Υψηλού επιπέδου συνεδρίαση για την Ουκρανία πραγματοποιήθηκε στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, έπειτα από αίτημα του Κιέβου που υποστηρίχθηκε από τα ευρωπαϊκά μέλη του Συμβουλίου, τη Δανία, τη Γαλλία, την Ελλάδα, τη Λετονία και το Ηνωμένο Βασίλειο, με αφορμή τη συμπλήρωση τεσσάρων ετών από τη ρωσική εισβολή της 24ης Φεβρουαρίου 2022.
Της συνεδρίασης προήδρευσε ο Υπουργός Επικρατείας του Ηνωμένου Βασιλείου για την Ευρώπη, τη Βόρεια Αμερική και τα Υπερπόντια Εδάφη, Στίβεν Ντότι, ενώ το Συμβούλιο ενημέρωσε η Αναπληρώτρια Γενική Γραμματέας για Πολιτικές και Ειρηνευτικές Υποθέσεις, Ροζμαρι ΝτιΚάρλο.
Απευθυνόμενη στα μέλη του Συμβουλίου, τέσσερα χρόνια μετά την έναρξη της πλήρους κλίμακας εισβολής, η κ. ΝτιΚάρλο χαρακτήρισε τον πόλεμο «κηλίδα στη συλλογική μας συνείδηση» και «κατάφωρη παραβίαση του διεθνούς δικαίου». Τόνισε ότι το τελευταίο έτος ήταν το πιο θανατηφόρο για τους Ουκρανούς αμάχους από το 2022, επισημαίνοντας πως περισσότεροι από 15.000 άμαχοι έχουν χάσει τη ζωή τους συνολικά, ενώ εκατομμύρια άνθρωποι έχουν εκτοπιστεί ή εξακολουθούν να χρειάζονται ανθρωπιστική βοήθεια.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στις εντεινόμενες χειμερινές επιθέσεις κατά των ενεργειακών υποδομών της χώρας, σημειώνοντας ότι σε συνθήκες υπό το μηδέν, τα πλήγματα σε ηλεκτροδότηση και θέρμανση μετατρέπουν τις βασικές υπηρεσίες σε «ζήτημα ζωής και θανάτου». Επανέλαβε ότι οι επιθέσεις κατά αμάχων και πολιτικών υποδομών απαγορεύονται αυστηρά, καταδικάζοντας κάθε παραβίαση, ανεξαρτήτως προέλευσης, και ζητώντας την άμεση αναστολή τους.
Χαρακτήρισε την κατάσταση «ασυνείδητο παιχνίδι πυρηνικής ρουλέτας» που «πρέπει να σταματήσει αμέσως», ενώ αναφέρθηκε σε εκτεταμένες παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως βασανιστήρια, σεξουαλική βία και εκτελέσεις, υπογραμμίζοντας ότι υπάρχει «σχεδόν καμία λογοδοσία». Ζήτησε επίσης την άμεση επιστροφή των εκτοπισμένων ουκρανικών παιδιών στα σπίτια τους.
Υπενθυμίζοντας την έκκληση του Συμβουλίου για ταχεία λήξη της σύγκρουσης, τόνισε ότι οποιαδήποτε ειρηνευτική λύση πρέπει να συνάδει με το διεθνές δίκαιο και να διασφαλίζει την κυριαρχία, την ανεξαρτησία και την εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας. Ολοκληρώνοντας την παρέμβασή της, κάλεσε σε άμεση, πλήρη και άνευ όρων κατάπαυση του πυρός ως πρώτο βήμα προς μια δίκαιη ειρήνη.
Η ελληνική πλευρά εξέφρασε την ακλόνητη αλληλεγγύη και στήριξή της προς τον ουκρανικό λαό, ο οποίος, όπως επισημάνθηκε, υφίσταται μεγάλης κλίμακας ρωσικές αεροπορικές επιδρομές σε μεγάλες πόλεις, με εργαλειοποίηση των ενεργειακών αναγκών των αμάχων.
Ο Αναπληρωτής Μόνιμος Αντιπρόσωπος της Ελλάδας στον ΟΗΕ, Ιωάννης Σταματέκος, απέρριψε κατηγορηματικά κάθε αναθεωρητική πολιτική και κάθε απόπειρα αλλαγής συνόρων μέσω της χρήσης βίας, τονίζοντας ότι η χώρα παραμένει πλήρως προσηλωμένη στην κυριαρχία, ανεξαρτησία και εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας. Επανέλαβε επίσης ότι η Ελλάδα θα συνεχίσει να στηρίζει τις προσπάθειες για την αποκατάσταση μιας δίκαιης, διαρκούς και συνολικής ειρήνης.
Ικανοποίηση του Κιέβου για το ψήφισμα
Παράλληλα, η Ουκρανία χαιρέτισε την υιοθέτηση από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ του ψηφίσματος με τίτλο «Υποστήριξη για διαρκή ειρήνη στην Ουκρανία», με αφορμή την τετραετία από την έναρξη της ρωσικής εισβολής. Το ψήφισμα εγκρίθηκε με 107 ψήφους υπέρ, 12 κατά και 51 αποχές.
Σε κοινή δήλωση Τύπου, η Υφυπουργός Εξωτερικών της Ουκρανίας, Μαριάνα Μπέτσα, εκπροσωπώντας ακόμη 46 χώρες και την ΕΕ – μεταξύ των οποίων η Ελλάδα και η Κύπρος – υπενθύμισε ότι συμπληρώνονται τέσσερα χρόνια από την απρόκλητη και αδικαιολόγητη πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσικής Ομοσπονδίας και δώδεκα χρόνια από την έναρξη της επιθετικότητας που σηματοδοτήθηκε από την παράνομη κατοχή της Κριμαίας.
Περιέγραψε τον πόλεμο ως σοβαρή και συνεχιζόμενη παραβίαση του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και θεμελιωδών αρχών του διεθνούς δικαίου, υποστηρίζοντας ότι πλήττει τα θεμέλια της διεθνούς τάξης που βασίζεται σε κανόνες και υπονομεύει τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια.
Χαιρετίζοντας το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας, δήλωσε ότι η Ουκρανία στηρίζει το σαφές μήνυμα της Γενικής Συνέλευσης για άμεση, πλήρη και άνευ όρων κατάπαυση του πυρός και για μια συνολική, δίκαιη και διαρκή ειρήνη, σύμφωνα με τον Χάρτη του ΟΗΕ και το διεθνές δίκαιο.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ανθρωπιστική διάσταση της σύγκρουσης, επισημαίνοντας την ανάγκη για συγκεκριμένα μέτρα, όπως πλήρη ανταλλαγή αιχμαλώτων πολέμου, απελευθέρωση όλων των παρανόμως κρατουμένων και ασφαλή επιστροφή όλων των εσωτερικά εκτοπισμένων και αμάχων που μεταφέρθηκαν ή απελάθηκαν βίαια, συμπεριλαμβανομένων χιλιάδων Ουκρανών παιδιών. Τα μέτρα αυτά, όπως ανέφερε, αποτελούν ουσιώδη βήματα οικοδόμησης εμπιστοσύνης και ηθική επιταγή.
Εξέφρασε ακόμη βαθιά ανησυχία για τις συνεχιζόμενες και εντεινόμενες επιθέσεις της Ρωσίας κατά αμάχων, πολιτικών στόχων και κρίσιμων ενεργειακών υποδομών, κατηγορώντας τη Μόσχα ότι έχει εργαλειοποιήσει τον χειμώνα, στερώντας από εκατομμύρια πολίτες ηλεκτρικό ρεύμα, θέρμανση και νερό σε συνθήκες παγετού. Τόνισε ότι η εκ προθέσεως στόχευση αμάχων και πολιτικών αντικειμένων συνιστά παραβίαση του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου και ότι οι υπεύθυνοι πρέπει να λογοδοτήσουν.
Αναφερόμενη στο ζήτημα της λογοδοσίας, επανέλαβε τη δέσμευση για πλήρη απόδοση ευθυνών για εγκλήματα που διαπράχθηκαν κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου, επισημαίνοντας ότι η δικαιοσύνη για τα θύματα είναι απαραίτητη προϋπόθεση για βιώσιμη ειρήνη και αποτροπή μελλοντικών θηριωδιών.
Τέλος, κάλεσε τη Ρωσία να τερματίσει τον επιθετικό της πόλεμο και να προχωρήσει σε πλήρη, άμεση και άνευ όρων απόσυρση όλων των ρωσικών δυνάμεων και στρατιωτικού εξοπλισμού από το έδαφος της Ουκρανίας, εντός των διεθνώς αναγνωρισμένων συνόρων της, διαβεβαιώνοντας ότι η χώρα της παραμένει ενωμένη στην επιδίωξη μιας συνολικής, δίκαιης και διαρκούς ειρήνης, στη βάση των αρχών της κυρίαρχης ισότητας και της εδαφικής ακεραιότητας των κρατών.