικές κοινότητες —κόντρα στην προσπάθεια των συστημικών ΜΜΕ να εμφανίσουν τους αραβικούς λαούς ως περίπου αδιάφορους ή και εχθρικούς με την Παλαιστίνη. Το τελευταίο υπήρξε κρίσιμο τόσο για τη σφυρηλάτηση δεσμών λαϊκής αλληλεγγύης και συνεργασίας μεταξύ των αγωνιστών και αγωνιστριών με διαφορετικό υπόβαθρο όσο και για να γίνει καλύτερα κατανοητή η έννοια του sumūd. Η μαγική αυτή αραβική λέξη που ερμηνεύει τις καταβολές του αγώνα και της διαρκούς αντίστασης του παλαιστινιακού λαού και που «έχει νοηματοδοτηθεί εκ νέου και έχει διασταλεί σαν όρος μες τον αραβικό κόσμο, ώστε να φτάσει να συμπεριλαμβάνει την αντί-σταση στην αδικία, την παράνομη κατοχή, τους εποικισμούς και τη γενοκτονία»*.
Αυτή η πολιτική κουλτούρα της επίμονης συλλογικής αντίστασης ενέπνευσε και έδωσε ώθηση σε όλες τις σημα-ντικές διεθνείς πρωτοβουλίες αλληλεγγύης στον αγώνα του παλαιστινιακού λαού, όπως το March to Gaza και το Global Sumūd Flotilla (GSF), αλλά και σε άλλα μικρότερης κλίμακας εγχειρήματα που όλα συμμερίζονταν τον στόχο της έμπρακτης και, ει δυνατόν, ενσώματης αλληλεγγύης στον δοκιμαζόμενο παλαιστινιακό λαό.
Η σημασία των αποστολών και του μαζικού κινήματος. Η επόμενη ημέρα για την Αριστερά και το κίνημα
Ακόμη και αν ο άνισος διεθνής συσχετισμός δυνάμεων δεν ανατράπηκε και ο πόλεμος δεν κερδήθηκε –από καμία πλευρά θα τολμούσαμε να υποστηρίξουμε– το μαζικό διεθνές κίνημα αλληλεγγύης στην αντίσταση του παλαιστινιακού λαού έθεσε τις βάσεις για ένα πλατύ αντιπολεμικό κίνημα που θα οργα-νώνει συλλογικές αντιστάσεις ενάντια στη στρατικοποίηση της οικονομίας και των κοινωνιών. Όπως γράφαμε στο κάλεσμα στη δημόσια εκδήλωση απολογισμού και συμπερασμάτων από το κίνημα αλληλεγγύης που οργανώσαμε τον Νοέμβριο του 2025* «η Παλαιστίνη και ο αγώνας του λαού της αποτελούν την καλύτερη συμπύκνωση των οραμάτων για την ειρήνη, την αλληλεγγύη και τη συναδέλφωση των λαών».
Το κίνημα αλληλεγγύης πέτυχε σε μικρό χρονικό διάστημα να συγκροτήσει πλατιές κοινότητες αγώνα, κινητοποιώντας τη νεολαία, τον κόσμο της εργασίας, μετανάστριες και πρόσφυγες, σε πολλά μέρη του κόσμου, χαράσσοντας έτσι έναν εναλλακτικό δρόμο απέναντι στον πόλεμο, την ισχυροποιημένη ακροδεξιά και το διαρκώς συντηρητικά μετατοπιζόμενο πολιτικό σύστημα. Ταυτόχρονα, τα κινήματα αυτά έδωσαν υλικά δείγματα του τι είναι εφικτό τελικά να πετύχει ένας μαχητικός συντονισμός κοινωνικών και πολιτικών δυνάμεων. Ακόμη, μέσα από την πρωτοτυπία της δομής και των τρόπων συλλειτουργίας που καθιέρωσαν, δημιούργησαν νέα παραδείγματα αγώνα και συλλογικής οργάνωσης.
Το March to Gaza και το Global Sumūd Flotilla είναι τέτοια παραδείγματα συντονισμού και κοινής πολιτικής δράσης που πρέπει να μελετήσουμε, να κατανοήσουμε και να μάθουμε τόσο στο επίπεδο της πρακτικής όσο και σε εκείνο της συνδιαμόρ-φωσης ενός συλλογικού πολιτικού οράματος και στόχων. Η επόμενη μέρα για το κίνημα θέτει νέες προκλήσεις. Χρειάζεται να διατηρήσει την ένταση και την πίεση για την παλαιστινιακή υπόθεση σε μια περίοδο που υποχωρεί από την επικαιρότητα. Οι στόχοι του διεθνούς κινήματος BDS αποκτούν νέα επικαι-ρότητα σε αυτές τις συνθήκες ως ένα εργαλείο για διατήρηση της πίεσης απέναντι στις κυβερνήσεις. Σε διεθνές επίπεδο αυτό συχνά μεταφράζεται στην αξιοποίηση των υποκριτικών διακηρύξεων κυβερνώντων για αναγνώριση του παλαιστινια-κού κράτους ώστε να μετατραπούν σε πράξη και σε ακύρωση συνεργασιών με το Ισραήλ. Ειδικότερα για την Ελλάδα είναι επιτακτική ανάγκη να απεμπλακεί η χώρα από τα σχέδια του σιωνισμού, καθώς η στενή συμμαχία με το Ισραήλ διατηρείται και εμβαθύνεται· είναι ενδεικτική η επίσκεψη του Israel Katz, υπουργού Άμυνας του Ισραήλ, κατηγορούμενου για εγκλήματα πολέμου, στην Ελλάδα τον Ιανουάριο του 202G και η συνά-ντηση με Έλληνες αξιωματούχους.*
Η διαχρονική πολιτική σύμπλευσης με το Ισραήλ φτάνει σε σημείο εγκληματικό τόσο σε σχέση με την Παλαιστίνη όσο και για την προοπτική της ειρήνης στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Τι σημαίνουν όλα αυτά για την Αριστερά; Είναι δεδομένο πως το κίνημα αλληλεγγύης και ειρήνης είναι μια ευκαιρία και μια ζωοδότρα δύναμη που κατορθώνει να κινητοποιεί μεγάλα κομμάτια της κοινωνίας και την ίδια στιγμή παρέχει τεκμήρια και καθιστά πιο σαφείς τις κατευθύνσεις του διεθνο-ποιημένου στρατιωτικοβιομηχανικού συμπλέγματος. Μέσα σε αυτή την απαιτητική συγκυρία, η Αριστερά οφείλει να επα-νεφεύρει δρόμους για τον διεθνισμό και να τον καταστήσει δομικό στοιχείο της πολιτικής της. Τα κινήματα αλληλεγγύης και ειρήνης της δείχουν αυτόν τον δρόμο.
Συγχρόνως, αυτό το πλαίσιο αποτελεί μια μεγάλη ευκαιρία για την Αριστερά καθώς διαμορφώνεται μια συγκυρία που ωθεί ξανά προς τις «μεγάλες αφηγήσεις». Η Παλαιστίνη επαναφέρει με έμπρακτο τρόπο στη συζήτηση έννοιες όπως ο ιμπεριαλισμός και ο διεθνισμός και φέρει προφανείς συνδέσεις με τις πολεμικές αναταραχές διεθνώς αλλά και με το γεγονός που άνοιξε το 202G, την απαγωγή του προέδρου της Βενεζουέλας Μαδούρο από τις ΗΠΑ.*. Σε μια εποχή που η ιμπεριαλιστική επιθετικό-τητα επιστρέφει και γίνεται ωμή και απροκάλυπτη, το κίνημα αλληλεγγύης στην Παλαιστίνη έχει στρώσει τον δρόμο για ένα νέο αντιπολεμικό κίνημα αλλά και ένα πολιτικό πρόγραμμα που μόνο η Αριστερά μπορεί να εκπροσωπήσει. Αυτό είναι το σημείο που διαχωρίζει σήμερα τη ριζοσπαστική πολιτική από τα συστημικά κόμματα και θεσμούς και σκιαγραφεί ένα νέο σχέδιο ρήξης και ευρύτερου κοινωνικού μετασχηματι-σμού. Φυσικά, αυτό προϋποθέτει και μια ρήξη εντός της ίδιας της Αριστεράς: ρήξη με την αδράνεια, την εσωστρέφεια, τις ξεπερασμένες πρακτικές, τη λογική της συσπείρωσης ενός στενού (και διαρκώς μικρότερου) πυρήνα, ξεκομμένου από τις πραγματικές διεργασίες των κοινωνικών κινημάτων. Πολύ περισσότερο, χρειάζεται μια συνειδητοποίηση ότι τα ζητήματα που θέτει η Παλαιστίνη και η πολεμική προετοιμασία διεθνώς δεν μπορούν να παρακαμφθούν στο όνομα επιμέρους αγώνων, δεν μπορούν να πάρουν αναβολή στο όνομα της αμεσότητας άλλων διεκδικήσεων. Η πιο μεγάλη σύγκρουση είναι μπροστά μας και η Παλαιστίνη δείχνει τον δρόμο.
Τα κείμενα του τόμου
Με γνώμονα όλα τα παραπάνω, τα κείμενα που φιλοξενούνται στην έκδοση αυτή προσεγγίζουν διαφορετικές όψεις και χρονικές φάσεις του διεθνούς κινήματος αλληλεγγύης στην Παλαιστίνη. Στην πρώτη ενότητα διεθνείς ακτιβιστές και ακτιβίστριες με σημαντική συμβολή στο κίνημα αλληλεγγύης στην Παλαιστίνη μοιράζονται εμπειρίες συμμετοχής και πολιτικά συμπεράσματα από πρόσφατες ή παλιότερες αποστολές αλληλεγγύης. Η Ζeina Jallad, δικηγόρος και διευθύντρια του Κέντρου Μελετών Παλαιστινιακής Γης,* συνοψίζει τα στοιχεία που συνθέτουν την ανθρωπιστική, οικιστική και οικολογική καταστροφή που συντελείται στη Γάζα από το 2023, αλλά και τις μακρόχρονες συνέπειες της κατάστασης πολιορκίας στην οποία ζουν οι κά-τοικοι της Γάζας εδώ και δεκαεπτά χρόνια, από τότε δηλαδή που επιβλήθηκε ο αποκλεισμός.** O Kevin Ovenden, δημο-σιογράφος και πολιτικός ακτιβιστής, μοιράζεται την πολιτική εμπειρία από τις επιτυχημένες αποστολές αλληλεγγύης στη Γάζα και τον λαό της που οργανώθηκαν με έδρα το Ηνωμένο Βασίλειο το 2009, το 2010 και το 2011 αντίστοιχα.
Το κείμενό του συνεισφέρει σημαντικά στοιχεία αναφορικά με τις τακτικές επιλογές και τη σημασία των «άβολων» συμμαχιών που κα-τέστησαν εφικτή τη συνεργασία και συνεπώς την υλοποίηση των εγχειρημάτων αυτών. Στην πρώτη ενότητα του βιβλίου περιέχονται και δύο συνεντεύξεις. Η πρώτη, που παραχώρησε στη συντακτική ομάδα του Jacobin Greece η Rima Hassan ευρωβουλεύτρια της Ανυπότακτης Γαλλίας και μέλος του πληρώματος του Madleen καθώς και των αποστολών του GSF, κάνει έναν απολογισμό των αποστολών και της σημασίας τους για την υπόθεση της αυτοδιάθεσης της Παλαιστίνης, καθώς και για τον πολιτικό αντίκτυπο του κινήματος αλληλεγγύης στην Ευρώπη, την ισλαμοφοβία αλλά και τις πολιτικές για τη μετανάστευση, την περιπέτεια της πολιτειότητας κ.ά. Στη δεύτερη, που παραχώρησε ο Thiago Avilla στους Άγγελο Κωσταμπάρη και Αντώνη Φάρα τον περασμένο Ιούλιο (2025) –δηλαδή αμέσως μετά την απόπειρα χερσαίας προσέγγισης της Γάζας τον Ιούνιο και την πρώτη θαλάσσια αποστολή του Madleen–, σκιαγραφούνται οι συλλογικές αντιστάσεις και τα κινήματα ενάντια στις σύγχρονες μορφές αποικιοκρατίας από τους αγώνες των ιθαγενικών κοινοτήτων στη Λατινική Αμερική για γη και ελευθερία, μέχρι τον αγώνα του παλαιστινιακού λαού για αυτοδιάθεση, ενώ θίγονται ζητήματα στρατηγικής και στόχων για την Αριστερά και τα κινήματα.
Στη δεύτερη ενότητα μέλη των πρωτοβουλιών March to Gaza Greece και Global Sumūd Flotilla μιλούν για το σύγχρο-νο διεθνές κίνημα αλληλεγγύης στην Παλαιστίνη, για τις νέες μορφές συνεργασίας και πολιτικής σύμπραξης για αυτή την υπόθεση, αλλά και για τον διεθνισμό. Το κείμενο της Κλεο-νίκης Αλεξοπούλου, μέλους της συντονιστικής ομάδας του March to Gaza και της διεθνούς επιτροπής του Global Sumūd Flotilla, σκιαγραφεί τις διαφορετικές φάσεις του κινήματος αλληλεγγύης όπως αναπτύχθηκαν με επίκεντρο τον απώτερο στόχο της προσέγγισης της Γάζας, χερσαίας και θαλάσσιας, με μια έμφαση στις κομβικές διεθνείς συναντήσεις που κατέστησαν εφικτή τη διοργάνωση της τεράστιας διεθνούς νηοπομπής του Global Sumūd Flotilla. Παράλληλα στο κείμενο αποτυπώνονται οι πολύπλευρες εικόνες και τα συναισθήματα που γέννησε στα μέλη του η καταιγιστική εμπειρία της συμμετοχής σε αυτό το εγχείρημα. Ο Πάρις Λαυτσής, συντονιστής της ελληνικής αποστολής του Global March to Gaza και μέλος του πληρώματος του πλοιαρίου Παύλος Φύσσας, στο δικό του κείμενο καταγράφει μέσα από το πρίσμα του προσωπικού βιώματος ορισμένες από τις πιο κρίσιμες στιγμές των δύο ταξιδιών, τις μορφές συνεργα-σίες που αναπτύχθηκαν με τους εκατοντάδες αλληλέγγυους που συνάντησαν στους διαφορετικούς σταθμούς αυτών των ταξιδιών από την Αίγυπτο μέχρι την Κρήτη. Γράφει για το πνεύμα του sumūd ως κινητήρια δύναμη των αποστολών και εξηγεί γιατί «η επιμονή στην οργάνωση αποστολών αλληλεγγύης δεν είναι μια συμβολική χειρονομία, αλλά μια πράξη ουσιαστικής πολιτικής και ηθικής σημασίας». Η Αναστασία Ματσούκα, δικηγόρος, στο κείμενο της, ο τίτλος του οποίου ενέπνευσε και τον τίτλο του βιβλίου, καταγράφει την πολύτιμη εμπειρία της επίσκεψης στη Δυτική Όχθη, την οποία πραγματοποίησε αντιπροσωπεία της Εναλλακτικής Παρέμβασης Δικηγόρων Αθήνας, ως μέ-λη του διοικητικού συμβουλίου του Δικηγορικού Συλλόγου Αθήνας, τον περασμένο Αύγουστο του 2025.
Η επίσκεψη, η οποία οργανώθηκε μετά από πρόσκληση του Παλαιστινιακού Δικηγορικού Συλλόγου, στόχο είχε την ενημέρωση σχετικά με το ιστορικό των παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που διαπράττει το Ισραήλ σε βάρος του παλαιστινιακού λαού αλλά και την ουσιαστική κατανόηση του συμβολικού και ηθικού αντίκτυπου του ισραηλινού απαρτχάιντ, των χωρικών περιορι-σμών και του συστήματος φυλακίσεων για την παλαιστινιακή κοινωνία. Η Ευγενία Καββαδία και ο Νίκος Λιαπούρης μοιράζονται στιγμές από το συναρπαστικό ταξίδι μέχρι τη Γάζα, τις συντροφικές σχέσεις και τη συνεργασία καθώς και τα μη-νύματα αλληλεγγύης και στήριξης που λάμβαναν τα μέλη των αποστολών από τις Παλαιστίνιες και τους Παλαιστινίους που όπως γράφουν έκαναν τη Μεσόγειο από θάλασσα διακίνησης οπλικών εξοπλισμών και συστημάτων παρακολούθησης ανά-μεσα σε κυβερνήσεις σε αυτό που, ο πρωτοπόρος αγωνιστής, Βαγγέλης Πισσίας ονόμαζε «θάλασσα της αλληλεγγύης και της πολιτισμικής ανταλλαγής». Το κείμενο των Αντώνη Φάρα και Άγγελου Κωσταμπάρη κλείνει αυτή τη δεύτερη ενότητα με έναν απολογισμό του σύγχρονου διεθνούς κινήματος αλληλεγ-γύης στην Παλαιστίνη μέσα από το πρίσμα της εμπειρίας του Μarch to Gaza Greece και Global Sumūd Flotilla. Mε αναφορά στην ιστορικότητα του εγχώριου κινήματος αλληλεγγύης στην Παλαιστίνη, το κείμενο αναλύει όψεις της οργανωτικής με-θοδολογίας και της πολιτικής κουλτούρας που έκαναν εφικτό έναν διεθνή πολιτικό συντονισμό και την πραγματοποιήση των ταξιδιών προς τη Γάζα. Το κείμενο ολοκληρώνεται καταγρά-φοντας συμπεράσματα και θέτοντας αγωνιστικά καθήκοντα για έναν διεθνισμό της πράξης στο άμεσο μέλλον.
Κλείνοντας θέλουμε να αναφέρουμε ότι την επιμέλεια της παρούσας έκδοσης έκαναν τα μέλη της συντακτικής ομάδας του Jacobin Greece Aλίκη Κοσυφολόγου, Άγγελος Κωσταμπάρης, Αλέξανδρος Μινωτάκης και Αντώνης Φάρας. Το βιβλίο είναι κι αυτό αποτέλεσμα μιας ακόμη δημιουργικής συνεργασίας του Jacobin Greece με τις εκδόσεις Τόπος που έχει ξεκινήσει από το 2024. Βασικός στόχος αυτής της έκδο-σης –από τη στιγμή της σύλληψης της ιδέας για τη δημιουργία της– ήταν αυτές οι πολύτιμες εμπειρίες αγώνα αλληλεγγύης και αντίστασης να καταγραφούν, να είναι προσβάσιμες και να αποτελέσουν ένα πολύτιμο και βοηθητικό σημείο αναφοράς, έναν οδηγό πειραματισμού ή ακόμη κι ένα εγχειρίδιο μάθη-σης για τις διαφορετικές γενιές αγωνιζόμενων ανθρώπων. Γνωρίζουμε καλά ότι η δημοσίευση του βιβλίου αυτού συμπί-πτει χρονικά με μια περίοδο γεμάτη συντριπτικές αντιφάσεις και τραυματικές στιγμές που υπονομεύουν τις προοπτικές των χειραφετητικών κινημάτων σε διεθνή κλίμακα. Ωστόσο, χωρίς να παραγνωρίζουμε τις δυσκολίες, εξακολουθούμε να πιστεύουμε στην αστάθμητη δυνατότητα των αγωνιζόμενων λαών να ανατρέπουν ό,τι παρουσιάζεται προδιαγεγραμμένο και μη αντιστρέψιμο και να εμπνεόμαστε από αυτή.
