του Αντώνη Γαζάκη
Μια εβδομάδα πριν περίπου αρχίζει να κυκλοφορεί στα social media μια ενυπόγραφη σοκαριστική ανάρτηση κάποιου κυρίου, που μιλά -με ονοματεπώνυμα- για μια υπερπροσοντούχα καθηγήτρια αγγλικών, τη Σοφία Χρηστίδου, σε Λύκειο της Θεσσαλονίκης η οποία χαροπάλευε μετά από βαρύ εγκεφαλικό επεισόδιο «λόγω στενοχώριας επειδή, […] η Διευθύντρια Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ανατολικής Θεσσαλονίκης την παρέπεμψε σε υγειονομική επιτροπή για πνευματική ανικανότητα ν’ ανταποκριθεί στα εκπαιδευτικά της καθήκοντα και ανικανότητα στην άσκηση άλλων καθηκόντων».
Η ανάρτηση στη συνέχεια έγραφε ότι η παραπομπή έγινε επειδή η Διευθύντρια του Λυκείου «την μετέτρεψε από θύμα σε θύτη, διαστρέφοντας σε προβληματική διδασκαλία το μαθητικό μπούλινγκ εναντίον της [καθηγήτριας] από ομάδα μαθητών με κοινωνικά και μαθησιακά προβλήματα, όπως η ίδια η Διευθύντρια ομολογεί, οι οποίοι πετούσαν την ώρα του μαθήματος εναντίον της [καθηγήτριας] βιβλία, μπουκάλια νερού, συσκευασία γάλα-κακάο, χτυπώντας τα θρανία με εκκωφαντικούς θορύβους και με μίμηση κραυγών ζώων την ώρα του μαθήματος, με αποκλεισμό της εξόδου τοποθετώντας θρανία στην πόρτα της αίθουσας και με άλλα επεισόδια επειδή διαφωνούσαν με το πρόγραμμα διδασκαλίας του Υπουργείου και με τη βαθμολογία.»
Η εκπαιδευτικός την επομένη δυστυχώς εξέπνευσε και, ενώ η εν λόγω ανάρτηση κατέβηκε από το προφίλ του συντάκτη της, η συζήτηση γύρω από το θέμα όχι μόνο άναψε, αλλά και μετατοπίστηκε, από τις ευθύνες της ΔΔΕ Ανατ. Θεσ/νίκης στις οποίες εστίαζε η αρχική «καταγγελία», στις αναφορές περί bullying των μαθητών εις βάρος της καθηγήτριας, ενώ στη συνέχεια γενικεύτηκε ο «διάλογος» πάνω στο bullying εις βάρος των εκπαιδευτικών από μαθητές ανά την Ελλάδα, με πλήθος εξομολογήσεων, κραυγών, καταγγελιών, βαριών χαρακτηρισμών, εκθέσεων ιδεών.
Μέσα σε λίγες ώρες η ιστορία είχε ήδη κριθεί. Και κάπως έτσι είδαμε για άλλη μια φορά τι σημαίνει confirmation bias («προκατάληψη επιβεβαίωσης» ελληνιστί). Και εξηγούμαι: χωρίς κανέναν σκεπτικισμό, χωρίς κανέναν κριτικό έλεγχο, χωρίς καμία περαιτέρω έρευνα, χωρίς κανένα κράτημα, με βασικό επιχείρημα ότι έχουν βιώσει ή ακούσει για πολλές παρόμοιες καταστάσεις (συν, για τους πιο γνώστες, το γεγονός ότι στην υπόθεση εμπλέκεται η ΔΔΕ Ανατ. Θεσ/νίκης την οποία έχουν καταγγείλει βάσιμα ουκ ολίγες φορές οι εκπαιδευτικοί για αυταρχική συμπεριφορά), ένα σωρό κόσμος, ακόμη και εκπαιδευτικοί ή/και αριστεροί/προοδευτικοί άνθρωποι, αποδέχτηκαν πλήρως όσα διάβασαν στην εν λόγω ανάρτηση και θεώρησαν δεδομένους μια σειρά από ισχυρισμούς:
α) ότι η συγκεκριμένη καθηγήτρια υπέστη όντως όσα καταγγέλλονταν,
β) ότι όσα καταγγέλλονταν έγιναν όπως περιγράφονται στην ανάρτηση,
γ) ότι το εγκεφαλικό συνδέεται αιτιακά όχι μόνο με την παραπομπή της στην υγειονομική επιτροπή, αλλά και με την καταγγελλόμενη συμπεριφορά των μαθητών της,
δ) ότι η αιτία της συμπεριφοράς των μαθητών ήταν η διαφωνία τους «με το πρόγραμμα διδασκαλίας του Υπουργείου και με τη βαθμολογία».
Κι όμως, στην υπόθεση από την αρχή υπήρχαν πλήθος από red flags που έχρηζαν περαιτέρω διερεύνησης:
- Ποιος ήταν ο συντάκτης της αρχικής ανάρτησης και πόσο αντικειμενικός/αξιόπιστος είναι; (τελικά πρόκειται για θείο της εκλιπούσης)
- Πώς στοιχειοθετείται η αιτιακή σχέση ανάμεσα στο εγκεφαλικό επεισόδιο και το περιστατικό bullying που καταγγέλλεται; (τελικά το περιστατικό συνέβη στις 4-6/2 και η άτυχη εκπαιδευτικός εισήχθη στο νοσοκομείο την Κυριακή 1/3)
- Πόσο αξιόπιστη είναι η περιγραφή των περιστατικών από την πλευρά της εκπαιδευτικού;
- Τι μπορεί να είχε προηγηθεί κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς;
- Τι λέει η άλλη εμπλεκόμενη πλευρά (γονείς – μαθητές); Υπήρχαν αντίστοιχες καταγγελίες εις βάρος της εκπαιδευτικού; (λέει πολλά και όντως υπήρχαν)
- Τι λένε οι υπόλοιποι μαθητές και οι συνάδελφοί της στο σχολείο; Τι λέει το σωματείο της για το θέμα;
Το γεγονός ότι όλα αυτά δεν τα αναρωτήθηκε παρά ελάχιστος κόσμος είναι απίστευτα προβληματικό, είτε ισχύουν τα καταγγελλόμενα είτε όχι, και αυτό φάνηκε από το πώς εξελίχθηκε η συζήτηση. Με ελάχιστες εξαιρέσεις, αυτό που είδαμε -και εξακολουθούμε να βλέπουμε- είναι το ξεδίπλωμα ενός ηθικού πανικού ενάντια στους εφήβους και τους γονείς τους που μιλά για δολοφόνους και βασανιστές, που ζητά περισσότερες και αυστηρότερες ποινές, που λέει ρητά ότι η λύση για τέτοιες περιπτώσεις είναι να πεταχτούν οι «προβληματικοί» μαθητές εκτός εκπαίδευσης, που μετατρέπει ένα πολυπαραγοντικό πρόβλημα σε ζήτημα αποκλειστικά ατομικής ευθύνης. Αυτά όλα όμως δεν είναι δείγματα της αγάπης -έστω και της σκληρής- που θα πρέπει να δείχνουμε απέναντι στα παιδιά, είναι συγκεκαλυμμένο μίσος.
Θα μπορούσε βέβαια να ειπωθεί ότι αυτό που κερδίσαμε από αυτή την υπόθεση είναι ότι άνοιξε η συζήτηση γύρω από την κατάσταση στην ελληνική εκπαίδευση με τα ανορίωτα παιδιά και την επαγγελματική εξουθένωση των εκπαιδευτικών. Όλα αυτά ισχύουν, αν είναι όμως να γίνεται με τέτοιους όρους αυτή η συζήτηση, η κατεύθυνση που μπορεί να πάρει μόνο προοδευτική δεν μπορεί να είναι.
Για όλα τα υπόλοιπα, καθώς και για το πώς πρέπει να τοποθετούμαστε σε τέτοια ζητήματα με εκπαιδευτικό, συναδελφικό και πολιτικό τρόπο, διαβάστε την ανακοίνωση της Γ΄ ΕΛΜΕ Θεσσαλονίκης, στη δύναμη της οποίας ανήκε το Λύκειο στο οποίο συνέβη το περιστατικό.