Το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών συνεδριάζει σήμερα για τη δεύτερη «ενδεικτική ψηφοφορία» σχετικά με την επιλογή του προσώπου που θα διαδεχθεί τον Αντόνιο Γκουτέρες στην ηγεσία του διεθνούς οργανισμού.

Ο 77χρονος Πορτογάλος διπλωμάτης ολοκληρώνει στις 31 Δεκεμβρίου τη δεύτερη πενταετή θητεία του και, μέχρι στιγμής, επτά υποψήφιοι διεκδικούν τη θέση του: πέντε γυναίκες και δύο άνδρες.

Τα 15 μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας αναμένεται να αρχίσουν τη συνεδρίασή τους στις 10:00 τοπική ώρα Νέας Υόρκης, δηλαδή στις 17:00 ώρα Ελλάδας. Κατά τη διαδικασία, τα κράτη-μέλη θα ψηφίσουν ανώνυμα για κάθε υποψηφιότητα, δηλώνοντας εάν «ενθαρρύνουν», «αποθαρρύνουν» ή «δεν εκφράζουν γνώμη».

Η Γκρίνσπαν στην πρώτη θέση

Η πρώτη «ενδεικτική» ψηφοφορία πραγματοποιήθηκε στις 30 Ιουλίου και ανέδειξε στην πρώτη θέση τη Ρεβέκα Γκρίνσπαν. Η 70χρονη πρώην αντιπρόεδρος της Κόστα Ρίκα και επικεφαλής της Διάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών για το Εμπόριο και την Ανάπτυξη (UNCTAD) συγκέντρωσε τις περισσότερες θετικές γνώμες μεταξύ των υποψηφίων.

Το βασικό ερώτημα της σημερινής διαδικασίας είναι αν θα μπορέσει να διατηρήσει το προβάδισμά της ή αν οι ισορροπίες θα μεταβληθούν.

«Διπλωμάτες αναμένουν ότι η κατανομή των ψήφων θα παρουσιάσει διακυμάνσεις σε σύγκριση με την ψηφοφορία του Ιουλίου», σημείωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο ο Ντάνιελ Φόρτι, αναλυτής του International Crisis Group.

Η νέα ψηφοφορία αναμένεται να δώσει σαφέστερη εικόνα για τους υποψηφίους που διαθέτουν τις μεγαλύτερες πιθανότητες, ενώ παράλληλα μπορεί να οδηγήσει κάποιους από αυτούς στην απόφαση να αποσύρουν τις υποψηφιότητές τους.

«Είναι πολύ πιθανό πως μετά την ψηφοφορία, ορισμένοι θα συνειδητοποιήσουν πως η εκστρατεία τους έχει φτάσει στο τέλος του δρόμου», πρόσθεσε ο Φόρτι.

Σε κρίσιμη συγκυρία η διαδοχή

Η επιλογή του νέου Γενικού Γραμματέα πραγματοποιείται σε μία από τις δυσκολότερες περιόδους για τον ΟΗΕ. Ο οργανισμός βρίσκεται αντιμέτωπος με την υποχώρηση της πολυμερούς συνεργασίας, τις βαθιές διαφωνίες μεταξύ των μόνιμων και μη μόνιμων μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας, αλλά και σοβαρά οικονομικά προβλήματα.

Ιδιαίτερη πίεση ασκούν οι Ηνωμένες Πολιτείες του Ντόναλντ Τραμπ, οι οποίες έχουν εντείνει την αμφισβήτηση τόσο του ρόλου του ΟΗΕ όσο και της χρηματοδότησής του. Οι περικοπές στη χρηματοδότηση περιορίζουν τη δυνατότητα του οργανισμού να ανταποκριθεί στις ανθρωπιστικές ανάγκες, ενώ δημιουργούν πρόσθετες δυσκολίες και για τις ειρηνευτικές του αποστολές.

Παράλληλα, οι πολιτικές αντιπαραθέσεις στο Συμβούλιο Ασφαλείας δυσκολεύουν την ανάληψη αποτελεσματικής δράσης σε σημαντικές διεθνείς κρίσεις και συγκρούσεις.

Η διαδικασία ενδέχεται να διαρκέσει αρκετές εβδομάδες ή ακόμη και μήνες. Για να εξασφαλίσει την υποστήριξη του Συμβουλίου Ασφαλείας, ένας υποψήφιος χρειάζεται τουλάχιστον εννέα ψήφους, ενώ παράλληλα δεν πρέπει να υπάρξει βέτο από κάποιο από τα πέντε μόνιμα μέλη: τις ΗΠΑ, τη Ρωσία, την Κίνα, τη Γαλλία και τη Βρετανία.

Μετά την επιλογή του προσώπου από το Συμβούλιο Ασφαλείας, το όνομα του υποψηφίου υποβάλλεται στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, η οποία μέχρι σήμερα επικυρώνει την πρόταση του Συμβουλίου.

Στην επιλογή του Γενικού Γραμματέα λαμβάνονται συχνά υπόψη και γεωγραφικά κριτήρια, καθώς υπάρχει παράδοση εναλλαγής μεταξύ διαφορετικών περιοχών του κόσμου. Η πρακτική αυτή, ωστόσο, δεν εφαρμόζεται απόλυτα.

Αυτή τη φορά, η Λατινική Αμερική διεκδικεί την ηγεσία του οργανισμού, γεγονός που εξηγεί και τον μεγάλο αριθμό υποψηφιοτήτων από τη συγκεκριμένη περιοχή. Παράλληλα, αρκετά κράτη υποστηρίζουν την ανάδειξη γυναίκας στην κορυφαία θέση του ΟΗΕ για πρώτη φορά στην ιστορία του.

Οι βασικοί υποψήφιοι

Η Γκρίνσπαν εμφανίζεται μέχρι στιγμής να έχει προβάδισμα απέναντι στην πρώην υπουργό Εξωτερικών της Γουιάνας Κάρολαϊν Ροδρίγκες Μπίρκετ, 52 ετών, και τον Αργεντινό διπλωμάτη Ραφαέλ Γκρόσι, 65 ετών, ο οποίος είναι σήμερα επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ).

Στην κούρσα συμμετέχουν επίσης η πρώην πρόεδρος της Χιλής Μισέλ Μπατσελέτ, 74 ετών, η διπλωμάτισσα από τον Ισημερινό Μαρία Φερνάντα Εσπινόσα, 61 ετών, ο πολιτικός και διπλωμάτης από την Ουγκάντα Ολάρα Οτούνου, 75 ετών, ο πρώην πρόεδρος της Σενεγάλης Μάκι Σαλ, 64 ετών, καθώς και η πρέσβειρα του Ισημερινού στη Γαλλία Ιβόν Μπάκι, 75 ετών.

Παρά την πρωτιά της Γκρίνσπαν στην πρώτη ψηφοφορία, οι τελικοί συσχετισμοί παραμένουν αβέβαιοι. Οι προτιμήσεις των κρατών-μελών δεν έχουν ακόμη διαμορφωθεί πλήρως, ενώ ιδιαίτερη σημασία έχουν οι θέσεις των πέντε μόνιμων μελών, τα οποία διαθέτουν δικαίωμα βέτο.

Ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων υποψηφιοτήτων

Παράλληλα, δεν αποκλείεται να εμφανιστούν και νέα ονόματα στη διαδικασία. Το ενδεχόμενο αυτό άφησε ανοιχτό ο μόνιμος αντιπρόσωπος της Ρωσίας στον ΟΗΕ, Βασίλι Νεμπένζια.

«Αν για παράδειγμα, απλά κάνω μια υπόθεση αυτή τη στιγμή, έχουμε αδιέξοδο για κάποια υποψηφιότητα, κι αν καμιά άλλη δεν εξασφαλίζει επαρκή στήριξη, νομίζω μπορεί να δούμε να εμφανίζονται κι άλλες» υποψηφιότητες, εξήγησε.

Η σημερινή ψηφοφορία αναμένεται έτσι να αποτελέσει ένα ακόμη κρίσιμο βήμα στη μακρά διαδικασία διαδοχής του Γκουτέρες, χωρίς όμως να προδικάζει απαραίτητα το τελικό αποτέλεσμα.