«Από τα 28 θανατηφόρα περιστατικά με νεκρούς/ές ή αγνοούμενους/ες, 14 σημειώθηκαν στο Βόρειο Αιγαίο, 11 στο Νότιο Αιγαίο και 3 στην Κρήτη. Επιπλέον, το 2025 καταγράφηκαν τουλάχιστον 18 γυναίκες και 10 παιδιά νεκρά ή αγνοούμενα» αναφέρει συγκεκριμένα η RSA και τονίζει πως «σε κάποια από αυτά τα περιστατικά υπάρχουν καταγεγραμμένες αναφορές για ενέργειες που χρήζουν ανεξάρτητης διερεύνησης ως πιθανές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και άσκησης βίας στα σύνορα».

«Επιπλέον, στην τουρκική πλευρά του Αιγαίου, καταγράψαμε τουλάχιστον 53 νεκρούς και 3 αγνοούμενους σε 10 περιστατικά. Αν και οι αριθμοί αυτοί δεν είναι εξαντλητικοί, καθώς η δημοσίευση των επίσημων τουρκικών δεδομένων είναι αρκετά σύνθετη, προκύπτει ότι και στις δύο πλευρές του Αιγαίου και την ευρύτερη περιοχή της Κρήτης, τουλάχιστον 154 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους ή αγνοούνται το 2025 σε 38 θανατηφόρα περιστατικά» συνεχίζει η ανάλυση της RSA.

H RSA τονίζει ότι «έχουμε καταγράψει τουλάχιστον 23 σορούς που έχουν εντοπιστεί χωρίς να συνδέονται με συγκεκριμένο ναυάγιο ή περιστατικό, και πιθανότατα σχετίζονται με προσφυγικά περιστατικά, οι οποίοι δεν συμπεριλαμβάνονται στο παραπάνω νούμερο».

Όπως σημειώνει η οργάνωση, «η εικόνα αυτή παραμένει ελλιπής. Σύμφωνα με εκθέσεις της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες και του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης, ο πραγματικός αριθμός νεκρών και αγνοουμένων στη Μεσόγειο είναι πιθανό να είναι υψηλότερος, καθώς πολλά ναυάγια δεν αναφέρονται ή δεν εντοπίζονται ποτέ, ιδιαίτερα στην Κεντρική Μεσόγειο, και έχουν εξαιρετικά τραγικό απολογισμό θυμάτων, λόγω του ανοιχτού πελάγους. Ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης (ΔΟΜ) καταγράφει 197 νεκρούς και αγνοούμενους/ες σε 17 θανατηφόρα περιστατικά στις θαλάσσιες περιοχές της Ανατολικής Λιβύης και της Αιγύπτου.

Ακόμα και μετά τον θάνατό τους, τα θύματα και οι επιζώντες/ώσες συχνά στερούνται βασικών δικαιωμάτων όπως η ταυτοποίηση και αξιοπρεπής ταφή των νεκρών, η ενημέρωση των οικογενειών τους και η αποτελεσματική πρόσβαση στη δικαιοσύνη. Η έλλειψη αποτελεσματικής και ανεξάρτητης διερεύνησης των συνθηκών των ναυαγίων υπονομεύει το κράτος δικαίου και διαιωνίζει την ατιμωρησία»

Ενδεικτικά θανατηφόρα ναυάγια:

Η RSA αναφέρει επίσης, ενδεικτικά όπως σημειώνει, σειρά θανατηφόρων ναυαγίων, μέσα στο 2025:

  • Στις 22 Μαρτίου, στο Φαρμακονήσι, ανασύρθηκαν χωρίς τις αισθήσεις τους ένας άντρας και δύο ανήλικα· τα παιδιά επανήλθαν χάρη στην άμεση παροχή πρώτων βοηθειών.
  • Στις 26 Ιουνίου, εντοπίστηκε νεκρός ο 7χρονος πρόσφυγας που αγνοούνταν επί τρεις ημέρες σε ναυάγιο κοντά στο Φαρμακονήσι: το σώμα του βρέθηκε τελικά από την τουρκική ακτοφυλακή στις τουρκικές ακτές ενώ η διαδικασία επίσημης ταυτοποίησης του βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη με την συνδρομή της RSA.
  • Στις 11 Νοεμβρίου, σε ναυάγιο κοντά στη Γαύδο, ανασύρθηκαν 3 σοροί, μιας γυναίκας και δύο αντρών, δεκατρία τουλάχιστον άτομα αγνοούνται ενώ κυκλοφόρησε συγκλονιστικό βίντεο με τους ανθρώπους να ζητούν βοήθεια αμέσως πριν τη βύθιση της λέμβου τους παρουσία του σκάφους της Ευρωπαϊκής Συνοριακής και Ακτοφυλακής – Frontex που έσπευσε για παροχή βοήθειας.
  • Στις 8 Δεκεμβρίου, ένα 12χρονο αγόρι διαμελίστηκε από προπέλα σκάφους στη Σάμο.
  • Στις 25 Δεκεμβρίου, ανήλικο κορίτσι αγνοούνταν και δεν βρέθηκε ποτέ, μετά από περιστατικό στο Φαρμακονήσι.
  • Ιδιαίτερα χαρακτηριστικό ήταν το ναυάγιο της 3ης Απριλίου 2025, ανοιχτά της Σκάλας Συκαμνιάς στη Λέσβο, όπου επτά άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, ανάμεσά τους τρεις γυναίκες και τρία παιδιά. Η RSA ανέλαβε από την επόμενη μέρα την εκπροσώπηση των περισσότερων επιζώντων/ουσών και των οικογενειών των θυμάτων, συντονίζοντας τις διαδικασίες επικοινωνίας με τις αρμόδιες αρχές ώστε να καταστεί δυνατή η ταυτοποίηση και η ταφή των νεκρών, που για κάποιους διήρκεσαν τρεις μήνες. Όπως σημείωσε η Έφη Λατσούδη, κοινωνική επιστήμονας στην RSA: «Οι πολιτικές που σκοτώνουν στα σύνορα έχουν βαρύ τίμημα σε ανθρώπινες ζωές. Το ζήτημα δεν είναι μόνο να στεκόμαστε δίπλα στις οικογένειες την ώρα της ταφής. Το ζήτημα είναι τι κάνουμε για να σταματήσουμε να θάβουμε ανθρώπους.» Σημειώνεται ότι ένας από τους επιζώντες του ναυαγίου, πρόσφυγας που έχασε τη σύζυγο και το δίχρονο παιδί του, ο οποίος κατηγορήθηκε ως οδηγός της βάρκας για μεταφορά και πρόκληση ναυαγίου, αθωώθηκε πριν λίγες μέρες, στις 5 Μαρτίου 2026, από το Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων Βορείου Αιγαίου, με την υποστήριξη δικηγόρων της RSA και του Legal Centre Lesvos. Η υπόθεση αυτή ανέδειξε για ακόμη μία φορά την άδικη ποινικοποίηση επιζώντων προσφύγων.
  • Τέλος, παρότι εκτός του χρονικού πλαισίου του 2025, δεν μπορούμε να μην αναφερθούμε στην πολύνεκρη τραγωδία που συνέβη στη Χίο στις 3 Φεβρουαρίου 2026, μετά από σύγκρουση σκάφους του Λιμενικού με βάρκα που μετέφερε πρόσφυγες. Δεκαπέντε άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους και ένα παιδί εξακολουθεί να αγνοείται. Όλοι οι διασωθέντες υπέστησαν σοβαρούς τραυματισμούς, με μία γυναίκα να παραμένει σε κρίσιμη κατάσταση. Το περιστατικό αυτό εγείρει, για ακόμη μια φορά, σοβαρά ερωτήματα ως προς την τήρηση της υποχρέωσης έρευνας και διάσωσης και αναδεικνύει τις επικίνδυνες συνέπειες των συστηματικών πρακτικών αποτροπής που εφαρμόζονται στα ελληνικά και ευρωπαϊκά σύνορα.

Η RSA, με την υποστήριξη του γερμανικού Ιδρύματος PRO ASYL, έχει αναλάβει εντός του 2025 τη νομική συνδρομή σε πολλαπλά περιστατικά ναυαγίων με νεκρούς/ές ή αγνοούμενους/ες, ιδιαίτερα στη Λέσβο, το Φαρμακονήσι και αλλού.

Οι θάνατοι αυτοί δεν αποτελούν «τραγικά συμβάντα», αλλά προβλέψιμο αποτέλεσμα της απουσίας ασφαλών και νόμιμων διαδρομών και των συστηματικών πρακτικών αποτροπής που εφαρμόζονται στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ, κατά παράβαση θεμελιωδών κανόνων διεθνούς και ευρωπαϊκού δικαίου. Η προστασία της ανθρώπινης ζωής δεν εναπόκειται στη διακριτική ευχέρεια των κρατών, αλλά αποτελεί νομική υποχρέωση. Η ριζική αναθεώρηση των ελληνικών και ευρωπαϊκών πολιτικών για την παροχή διεθνούς προστασίας και τη διαχείριση των συνόρων, με γνώμονα τα θεμελιώδη δικαιώματα, παραμένει επιτακτική. Οι νεκροί/ές, οι αγνοούμενοι/ες και οι οικογένειές τους δικαιούνται αλήθεια, λογοδοσία και δικαιοσύνη.