Εντείνεται ακόμα περισσότερο ο θεσμικός ρατσισμός στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με μία σειρά από πρόσφατες πολιτικές πρωτοβουλίες των ακροδεξιών κομμάτων που πιστά ακολουθούν και οι δεξιές κυβερνήσεις της ηπείρου. Στην εκπομπή 3ο ΘΕΜΑ συζητάμε με τον Μίνωα Μουζουράκη, δικηγόρο της Υποστήριξης Προσφύγων στο Αιγαίο (RSA) για το νέο σύμφωνο μετανάστευσης που ψηφίστηκε το 2025 και τώρα βρίσκεται σε διαβούλευση στη χώρα μας. Από την ΕΕ έρχονται κανονισμοί και οδηγίες για διαδικασίες συνόρων, δυνατότητα εφαρμογής αυστηρότερων πλαισίων στα κέντρα κράτησης, συμφωνίες με τρίτες χώρες για γρήγορες απελάσεις χωρίς ελέγχους ασύλου. Ενδεχομένως χώρες που οι πρόσφυγες και οι προσφύγισσες δεν έχουν καν επισκεφθεί.
Παράλληλα, σε εξέλιξη βρίσκονται οι διαπραγματεύσεις στην ΕΕ για το νέο κανονισμό «επιστροφών» με αντιμεταναστευτικά μέτρα που αποσκοπούν στην αύξηση των απελάσεων, στους αυστηρούς κανόνες κράτησης και στον περιορισμό των δικαιωμάτων προσφυγής.
Σε μία Ευρώπη που τα νότια θαλάσσια σύνορά της έχουν γεμίσει πτώματα ανθρώπων, αυτοί που καταφέρνουν να πατήσουν στεριά έχουν έστω τη δυνατότητα να στραφούν στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου για να βρουν το δίκιο τους. Αυτή τη τελευταία δικλείδα προστασίας στόχευσαν αρχικά η Δανία και η Ιταλία και τελικά πέρασε από το Συμβούλιο της Ευρώπης μία διακήρυξη που κουνά το δάχτυλο στους δικαστές, κάνοντας συστάσεις για τους τρόπους ερμηνείας της Σύμβασης. Συστάσεις που ελαστικοποιούν τον ορισμό του βασανιστηρίου, παρουσιάζουν το ρατσιστικό αφήγημα της «εργαλειοποίησης μεταναστών» ως δεδομένο και τα ανθρώπινα δικαιώματα ως εμπόδιο για την εθνική μεταναστευτική πολιτική. Η Ελένη Βεληβασάκη, μέλος ΔΣ ΕλΕΔΑ, μας περιγράφει την αγωνία για τη σχετικοποίηση των δικαιωμάτων που ανοίγει τον ασκό του αιόλου για την προστασία των ευαλωτήτων στην ΕΕ.