Ο Επίτροπος Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης, Michael O’Flaherty, μαζί με την ομάδα του στην οποία συμμετείχαν η δημοσιογράφος του ThePressProject Τζένη Τσιροπούλου και ο φωτορεπόρτερ Γιώργος Μουτάφης, ταξίδεψαν για έναν χρόνο σε χώρες της Ευρώπης, καταγράφοντας τη βιωμένη πραγματικότητα των Ρομά και της εθνοτικής μειονότητας των Ιρλανδών Travellers.
Οι Ρομά και οι Travellers αποτελούν συνολικά τη μεγαλύτερη μειονότητα της Ευρώπης, αριθμώντας περίπου 12 εκατομμύρια ανθρώπους, εκ των οποίων τα 6 εκατομμύρια ζουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Photo credit: Giorgos Moutafis
Η ομάδα ταξίδεψε στην Ελλάδα, τη Σλοβακία, τη Φινλανδία, τη Γερμανία, την Ιρλανδία και τη Βόρεια Μακεδονία, περνώντας χρόνο σε καταυλισμούς και κοινότητες. Εκεί φωτογράφισε και κατέγραψε ιστορίες ζωής με τα λόγια που οι ίδιοι οι άνθρωποι επέλεξαν για να αυτοπροσδιοριστούν και να αφηγηθούν την πραγματικότητά τους.
Από το Ολοκαύτωμα των Ρομά μέχρι τον διαχωρισμό στην εκπαίδευση, τα μαιευτήρια και τις γειτονιές, η έκθεση φωτίζει τις συνέπειες του θεσμικού ρατσισμού και του αντιτσιγγανισμού, μιας πραγματικότητας που διατρέχει την Ευρώπη, ανεξάρτητα από σύνορα και γλώσσες.
Photo credit: Giorgos Moutafis
Κατέγραψαν όμως και ιστορίες διεκδίκησης και νίκης: Φεμινίστριες Ρομά στη Βόρεια Μακεδονία που πάλεψαν για να αποκτήσουν γυναικολόγο στον Δήμο τους και τα κατάφεραν. Γυναίκες Travellers που, για να αποτρέψουν τα παιδιά τους από την αυτοκτονία, αποφάσισαν να σπουδάσουν στο πανεπιστήμιο, ακόμα κι αν αυτό σημαίνει ότι μελετούν τη νύχτα χωρίς ρεύμα, χωρίς νερό και με δανεικά data. Γυναίκες στη Σλοβακία που διεκδικούν δικαιοσύνη απέναντι στις αναγκαστικές στειρώσεις που υπέστησαν. Το κορίτσι στα Τσαΐρια της Θεσσαλονίκης που θα γίνει η πρώτη που θα έχει τελειώσει ποτέ το λύκειο και ονειρεύεται να σπουδάσει.
Από αυτή τη διαδρομή γεννήθηκε το βιβλίο «Τα 12 εκατομμύρια που δεν ακούμε», το οποίο κυκλοφορεί ήδη online στα αγγλικά και τα γαλλικά και σύντομα θα εκδοθεί και στα ελληνικά, καθώς και η ομώνυμη περιοδεύουσα έκθεση φωτογραφίας που ταξιδεύει από χώρα σε χώρα.
Η έκθεση επιχειρεί μια διαφορετική αφήγηση: οι Ρομά και οι Travellers δεν παρουσιάζονται μόνο ως θύματα, θύτες ή εξωτικοποιημένοι «άλλοι», αλλά ως κοινότητες με πολιτισμικό πλούτο που έχει παραγκωνιστεί από το κυρίαρχο αφήγημα της ευρωπαϊκής ιστορίας, και ως πολίτες με δικαιώματα που διαχρονικά καταπατούνται, χωρίς η πολιτεία να αναλαμβάνει την ευθύνη και χωρίς η κοινωνία να δείχνει πάντα δυνατά αντανακλαστικά.
Στο επίκεντρο της έκθεσης βρίσκονται οι φωνές των γυναικών Ρομά και Traveller.
Όπως τονίζει ο Επίτροπος Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, «Σε όλους τους τόπους είδα τις γυναίκες να διεκδικούν, να φέρουν τη φλόγα της συλλογικής αντίστασης, τη δύναμη της ενότητας και της αλληλεγγύης.»
Photo credit: Giorgos Moutafis
INFO:
Η έκθεση φωτογραφίας «Τα 12 εκατομμύρια που δεν ακούμε» θα φιλοξενηθεί από τις 14-18 Σεπτεμβρίου 2026 στον Πολυχώρο Πολιτισμού Ισλαχανέ στη Θεσσαλονίκη, σε συμπαραγωγή του ThePressProject και του Πολυχώρου Πολιτισμού Ισλαχανέ, με την υποστήριξη του Επιτρόπου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης.
Οι φωτογραφίες της έκθεσης είναι του Γιώργου Μουτάφη και της Candice Imbert.
Η έκθεση θα είναι ανοιχτή στο κοινό με δωρεάν είσοδο.
Τα εγκαίνια θα πραγματοποιηθούν με συμμετοχή των Ρομά κοινοτήτων της πόλης και του Επιτρόπου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, Michael O’Flaherty.
Στόχος είναι η έκθεση να αποτελέσει χώρο συνάντησης, διαλόγου και ορατότητας όχι μόνο για το κοινό της πόλης, αλλά και για μαθητές σχολείων που θα την επισκεφθούν και θα μοιραστούν τις σκέψεις τους και τις απορίες τους.
Περισσότερες πληροφορίες για το πρόγραμμα και την ημερομηνία των εγκαινίων θα ανακοινωθούν σύντομα από το ThePressProject.
Διαβάστε ενδεικτικά τα ρεπορτάζ της Τζένης Τσιροπούλου που δημοσιεύτηκαν στο ThePressProject μετά από τις επισκέψεις της σε καταυλισμούς στην Ευρώπη:
Στο Σούτο Ορυζάρι: Τον μοναδικό Δήμο Ρομά στην Ευρώπη
Αναγκαστικές στειρώσεις σε γυναίκες: “Τώρα κάνε όσο σεξ θες”
Ταξίδι στους Ιρλανδούς Travellers, την πιο θλιμμένη μειονότητα της Ευρώπης