Συνεχίζεται το μπαράζ διώξεων κατά ανθρωπιστών και μελών ανθρωπιστικών οργανώσεων που έχει εξαπολύσει η κυβέρνηση Μητσοτάκη. Μετά τη δίωξη αλλά και την πανηγυρική δικαίωση των μελών της οργάνωσης ERCI, σειρά έχει Aegean Boat Report που ασχολείται με την υπεράσπιση προσφύγων, και που μόλις πριν ένα μήνα είχε καταγγείλει την ελληνική κυβέρνηση με φόντο το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης που εκδόθηκε από τις Αρχές για τον Νορβηγό υπερασπιστή ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ιδρυτή της οργάνωσης, Τόμμυ Όλσεν.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η Aegean Boat Report ασχολείται συστηματικά με την εκπομπή σημάτων κινδύνου προσφύγων οι οποίοι αιτούνται διάσωσης, ενώ έχει δημοσιεύσει σειρά καταγγελιών με φωτογραφικό αποδεικτικό υλικό που εκθέτουν τις παράνομες μεθόδους που χρησιμοποιούν οι ελληνικές αρχές προκειμένου να εμποδίσουν παράνομα τους πρόσφυγες να εισέλθουν στην ελληνική επικράτεια, όπως τις παράνομες επαναπροωθήσεις, αλλά και σειρά καταγγελιών που αφορά στην κακοποίησή τους.
Χθες, ο Τόμμυ Όλσεν, ο οποίος λειτουργεί τη ΜΚΟ από το 2017, συνελήφθη στο σπίτι του στο Τρόμσο από τις νορβηγικές αρχές, μετά το διεθνές ένταλμα σύλληψης και τις ανυπόστατες κατηγορίες σε βάρος του που περιλαμβάνουν εμπορία ανθρώπων και διευκόλυνση εμπορίας ανθρώπων, ενώ το ένταλμα υποστηρίζει πως ο Όλσεν διευθύνει εγκληματική οργάνωση, αποτελεί μέρος εγκληματικού δικτύου που λαμβάνει πληροφορίες από ανθρώπους που επιχειρούν να εισέλθουν παράτυπα στην Ελλάδα και διαβιβάζει τα στοιχεία και την τοποθεσία τους στις ελληνικές αρχές ώστε να ενταχθούν στη διαδικασία ασύλου, κατηγορίες που επισείουν ποινή φυλάκισης έως και 15 ετών.
Σύμφωνα με το νορβηγικό μέσο VG, το Δικαστήριο του Τρόμσο αποφάσισε τη Δευτέρα το βράδυ ότι ο Όλσεν μπορεί να εκδοθεί στην Ελλάδα στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης.
Το δικαστήριο διέταξε επίσης να παραμείνει ο Όλσεν υπό κράτηση για τουλάχιστον μία εβδομάδα, επικαλούμενο φόβους ότι θα μπορούσε να επιχειρήσει να διαφύγει εάν αφεθεί ελεύθερος.
Ο δικηγόρος του Όλσεν, Μπρίνουλφ Ρίσνες, απέρριψε κατηγορηματικά τις κατηγορίες και επιβεβαίωσε ότι η υπεράσπιση θα ασκήσει έφεση κατά της απόφασης για έκδοση.
«Κατά την άποψή μας, δεν υπάρχουν σαφείς λόγοι για έκδοση», δήλωσε ο Ρίσνες, υποστηρίζοντας ότι το δικαστήριο δεν εξέτασε επαρκώς πιθανές ελλείψεις στο ελληνικό αίτημα.
Πρόσθεσε ότι, ενώ τα ευρωπαϊκά εντάλματα σύλληψης γενικά τηρούνται, τα δικαστήρια έχουν την υποχρέωση να αξιολογούν διεξοδικά τυχόν θεμελιώδη σφάλματα στην υπόθεση.
Ο Νορβηγός εισαγγελέας Μπεντ Στραντ υπερασπίστηκε την απόφαση του δικαστηρίου, σημειώνοντας ότι, βάσει του συστήματος Ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης, οι εθνικές αρχές πρέπει να βασίζονται στο νομικό πλαίσιο και στα ευρήματα της αιτούσας χώρας.
«Πρέπει να στηριζόμαστε στις υποψίες τους, εκτός εάν είναι σαφώς αβάσιμες», δήλωσε ο Στραντ, προσθέτοντας ότι δεν εντοπίστηκαν λόγοι για να απορριφθεί το αίτημα έκδοσης.
Σημείωσε επίσης ότι μπορούν να εξεταστούν εναλλακτικά μέτρα, όπως η κατ’ οίκον κράτηση, καθώς το κύριο μέλημα είναι αν ο Όλσεν ενδέχεται να διαφύγει για να αποφύγει τη μεταφορά του στην Ελλάδα.
Κατά τη διάρκεια της δίκης, ο Όλσεν παραδέχθηκε ότι βρισκόταν στην Ελλάδα, είχε επαφές με πρόσφυγες και τεκμηρίωνε τις αφίξεις μεταναστών. Ωστόσο, η νομική του ομάδα υποστηρίζει ότι οι ενέργειές του ήταν αυστηρά ανθρωπιστικές, καθώς παρείχε καθοδήγηση σε ανθρώπους που κινδύνευαν και συνεργαζόταν με τις ελληνικές και τουρκικές ακτοφυλακές.
«Ο Όλσεν πιστεύει ότι δεν έχει διαπράξει κάτι παράνομο σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία», δήλωσε ο δικηγόρος του.
Το νορβηγικό δικαστήριο τόνισε ότι η εκτίμηση της ενοχής ή αθωότητας ανήκει στο ελληνικό δικαστικό σύστημα, καθώς η Ελλάδα εξέδωσε το ένταλμα σύλληψης.
Ως εκ τούτου, το δικαστήριο κατέληξε ότι πληρούνται οι νομικές προϋποθέσεις για τη σύλληψη και την έκδοση του Όλσεν.
Η προσπάθεια δίωξης του Όλσεν δεν είναι καινούρια. Το 2024, οι αρχές της Κω εξέδωσαν ένταλμα σύλληψης κατά του Όλσεν, με αποτέλεσμα η υπόθεσή του να αποσπάσει διεθνές ενδιαφέρον. Τότε, το Al Jazeera έγραψε την ιστορία του Τόμμυ Όλσεν, γύρω από το πώς ξεκίνησε η ενασχόλησή του με το προσφυγικό στην Ελλάδα. Το 2015, ταξίδεψε στη Λέσβο ως εθελοντής για να βοηθήσει στη διαχείριση των μεγάλων αφίξεων. Οι εθελοντές βοηθούσαν τους αιτούντες άσυλο στην ξηρά και συμμετείχαν ακόμη σε επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης στη θάλασσα, υποστηρίζοντας το ιδιαίτερα απαιτητικό έργο των αρχών, που τότε στην πλειοψηφία των περιστατικών, πραγματοποιούσαν διασώσεις. Ο Όλσεν, έκανε ακριβώς ό,τι έκαναν και τα μέλη της οργάνωσης ERCI, πριν τη δικαστική τους ομηρία.
Ο Όλσεν δημιούργησε ένα δίκτυο ανταλλαγής πληροφοριών: οι εθελοντές του ανέφεραν τι συνέβαινε στις περιοχές τους και, σε αντάλλαγμα, λάμβαναν ένα ημερήσιο δελτίο που ενημέρωνε για την κατάσταση στα υπόλοιπα νησιά. Όπως είπε ο ίδιος: «Ήταν πρόκληση να ξέρουμε πού να διαθέσουμε τους πόρους μας, γιατί… οι οργανώσεις δεν ήθελαν πολύ να μοιραστούν πληροφορίες».
Το δελτίο εξελίχθηκε σε ένα ευρύ δίκτυο με εκατοντάδες ανθρώπους, από γιατρούς και δικηγόρους ασύλου μέχρι αστυνομικούς, ακτοφυλακή, Frontex και κοινωνικούς λειτουργούς. Ο Όλσεν τόνισε ότι φρόντιζε να μην δημοσιεύει πληροφορίες που θα εκθέσουν τις πηγές του, αλλά εξασφάλιζε ότι τα δεδομένα έφταναν διακριτικά στους κατάλληλους παραλήπτες.
Το 2017, το δελτίο δημοσιοποιήθηκε ως Aegean Boat Report, καλύπτοντας τις αφίξεις και τις ροές στα πέντε νησιά του ανατολικού Αιγαίου με κέντρα υποδοχής και ταυτοποίησης. Ο Όλσεν ταξίδευε τέσσερις έως πέντε φορές τον χρόνο στην Ελλάδα, μένοντας έως έξι εβδομάδες κάθε φορά, χρησιμοποιώντας διακοπές και άδεια χωρίς αποδοχές, ενώ το δίκτυό του συνέχιζε να τον ενημερώνει από το Τρόμσο. «Πίστευα ότι οι τοπικές ελληνικές αρχές – αστυνομία, ακτοφυλακή στα νησιά – έκαναν εξαιρετική δουλειά», είπε. «Ήμουν πολύ ικανοποιημένος με τη συνεργασία».
Η αλλαγή της κατάστασης
Όμως, τα πράγματα άλλαξαν μετά την εκλογή της Νέας Δημοκρατίας τον Ιούλιο του 2019. Ο Όλσεν εξηγεί: «Ξεκινήσαμε να νιώθουμε διαφορετικά. Λιγότερη συνεργασία, περισσότερες ερωτήσεις, τυχαίοι έλεγχοι αυτοκινήτων, τυχαίοι έλεγχοι διαμερισμάτων».
Με πάνω από 30.000 αιτούντες άσυλο στριμωγμένους στα στρατόπεδα των νησιών, η κυβέρνηση υποψιαζόταν ότι κάποιες ΜΚΟ συμμετείχαν σε λαθρεμπόριο, ελέγχοντας τα οικονομικά και τα μέλη τους. Το 2020, η Τουρκία επέτρεψε μαζικές διελεύσεις από τα σύνορα, με αποτέλεσμα η Ελλάδα να εφαρμόσει αυστηρή πολιτική μη-εισδοχής. Οι ΜΚΟ καταγγέλλουν ότι αυτή η πολιτική ποτέ δεν άρθηκε, ενώ ξέσπασαν και οι παράνομες επαναπροωθήσεις (pushbacks).
Ο Όλσεν δημοσίευσε βίντεο και φωτογραφίες που έδειχναν την ελληνική ακτοφυλακή να απωθεί φουσκωτά με πρόσφυγες. Όπως εξηγεί: «Αυτό έδωσε μια πολύ κακή εικόνα για τη συμπεριφορά τους. Φώναζαν, τους έβριζαν, άρπαζαν τις γυναίκες τους, λέγοντάς τους να φύγουν και να επιστρέψουν από όπου ήρθαν. Νομίζω ότι αυτό ήταν που ξεκίνησε την υπόθεση εναντίον μου στην Κω».
Πρόσθεσε με ειλικρίνεια: «Ίσως έχω εκνευρίσει κάποιους ανθρώπους».
Το Al Jazeera ανέφερε ότι σχετικό βίντεο, απορρίφθηκε αρχικά ως ψευδές από τον δήμαρχο της Κω, αλλά τελικά επιβεβαιώθηκε από τη Frontex.
Ο Όλσεν πιστεύει ότι οι ελληνικές αρχές τον στοχοποίησαν λόγω της δημόσιας καταγγελίας των pushbacks, της συνεργασίας του με τα μέσα ενημέρωσης και της παροχής στοιχείων για προσφυγές στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Όπως είπε: «Οι εθελοντές της Alarmphone κάνουν εξαιρετική δουλειά. Αλλά δεν είναι πολύ δημόσιοι. Δεν επιτίθενται, δεν αποκαλύπτουν με τον τρόπο που το κάνω εγώ, δεν συνεργάζονται με εφημερίδες. Προς το παρόν, έχω τουλάχιστον τέσσερις έρευνες της Frontex σε εξέλιξη βάσει των πληροφοριών μου».
Ο Όλσεν τονίζει ότι οι ΜΚΟ συχνά βρίσκονται αντιμέτωπες με κατηγορίες χωρίς να αποδεικνύεται η ενοχή τους, με σκοπό να εμποδιστεί το έργο τους. Όπως εξήγησε τότε ο δικηγόρος του, ο στόχος των αρχών ήταν να διώξουν τις ΜΚΟ από το πεδίο και να καταστήσουν αδύνατη την καταγραφή των γεγονότων στα σύνορα, κάτι που επιβεβαιώθηκε και στη δίκη των μελών της ERCI, και κάτι το οποίο ασφαλώς και πέτυχε, αφού όλες οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών αποσύρθηκαν από τις διασώσεις στη θάλασσα μετά τις διώξεις των ανθρωπιστών.
«Δεν υπάρχουν πλέον ανεξάρτητοι παρατηρητές στο Αιγαίο», επιβεβαιώνει ο Όλσεν. «Πρέπει να είμαι απολύτως ειλικρινής απέναντι στους ανθρώπους από τους οποίους ζητώ υποστήριξη. Καμία επιτροπή, καμία οργάνωση δεν θα στηρίξει κάποιον που υπόκειται σε υπόνοιες».
Όσον αφορά την ευρωπαϊκή αντίδραση στην κρίση, σχολίασε: «[Οι Ευρωπαίοι] έπρεπε να αντιδράσουν, αλλά όταν αφαιρείς τα θεμελιώδη δικαιώματα των ανθρώπων, παραβιάζοντας τους δικούς σου νόμους, ακολουθείς λάθος δρόμο».
Ο δικηγόρος του πρόσθεσε απλώς: «Ντρέπομαι για αυτές τις υποθέσεις».