του Παναγιώτη Παπαδομανωλάκη

Στα τείχη πέριξ της πρώην αμερικανικής πρεσβείας στην Τεχεράνη, όπου πλέον λειτουργεί το λεγόμενο «μουσείο κατά της αλαζονείας», υπάρχουν πολλά γκράφιτι αντιιμπεριαλιστικού περιεχομένου, θα λέγαμε. Ένα από αυτά απεικονίζει τις διαπραγματεύσεις μεταξύ ενός Ιρανού διπλωμάτη με έναν Αμερικανό ομόλογό του. Μόνο που ο δεύτερος, ενώ από τη μέση και πάνω φοράει κοστούμι, κάτω από το τραπέζι της διαπραγμάτευσης φοράει στρατιωτικά.

Η καχυποψία προς τις ΗΠΑ είναι ριζωμένη στην ιρανική διπλωματική κουλτούρα, ακόμα και σε πιο επιρρεπείς στην εξαπάτηση αξιωματούχους.  Άλλωστε, πως να εμπιστευτούν το κράτος, που από το πραξικόπημα του 1953 κατά του Μοσαντέκ, παρεμβαίνει συνεχώς στα εσωτερικά του Ιράν. Φαίνεται να είχαν διδαχθεί από τον λεγόμενο «12ήμερο πόλεμο», όταν χτυπήθηκε πάλι κατά τη διάρκεια διαπραγματεύσεων. Αυτή τη φορά το Ομάν, που είχε αναλάβει ρόλο μεσολαβητή στις διαπραγματεύσεις, αναφέρει πως οι Ιρανοί διπλωμάτες συμφώνησαν στη μηδενική αποθήκευση εμπλουτισμένου ουρανίου, που καθιστά πρακτικά αδύνατη την κατασκευή πυρηνικής βόμβας. Όμως οι Ηνωμένες Πολιτείες προσέθεσαν επίσης στις απαιτήσεις τους την καταστροφή του πυραυλικού οπλοστασίου του Ιράν, δηλαδή πρακτικά τον αφοπλισμό της χώρας. Σε εκείνο το σημείο βρισκόμασταν όταν ξέσπασε η αμερικανοσιωνιστική κατά του Ιράν, που δολοφόνησε πολλούς αμάχους, συμπεριλαμβανομένων τουλάχιτον 153 μαθητριών δημοτικού σχολείου, και την ανώτατη ηγεσία της χώρας.

Συγκεκριμένα, μιλάμε για τη δολοφονία του Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν, που σύμφωνα με το Δόγμα Βελαγιάτ-ε Φακίχ («κηδεμονία του ισλαμικού νομικού») ήταν o ανώτατος πολιτικοθρησκευτικός ηγέτης της χώρας. Επιπλέον, είχε τον τίτλο του Μαρτζά αλ-τακλίντ («πηγή προς μίμηση»), που τον καθιστούσε μια κορυφαία θρησκευτική προσωπικότητα, έναν Μεγάλο Αγιατολάχ, για το Σιιτικό Ισλάμ. Με άλλα λόγια οι ΗΠΑ δολοφόνησαν κάτι αντίστοιχο με τον Πάπα, προκαλώντας την οργή των σιιτικών οργανώσεων στην περιοχή, που δηλώνουν έτοιμες για ιερό πόλεμο. Ακόμα περισσότερο, λόγω της δέσμευσής του στον παλαιστινιακό σκοπό, που είναι πλειοψηφικά σουνίτες, καθώς και του καθοριστικού ρόλου του Ιράν στον λεγόμενο «Άξονα της Αντίστασης», ο Χαμενεΐ έχαιρε εκτίμησης πέραν του σιιτικού δόγματος, κάτι που μαρτυρούν και οι ανακοινώσεις των παλαιστινιακών οργανώσεων για τη δολοφονία του. 

Σε κάθε περίπτωση, το μήνυμα που φτάνει στις ιρανικές αρχές, αλλά και σε κάθε ξένο αρχηγό κράτους είναι πως οι ΗΠΑ είναι αναξιόπιστες για οποιοδήποτε διάλογο. Αυτό αναμβίβολα θα επηρεάσει τις διεθνείς σχέσεις, καθώς και κάθε ανοιχτή διαπραγμάτευση που εμπλέκονται. Άλλωστε, είναι πολύ πρόσφατη η απαγωγή του νόμιμου προέδρου της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, μια ακόμα πειρατική ενέργεια που είναι κατάφορη παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου. Αυτό είναι απίθανο να αφήσει ανεπηρέαστους τους μεγάλους αντιπάλους των ΗΠΑ. Για παράδειγμα, δεν μπορεί η δολοφονία του Χαμενεϊ να αφήσει ανεπηρέαστες τις διαπραγματεύσεις μεταξύ Ρωσίας και ΗΠΑ για τον πόλεμο την Ουκρανία, καθώς το μήνυμα που θα φτάσει στους διαδρομους του Κρεμλίνου, φέρνοντας σε δύσκολη θέση όσους εξ αυτών πιθανώς θα ήθελαν μια επαναπροσέγγιση με τις ΗΠΑ, είναι πως ενώ κάθονται στο τραπέζι της διαπραγμάτευσης με τις ΗΠΑ, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο αυτές τους «σκάβουν το λάκο» (είτε μεταφορικά, είτε ή κυριολεκτικά). Άλλωστε, και η Ρωσία έχει το προηγούμενο της ομολογουμένης από τους Δυτικούς εξαπάτησης που υπέστησε κατά τις δύο προηγούμενες ειρηνευτικές συμφωνίες («Μινσκ 1» και «Μισκ 2»). Επιπλέον, δεν λείπουν οι αναλυτές στα ρωσικά και κινεζικά ΜΜΕ, αλλά και σε μέσα των ΗΠΑ, που αναλύουν την επίθεση κατά της Βενεζουέλας και του Ιράν ως μια προσπάθεια να χτυπηθούν οι σύμμαχοι της Κίνας και της Ρωσίας, καθώς και να δημιουργηθεί μια «ζώνη ασφαλείας» απέναντι τους. Όλα τους μαρτυρούν πως ο Τραμπ μιλάει για ειρήνη, τη στιγμή που ετοιμάζεται για μια πολεμική αναμέτρηση.

Επιπλέον, η ενέργεια του Τραμπ δίνει το νόμιμο δικαίωμα στο Ιράν σε ανάλογα αντίποινα. Ακόμα περισσότερο, αφού που οι ΗΠΑ έκαναν την αρχή, τι εμποδίζει τους αντιπάλους τους να πράξουν το ίδιο. Για παράδειγμα, γιατί η Ρωσία να μην διατάξει την απαγωγή ή τη δολοφονία του Ζελενσκι, όπως έκαναν οι ΗΠΑ με τον Μαδουρο και τον Χαμενεϊ αντίστοιχα, αν κρίνει ότι αυτό την εξυπηρετεί; Γενικότερα, τι θα εμποδίζει κάθε τέτοια ενέργεια στο μέλλον. Άλλωστε, το Διεθνές Δίκαιο είτε θα υπάρχει για όλους, είτε για κανέναν, αλλιώς παύει να είναι δίκαιο.

Ακόμα χειρότερα, η εγκληματική ενέργεια του Τραμπ ευνοεί την πυρηνική απειλή, αφού στα μάτια των αντιπάλων των ΗΠΑ τα πυρηνικά όπλα θα μπορούσαν να μετατραπούν σε ιδανικό μέσο αποτροπής. Η φετβά του Χαμενεΐ απαγόρευε για ανθρωπιστικούς λόγους την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων, καθώς και άλλων όπλων μαζικής καταστροφής. Ωστόσο, ήδη από τον πόλεμο των 12 ημερών διανοητές και πολιτικοί του Ιράν ζητούσαν ανοιχτά να μεταβληθεί η πολιτική της χώρας για τα πυρηνικά όπλα. Επιπλέον, υπήρχαν πολλά πλάνα από διαδηλωτές και διαδηλώτριες υπέρ των αντιποίνων της χώρας, μεταξύ αυτών και κοσμικές γυναίκες χωρίς χιτζάμπ, που απαιτούσαν την απόκτηση και χρήση ατομικής βόμβας κατά του Τελ Αβίβ. Άλλωστε, υπάρχει το προηγούμενο του Καντάφι, ο οποίος αφού συμφώνησε στην καταστροφή των όπλων μαζικής καταστροφής, λίγα χρόνια μετά δολοφονήθηκε από φιλοδυτικούς πολιτοφύλακες, κατά την συντονισμένη επίθεση ΗΠΑ, Γαλλίας και Ηνωμένου Βασιλείου. Ο Σαντάμ Χουσεΐν, που προηγουμένως υπήρξε σύμμαχος των ΗΠΑ, δολοφονήθηκε μετά την εισβολή τους στη χώρα του με πρόσχημα τα ανύπακτα όπλα μαζικής καταστροφής. Παρομοίως, όποιος παρακολουθεί τις δημόσιες συζητήσεις σε χώρες που είναι αντίπαλοι των ΗΠΑ, αναμφίβολα διαβάζει το επιχείρημα πως το Ιράν έγινε στόχος επίθεσης επειδή ακριβώς δεν έχει πυρηνικά όπλα, αντιπαραβάλλοντας την περίπτωση της Λ.Δ. Κορέας που, όπως συχνά αναφέρεται, οι ΗΠΑ δεν θα τολμούσαν κάτι ανάλογο. Το συμπέρασμα που μπορεί να προκύψει στην ιρανική πλευρά, θα μπορούσε να είναι πως αν η χώρα δέχεται επίθεση με πρόφαση τα ανύπαρκτα πυρινικά όπλα, τότε γιατί να μην τα αποκτήσει.

Επιπλέον, η συμφωνία μεταξύ των ΗΠΑ και της Ρωσίας για τον περιορισμό των πυρηνικών όπλων, γνωστή ως New START (Strategic Arms Reduction Treaty) έληξε στις 5 Φεβρουαρίου 2026, αφήνοντας τα δύο μεγαλύτερα πυρηνικά οπλοστάσια χωρίς επίσημους περιορισμούς. Η Μόσχα έχει δηλώσει πως είναι πρόθυμη να τηρήσει τα όρια εάν οι ΗΠΑ κάνουν το ίδιο. Η Ρωσία κατέχει το μεγαλύτερο πυρηνικό οπλοστάσιο, που είναι το ισχυρότερο αποτρεπτικό μέσο απέναντι στη διασπορά 900 στρατιωτικών βάσεων του ΝΑΤΟ. Πόσο πιθανόν θεωρείται να εμπιστευτεί τις ΗΠΑ, καταστρατηγώντας αυτό το πλεονέκτημα, μετά την πρόσφατη επίθεση του Τραμπ στο Ιράν, ιδαίτερα σε μια περίοδο που πολλοί Δυτικοί ηγέτες, σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ, μιλούν για ανάγκη «στρατηγικής ήττας» της;

Τα παραπάνω συμβαίνουν, ενώ ο Τραμπ προχώρησε σε μια πολεμική ενέργεια κατά του Ιράν, χωρίς την έγκριση του Κογκρέσου, ενώ μόνο το ένα τέταρτο των Αμερικανών υποστηρίζει τις ενέργειές του, σύμφωνα με δημοσκόπηση του Reuters. Ο Τραμπ, που εκλέχτηκε με προεκλογική ατζέντα που υποσχόταν το τέλος των άμεσων επεμβάσεων των ΗΠΑ πέραν την «πίσω αυλής» τους, έχει μπροστά του τις ενδιάμεσες εκλογές. Αν κάποιοι τον έπεισαν, με θεμιτά ή αθέμιτα μέσα, πως θα μπορούσε να λήξει τον πόλεμο σε λίγες ημέρες, περιφέροντας στους ψηφοφόρους το νεκρό σώμα του Χαμενεΐ, μάλλον αυτό δεν θα γίνει. Σύμφωνα με πολλά αμερικανικά δημοσιεύματα, η αμερικανική κυβέρνηση δεν περίμενε μια άμεση και τόσο εκτεταμένη απάντηση του Ιράν. To ισραηλινό Ynet, αναφέρει πως Αμερικανοί αξιωματούχοι φαντάζονταν πως το Ιράν θα συρόταν ταπεινωμένο και αποδυναμωμένο σε υποταγή στις απαιτήσεις των ΗΠΑ. Σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, τις επόμενες ημέρες μετά την απάντηση του Ιράν, ο Αμερικανός πρόεδρος πρότεινε μέσω Ιταλίας την επίτευξη συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός. Οι Ιρανοί αρνήθηκαν, όπως είχαν προειδοποιήσει από πριν, αφού οι ΗΠΑ ξεπέρασαν κάθε «κόκκινη γραμμή». Τώρα ο Τραμπ θα πρέπει να αντιμετωπίσει το γεγονός πως οι αμερικανικές βάσεις έχουν δεχτεί τις μαζικότερες επιθέσεις στην ιστορία των ΗΠΑ, ενώ φαίνεται να καταστρέψει κάθε ειρηνική οδό επίλυσης των διαφορών, μαζί και το γόητρο των ΗΠΑ, που πλέον δεν μπορούν να τις εμπιστευτούν ούτε οι εχθροί, ούτε καν οι φίλοι τους.