Το νομοσχέδιο προβλέπει σειρά διατάξεων οι οποίες φέρνουν σαρωτικές αλλαγές στις αναβολές για λόγους σπουδών, απαλλαγές για λόγους υγείας, για την εξαγορά της στρατιωτικής θητείας, τους κατοίκους του εξωτερικού, εισάγει την εθελοντική 12μηνη στράτευση των γυναικών, ενώ αποσυνδέει τη βαθμολογική από την μισθολογική εξέλιξη των στρατιωτικών. ΣΥΡΙΖΑ και ΠΑΣΟΚ προχώρησαν σε ένσταση αντισυνταγματικότητας, ενώ φοιτητές και στρατιωτικοί προχωρούν σε κινητοποιήσεις.

Όπως διευκρινίζεται, οι νέες διατάξεις αφορούν αποκλειστικά όσους συμπληρώνουν το 18ο έτος της ηλικίας τους μετά την ψήφιση του νόμου. Συνεπώς, κανένας που ήδη σπουδάζει ή εργάζεται στο εξωτερικό δεν θίγεται, ενώ για όλους όσοι βρίσκονται ήδη εκτός χώρας εξακολουθεί να ισχύει το υφιστάμενο καθεστώς. Στην πράξη, προβλέπεται μεταβατική περίοδος 15 ετών μέχρι την πλήρη εφαρμογή των νέων ρυθμίσεων.

Το νέο πλαίσιο προβλέπει ότι για να χαρακτηριστεί κάποιος κάτοικος εξωτερικού θα πρέπει να έχει ξεκινήσει τη διαμονή του εκτός Ελλάδας τουλάχιστον από το 16ο έτος της ηλικίας του, ενώ το καθεστώς κατοικίας θα επανεξετάζεται ανά τριετία.

Οι βασικότερες αλλαγές είναι:

Στρατιωτική θητεία – Κατάταξη & Εκπαίδευση

  • Κατάργηση κατάταξης στο Ναυτικό και στην Αεροπορία από 1/1/2026.

  • Όλοι οι στρατεύσιμοι κατατάσσονται στον Στρατό Ξηράς με αυξημένες υπηρεσιακές ανάγκες.

  • Εξαιρέσεις μόνο για επαγγελματικές ειδικότητες: καπετάνιοι, αεροναυπηγοί, χειριστές ελικοπτέρων, μηχανικοί αεροσκαφών.

  • Δελτίο απογραφής στα 17 έτη, πρόσκληση κατάταξης μετά το σχολείο (18 έτη).

  • Μειωμένη θητεία 9 μηνών για όσους κατατάσσονται στα 18 χωρίς αναβολή.

  • ΕΣΣΟ (Εκπαιδευτικές Σειρές Στρατεύσιμων Οπλιτών): τέσσερις σειρές ανά έτος.

  • Βασική εκπαίδευση στα κέντρα κατάταξης 10 εβδομάδες (αρχική + εκπαίδευση μαχητή).

  • Υποχρεωτική τοποθέτηση σε μονάδες υψηλής ετοιμότητας.

  • Μετάθεση κοντά στον τόπο κατοικίας μόνο μετά από 6 μήνες υπηρεσίας.

  • Δωδεκάμηνη θητεία για όλους, με εξαιρέσεις εννέα μηνών για:

    • Έβρο, νησιά Ανατολικού Αιγαίου, Κύπρο

    • Ειδικές Δυνάμεις, Προεδρική Φρουρά

Αναβολές λόγω σπουδών 

  • Όρια ηλικίας για αναβολή:

    • ΕΠΑΛ: έως 21 έτη

    • ΣΑΕΚ: έως 22 έτη

    • ΑΕΙ: έως 25 έτη (26 για πενταετούς φοίτησης, 27 για εξαετούς)

    • Διδακτορικοί: έως 30 έτη

  • Καταργούνται αναβολές για:

    • Κατόχους διδακτορικού που διαπρέπουν

    • Απόκτηση ιατρικής ειδικότητας

    • Ερευνητές CERN

    • Υποψήφιους βουλευτές, ευρωβουλευτές, δημάρχους, περιφερειάρχες

Απαλλαγές / Αναβολές για ψυχική υγεία

  • Νέα αυστηρή διαδικασία για απαλλαγές λόγω ψυχικής νόσου:

    • Γνωμάτευση μόνο από γιατρό ΕΣΥ, όχι ιδιώτη.

    • Αναβολή κατάταξης έως 5 έτη, επανεξέταση μετά από πενταετία.

    • Οριστική απαλλαγή από ειδική διακλαδική υγειονομική ψυχιατρική επιτροπή, με ΚΕΠΑ ή ψυχομετρικά ή εκούσια νοσηλεία.

    • Ετήσια επανεξέταση ακόμη και για συγκεκριμένες παθήσεις όπως αυτισμός ή σύνδρομο Asperger

Εξαγορά στρατιωτικής θητείας

  • Διατίθεται από 40+ έτη (από 33).

  • Κόστος: 1500€/μήνα (από 810).

  • «Κίνητρα» για ανυπότακτους: άρση κυρώσεων για κατάταξη έως 31/12/2027.

Εφεδρεία

  • Ηλικία παραμονής στην εφεδρεία: 45 σε 60 έτη

  • Πρόσκληση εφέδρων ενεργών μονάδων: τουλάχιστον 1 φορά/3 έτη

  • Πρόσκληση εφέδρων επιστρατευόμενων μονάδων: τουλάχιστον 1 φορά/5 έτη

  • Ρυθμίζεται η μετεκπαίδευση των εφέδρων.

Στρατιωτική θητεία γυναικών

  • Ηλικία: 20–26 ετών, θητεία 12 μήνες.

  • Εθελοντική στράτευση.

  • Κίνητρα: πρόσβαση σε νοσοκομεία, λέσχες, στρατιωτικά πρατήρια, αναγνώριση θητείας ως προϋπηρεσία, μοριοδότηση ΑΣΕΠ, προτεραιότητα σε πολιτικό προσωπικό ΥΠΕΘΑ

Δομή και σταδιοδρομία στελεχών

  • Ίδρυση Σώματος Υπαξιωματικών

    • Αποκτούν διακριτή θέση και σαφές καθηκοντολόγιο

    • Θα έχουν δικό τους Αρχηγό

    • Στόχος: κάθε αξιωματικός να αντιστοιχεί σε 3 υπαξιωματικούς αντί για 0,8 σήμερα

  • Αποσύνδεση βαθμολογικής από μισθολογική εξέλιξη

    • Μισθός υπολογίζεται με βάση τα έτη υπηρεσίας

    • Προαγωγές δίνονται βάσει των κενών οργανικών θέσεων

  • Νέο σύστημα προαγωγών και βαθμολογικής κλίμακας

    • Αξιολόγηση βάσει «αντικειμενικών» κριτηρίων

    • Ανώτατο όριο οργανικών θέσεων ανά βαθμό, κλάδο και κατηγορία προέλευσης

    • Προαγωγή μόνο για κάλυψη κενών θέσεων

    • Υποκαθιστά το παρωχημένο σύστημα όπου όλοι προάγονταν με μέγιστη βαθμολογία

Ρόλος και αναβάθμιση Υπαξιωματικών

  • Ανωτατοποίηση Σχολών Υπαξιωματικών

    • Υπάγονται στην ανώτατη βαθμίδα εκπαίδευσης (ΑΕΙ-κατηγορία 6)

    • Δυνατότητα απόκτησης μεταπτυχιακού τίτλου

    • Δικαίωμα κατατακτηρίων σε ΑΣΕΙ

  • Συμμετοχή στα Συμβούλια Κρίσεων

    • Ρόλος εισηγητή για αξιολόγηση στελεχών

    • Συμβολή σε αποφάσεις για εκπαίδευση και επιχειρησιακή βελτίωση

  • Επίδομα Διοίκησης και Επίδομα Θέσης Ευθύνης

    • Επίδομα Διοίκησης: 150–400 €

    • Αυξάνεται αντίστοιχο επίδομα ευθύνης Υπαξιωματικών

    • Προβλέπεται μεταβατική χορήγηση σε όλα τα στελέχη ΑΣΣΥ

  • Εκπροσώπηση σε όλες τις βαθμίδες ιεραρχίας

    • Κάθε Ανώτατος Αξιωματικός θα έχει δίπλα του Ανθυπασπιστή συνεργάτη

  • Μεταβατική περίοδος έως το 2045

    • Σταδιακή κατάργηση δυνατότητας προαγωγής πάνω από τον βαθμό Ανθυπασπιστή Διοικήσεως

    • Προβλέπεται δυνατότητα μετάταξης Υπαξιωματικών αποφοίτων ΑΣΣΥ με πτυχίο ΑΕΙ σε Αξιωματικούς μετά το 14ο έτος υπηρεσίας (μέσω προκηρυσσόμενων θέσεων)

    • Δυνατότητα εισαγωγής στα ΑΣΕΙ μέσω κατατακτηρίων εξετάσεων (2ο έτος, έως 12% αναπροσαρμοζόμενο κατ’ έτος)

Ακαδημαϊκή εκπαίδευση

  • Διοίκηση Ακαδημαϊκής Εκπαίδευσης

    • Υπάγεται το σύνολο των στρατιωτικών σχολών (ΑΣΕΙ, ΣΣΑΣ, ΑΣΜΥ)

    • Συντονισμός ακαδημαϊκών, ερευνητικών και οικονομικών θεμάτων

  • Αναδιάρθρωση προγραμμάτων ΑΣΕΙ

    • Νέες κατευθύνσεις ειδίκευσης

    • 5ετείς κύκλοι σπουδών

    • Τυποποιημένοι τίτλοι σπουδών με επιστημονικό αντικείμενο

  • Ανωτατοποίηση Σχολών Υπαξιωματικών

    • Προσφέρει πιστοποίηση ακαδημαϊκών προγραμμάτων

    • Δυνατότητα μεταπτυχιακών τίτλων

    • Πρόσβαση σε ΑΣΕΙ μέσω κατατακτήριων εξετάσεων

Νομοτεχνικές Μεταβολές από Δένδια

Νομοτεχνικές μεταβολές ανακοίνωσε ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας. Όπως ειδικότερα ανέφερε, επέρχονται νομοτεχνικές μεταβολές:

  • στα άρθρα 9, 26 και 52, του νομοσχεδίου που «αποτελούν απλώς διευκρινιστικές προσθήκες. Διευκρινίζουν κυρίως τον προσδιορισμό του χρόνου έκτακτων κρίσεων».
  • στα άρθρα 11 και 29 όπου «μειώνεται ο χρόνος παραμονής στο βαθμό του λοχαγού, από έξι σε πέντε έτη, και αυξάνεται, από έξι σε επτά έτη, ο χρόνος παραμονής στο βαθμό του ταγματάρχη για να αντισταθμιστεί η μείωση και το άθροισμα του συνολικού χρόνου υπηρεσίας στους βαθμούς αυτούς να παραμείνει το ίδιο».
  • Στο άρθρο 66 «προστίθεται η δυνατότητα των υπαξιωματικών να μετατάσσονται σε θέσεις αξιωματικών ακόμα και όταν δεν έχουν πτυχίο ανώτατου εκπαιδευτικού ιδρύματος, αρκεί να έχουν αποφοιτήσει με βαθμολογία τουλάχιστον λίαν καλώς στο σχολείο επιλογής που θα δημιουργηθεί με μέριμνα του ΓΕΕΘΑ. Επίσης ορίζεται συγκεκριμένος αριθμός οργανικών θέσεων που θα μπορούν να καλυφθούν ετήσια με μετατάξεις από το σώμα υπαξιωματικών στο σώμα των αξιωματικών μέχρι 25% αλλά όχι λιγότερο από 20%». Αυτό απαντά, είπε ο υπουργός Εθνικής Άμυνας, σε τοποθετήσεις βουλευτών, όπως η χθεσινή τοποθέτηση της κ. Μπακογιάννη αλλά και τοποθετήσεις των βουλευτών της αντιπολίτευσης.
  • στο άρθρο 101, διευκρινίζεται ότι οι οργανικές θέσεις αναφέρονται στο σύνολο των υπαξιωματικών, ακόμα και αυτών σε ειδικές καταστάσεις, «γιατί είχαμε την τάση να μαγειρεύουμε τους αριθμούς στο παρελθόν…», ανέφερε ο κ. Δένδιας.
  • στο άρθρο 105, προστίθεται δυνατότητα ανάκλησης αξιωματικών και υπαξιωματικών για κάλυψη επιχειρησιακών αναγκών βάσει ειδικών γνώσεων.
  • στο άρθρο 164 επικαιροποιούνται τα ονόματα των σχολών ειδίκευσης στρατού
  • στα άρθρα 246, 247 και 259 προστίθενται η Ροδόπη και η Ξάνθη σε περιοχές που χαρακτηρίζονται παραμεθόριες
  • στο άρθρο 285 αντικαθίσται το χρονικό όριο εγγραφής εφέδρου στην εθνοφυλακή από το 45ο στο 30ο έτος.

Ένσταση αντισυνταγματικότητας από ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ 

Ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΠΑΣΟΚ Δημήτρης Μάντζος είπε ότι το κόμμα του διαφωνεί και επί της διαδικασίας και επί της ουσίας γιατί το νομοσχέδιο ανατρέπει βίαια τη σταδιοδρομία και ζωή των στρατιωτικών, που για πρώτη φορά βγαίνουν στο δρόμο και ζητούν την απόσυρσή του και με συνέπειες και στο ηθικό των αξιωματικών και υπαξιωματικών του στρατεύματος. Ο κ. Μάντζος είπε ότι το ΠΑΣΟΚ καταθέτει ένσταση αντισυνταγματικότητας με βασικό σκεπτικό ότι παραβιάζεται η αρχή της ασφάλειας δικαίου και της επιβεβλημένης προστασίας του διοικουμένου από την διοίκηση, γιατί επέρχεται βίαιη και αναίτια ανατροπή της σταδιοδρομίας τους. Η ένσταση, όπως επισήμανε δε, υποβάλλεται και υπό το φως των διαπιστώσεων της επιστημονικής υπηρεσίας της Βουλής και επειδή αποδεικνύεται ότι η μεταβατική περίοδος, έτσι όπως τίθεται στο νομοσχέδιο, δεν προστατεύει τους στρατιωτικούς.

Την απόσυρση του νομοσχεδίου ζήτησαν ΣΥΡΙΖΑ, ΚΚΕ και Νέα Αριστερά, με το ΚΚΕ να προαναγγέλλει ότι εφόσον η κυβέρνηση επιμείνει στη συνέχιση της συζήτησης, θα καταθέσει αίτημα ονομαστικής ψηφοφορίας, τουλάχιστον επί της αρχής του νομοσχεδίου. Ο ΣΥΡΙΖΑ στη συνέχεια κατέθεσε ένσταση αντισυνταγματικότητας.

Όπως αναφέρει ο ΣΥΡΙΖΑ: «Η ένσταση στρέφεται συγκεκριμένα κατά των άρθρων 32, 34, 36, 39, 52, 64 και 77, τα οποία παραβιάζουν θεμελιώδεις συνταγματικές αρχές του κράτους δικαίου: την προστατευόμενη εμπιστοσύνη των στελεχών, την απαγόρευση της δυσμενούς αναδρομικότητας, την αρχή της συνέχειας της διοίκησης, την αναλογικότητα και τους περιορισμούς της νομοθετικής εξουσιοδότησης προς την εκτελεστική εξουσία.

Με το νομοσχέδιο, η κυβέρνηση Μητσοτάκη επιχειρεί μια βίαιη και αναδρομική ανατροπή της σταδιοδρομίας χιλιάδων αξιωματικών και υπαξιωματικών –ιδίως προερχόμενων από τις ΑΣΣΥ– καθηλώνοντάς τους βαθμολογικά, αφαιρώντας θεμελιωμένα δικαιώματα, αποδοχές και συνταξιοδοτικές προσδοκίες, χωρίς μεταβατικές διατάξεις, χωρίς τεκμηρίωση προστασίας του δημοσίου συμφέροντος και χωρίς μελέτη επιπτώσεων.

Ταυτόχρονα, παρέχονται γενικές και αόριστες εξουσιοδοτήσεις στον Θπουργό Εθνικής Άμυνας, κατά παράβαση του άρθρου 43 του Συντάγματος, ανοίγοντας επικίνδυνα τον δρόμο για αυθαίρετες ρυθμίσεις που αφορούν την αξιολόγηση, την προαγωγή και την αποστρατεία των ΕΠ.ΟΠ., χωρίς τις αναγκαίες θεσμικές εγγυήσεις.

Ο ΣΥΡΙΖΑ – ΠΣ υπερασπίζεται τη συνταγματική νομιμότητα, την ασφάλεια δικαίου και την αξιοπρέπεια των στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων και καλεί την κυβέρνηση να αποσύρει τις αντισυνταγματικές διατάξεις και να σταματήσει να νομοθετεί εις βάρος εκείνων που υπηρετούν επί δεκαετίες τη χώρα με συνέπεια και αυταπάρνηση».

Φοιτητικό συλλαλητήριο για τον «κόφτη» στις αναβολές στράτευσης και τη θητεία στα 25

Σε φοιτητικό συλλαλητήριο προχωρούν σήμερα, Πέμπτη 8 Ιανουαρίου, στις 17:00 το απόγευμα, φοιτητικοί σύλλογοι και συλλογικότητες, αντιδρώντας στις διατάξεις του νέου νομοσχεδίου για τις Ένοπλες Δυνάμεις που βάζουν «κόφτη» στις αναβολές στράτευσης και οδηγούν, στην πράξη, χιλιάδες φοιτητές σε στράτευση πριν από την ολοκλήρωση των σπουδών τους.

Στο επίκεντρο των κινητοποιήσεων βρίσκονται οι ρυθμίσεις που μειώνουν το ηλικιακό όριο αναβολής ανάλογα με τη διάρκεια των σπουδών, καταργώντας το ενιαίο όριο των 28 ετών που ίσχυε μέχρι σήμερα. Με το νέο πλαίσιο, οι αναβολές περιορίζονται έως τα 25, 26 ή 27 έτη, ανάλογα με τη σχολή, γεγονός που –όπως καταγγέλλουν οι φοιτητές– καθιστά σχεδόν βέβαιη τη στράτευση εν μέσω σπουδών για μεγάλο μέρος του φοιτητικού πληθυσμού.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν και οι αλλαγές για τους αποφοίτους Ιατρικής και τους υποψήφιους διδάκτορες, καθώς καταργούνται ή περιορίζονται σημαντικά οι αναβολές που επέτρεπαν την ολοκλήρωση της ειδικότητας ή της διδακτορικής διατριβής. Παράλληλα, έντονες αντιδράσεις προκαλεί και η πρόβλεψη για υποχρεωτική διακοπή φοίτησης κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής θητείας, με κατάργηση των φοιτητικών αδειών και απώλεια επιδομάτων, κάτι που οδηγεί με κυβερνητική ευθύνη σε καθυστέρηση σπουδών.

Οι φοιτητικοί σύλλογοι κάνουν λόγο για ένα ακόμα πλήγμα στη δυνατότητα των νέων να σπουδάζουν απρόσκοπτα, σε μια περίοδο που ήδη αντιμετωπίζουν αυξημένο κόστος ζωής, ελλιπή φοιτητική μέριμνα και την απειλή των διαγραφών. Όπως επισημαίνουν, οι ρυθμίσεις αυτές εντάσσονται σε μια συνολικότερη κατεύθυνση στρατιωτικοποίησης και προσαρμογής στις ΝΑΤΟϊκές απαιτήσεις, με τη νεολαία να αντιμετωπίζεται ως «διαθέσιμο ανθρώπινο δυναμικό».

Με βασικά αιτήματα την απόσυρση των διατάξεων για τις αναβολές, τη διασφάλιση του δικαιώματος ολοκλήρωσης των σπουδών χωρίς εμπόδια και την κατάργηση της υποχρεωτικής διακοπής φοίτησης κατά τη θητεία, οι φοιτητές καλούν σε μαζική συμμετοχή στο σημερινό συλλαλητήριο, στέλνοντας μήνυμα ότι δεν αποδέχονται αλλαγές που υπονομεύουν το μορφωτικό τους δικαίωμα και το μέλλον τους.

Κινητοποιήσεις στρατιωτικών

Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Ενώσεων Στρατιωτικών (ΠΟΜΕΝΣ) παρουσίασε σε κεντρικό ξενοδοχείο της Αθήνας τις θέσεις του συνταγματολόγου Νίκου Αλιβιζάτου, ο οποίος χαρακτήρισε διατάξεις του νομοσχεδίου ως αντισυνταγματικές, καθώς ανατρέπουν βίαια και χωρίς μεταβατικό στάδιο την υπηρεσιακή εξέλιξη χιλιάδων στελεχών.

Σχολιάζοντας τη φράση του Νίκου Δένδια «καλή τύχη σε όσους πάνε στα δικαστήρια για την αντισυνταγματικότητα», κύκλοι των στρατιωτικών σήκωσαν το γάντι, απαντώντας με νόημα: “Καλή τύχη στις επόμενες εκλογές στους βουλευτές που θα ψηφίσουν το νομοσχέδιο”.

Η οργή των ενστόλων μεταφέρεται πλέον στο δρόμο. Σήμερα, Πέμπτη 8 Ιανουαρίου, ημέρα ψήφισης του νομοσχεδίου, η ΠΟΜΕΝΣ προχωρά σε πανελλαδική κινητοποίηση από τις 18:00 έως τις 20:00.

Οι συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας θα πραγματοποιηθούν έξω από όλες τις Περιφέρειες και Αντιπεριφέρειες της χώρας, ενώ ειδική βαρύτητα δίνεται στην κινητοποίηση που οργανώνεται στα γραφεία της Νέας Δημοκρατίας στην Πειραιώς, στέλνοντας σαφές πολιτικό μήνυμα στο κυβερνών κόμμα.

Ο καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου, Νίκος Αλιβιζάτος, εξήγησε γιατί η απότομη αλλαγή του βαθμολογίου χωρίς μεταβατικές διατάξεις παραβιάζει το Σύνταγμα, πλήττοντας την αρχή της προστατευόμενης εμπιστοσύνης του πολίτη προς το κράτος.

«Ποιος είναι ο λόγος δημοσίου συμφέροντος, που γι’ αυτό το νέο σχήμα των Ενόπλων Δυνάμεων που συζητάμε σήμερα… πρέπει να ισχύσει από αύριο; Πρέπει να ισχύσει από αύριο, χωρίς μία βελούδινη μετάβαση με μεταβατικές διατάξεις;», αναρωτήθηκε ο κ. Αλιβιζάτος.

Απαντώντας στο επιχείρημα ότι οι στρατιωτικοί δεν χάνουν τον τρέχοντα βαθμό τους, ο καθηγητής ήταν σαφής: «Δεν θα χάσουν το βαθμό τους… εντάξει, νομίζω ότι αυτό θα ήταν ακόμα πιο ακραία αντισυνταγματικό να ξηλώσουμε και τα γαλόνια. Μου θίγεις μία προσδοκία μου. Μία εύλογη προσδοκία μου να καθορίσω το μέλλον μου και το μέλλον των παιδιών μου. Οι υπαξιωματικοί που επέλεξαν το συγκεκριμένο κλάδο σε ηλικία 18 ετών, είχαν μία προσδοκία να εξελιχθούν».

Από την πλευρά του, ο πρόεδρος της ΠΟΜΕΝΣ, Ηλίας Κολλύρης, κατήγγειλε τον αποκλεισμό των θεσμικών εκπροσώπων από τον διάλογο και την απαξίωση των στελεχών.

«Σήμερα, μία ημέρα πριν την ψήφιση του πολυνομοσχεδίου… βρισκόμαστε εδώ με σκοπό να διατρανώσουμε τη δυσαρέσκειά μας, την αντίθεσή μας σε διατάξεις οι οποίες πλήττουν το βαθμολόγιο των εν ενεργεία στρατιωτικών, θίγοντας την υπηρεσιακή μας πορεία και προοπτική», δήλωσε ο κ. Κολλύρης.

Σε ανακοίνωση που εξέδωσε, η ΠΟΜΕΝΣ επισημαίνει ότι «το πολυνομοσχέδιο του Υπουργείου Άμυνας στη σημερινή του μορφή, επιτίθεται ευθέως στη βαθμολογική σταδιοδρομία των εν ενεργεία στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων. Με ρυθμίσεις που ανατρέπουν θεμελιωμένα δικαιώματα και ακυρώνουν χρόνια προσφοράς, επιχειρείται η υποβάθμιση της υπηρεσιακής μας πορείας χωρίς διάλογο με τους θεσμικούς εκπροσώπους των εν ενεργεία στρατιωτικών. Ως ΠΟΜΕΝΣ δεν μπορούμε να αποδεχτούμε τετελεσμένα» σημειώνουν και προσθέτουν:

«Η βαθμολογική εξέλιξη των εν ενεργεία στρατιωτικών δεν είναι προνόμιο ούτε χάρη – είναι δικαίωμα και δεν παραχωρείται χωρίς θεσμική ανάδειξη και σοβαρή διεκδίκηση, ακόμα και αν η δικαστική οδός δείχνει μονόδρομος…

Απέναντι σε ρυθμίσεις που μέχρι σήμερα γεννούν αδικία και διατάραξη της επαγγελματικής προοπτικής, η Ομοσπονδία μας αναλαμβάνοντας την πρώτη θεσμική πρωτοβουλία της νέας χρονιάς πριν την ψήφιση του πολυνομοσχεδίου, παίρνει ξεκάθαρα θέση».

Αντιρρησίες Συνείδησης: Αποτυγχάνουν ξανά να εναρμονίσουν το εγχώριο νομοθετικό πλαίσιο με το διεθνές δίκαιο

Ο Σύνδεσμος Αντιρρησίων Συνείδησης, τονίζει ότι «το νομοσχέδιο αποτυγχάνει για μία ακόμη φορά να εναρμονίσει το εγχώριο νομοθετικό πλαίσιο με το διεθνές δίκαιο και τα διεθνή πρότυπα για τους αντιρρησίες συνείδησης, αποτυγχάνει να τερματίσει τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των αντιρρησιών συνείδησης στην Ελλάδα, με κίνδυνο να συνεχιστούν οι καταδίκες της Ελλάδας από διεθνή δικαστήρια και όργανα – και ενώ ακόμα δεν έχει εφαρμοστεί η απόφαση της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ στην υπόθεση Πετρομελίδης κατά Ελλάδας».

Επίσης, σύμφωνα με το Σύνδεσμο, «καθώς εκκρεμεί προσφυγή του Ευρωπαϊκού Γραφείου για την Αντίρρηση Συνείδησης (EBCO) στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή Κοινωνικών Δικαιωμάτων (ECSR) του Συμβουλίου της Ευρώπης, το νομοσχέδιο αποτυγχάνει να εφαρμόσει τις διαχρονικές αλλά και πρόσφατες συστάσεις των διεθνών φορέων ανθρωπίνων δικαιωμάτων (του ΟΗΕ, του Συμβουλίου της Ευρώπης κ.λπ.).

Μεταξύ άλλων, διαιωνίζονται οι σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων των αντιρρησιών συνείδησης που έχει επισημάνει η Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ ως προς τα εξής:

(α) εναλλακτική υπηρεσία που είναι τιμωρητική και συνιστά διάκριση, συμπεριλαμβανομένης της διάρκειας και του κόστους

(β) διαδικασία εξέτασης που εξακολουθεί να μην είναι υπό τον πλήρη έλεγχο πολιτικών αρχών, δηλαδή εξακολουθεί να υπάγεται στο ΥΠΕΘΑ και να υπάρχει στρατιωτική συμμετοχή στην επιτροπή, σε συνδυασμό και με τις διακρίσεις μεταξύ διαφορετικών κατηγοριών αντιρρησιών συνείδησης,

(γ) Όχι απλώς συνεχίζουν να τιμωρούνται ποινικά και διοικητικά κάποιοι αντιρρησίες συνείδησης, αλλά εξακολουθούν οι επανειλημμένες τιμωρίες αντιρρησιών συνείδησης κατά παραβίαση της αρχής του ne bis in idem».

Παρακάτω ακολουθούν αναλυτικές παρατηρήσεις του Συνδέσμου σε άρθρα του νόμου τα οποίοι οι ίδιοι θεωρούν προβληματικά:

Μέρος Θ’ – Άρθρο 220

Η πολιτεία συνεχίζει την πρακτική της εξοντωτικής τιμωρίας των ανυπότακτων. Πέραν των ποινικών διώξεων, των εξοντωτικών προστίμων, των απαγορεύσεων εξόδου από τη χώρα, το άρθρο 220 διατηρεί τη στέρηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων του εκλέγειν, του εκλέγεσθαι και της άσκησης επαγγέλματος και τώρα μέσω της εφεδρείας την επεκτείνει μάλιστα μέχρι τα 60 έτη (!).

Σύμφωνα με την νομολογία της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ, η στέρηση του δικαιώματος του εκλέγειν σε αντιρρησίες συνείδησης που τιμωρήθηκαν λόγω της άρνησής τους να στρατευθούν για λόγους συνείδησης, [και ενώ δεν τους παρασχέθηκε δυνατότητα για μια εναλλακτική υπηρεσία σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και τα διεθνή πρότυπα] συνιστά παραβίαση του άρθρου 25 του Διεθνούς Συμφώνου για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα.

Μέρος Θ’ – Άρθρα 225–229

Η εναλλακτική υπηρεσία παραμένει τιμωρητική και συνιστά διάκριση, όπως έχουν αναδείξει πολλαπλώς διεθνή όργανα, και η διαδικασία αναγνώρισης εξακολουθεί να μην πληροί τα κριτήρια ανεξαρτησίας και αμεροληψίας καθόσον υπάγεται σε στρατιωτική αρχή.

Προτείνουμε:

  • Κατάργηση της διαδικασίας εξέτασης των αιτήσεων από την ειδική επιτροπή του άρθρου 228 και αυτόματη υπαγωγή στις διατάξεις περί εναλλακτικής υπηρεσίας όλων όσων το αιτηθούν και όλων όσων απορρίφθηκαν μέχρι σήμερα, εφόσον εκκρεμούν οι υποθέσεις τους, όπως έχει ψηφιστεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο17 και στηριχθεί από την Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου.18
  • Κατάργηση των «αμάχητων τεκμηρίων» της παραγράφου 3 του άρθρου 225, όπως έχει ζητήσει ο Συνήγορος του Πολίτη19 και η Διεθνής Αμνηστία.20
  • Επί του άρθρου 226, εναλλακτική υπηρεσία ισόχρονη με την στρατιωτική θητεία, κατ’ εφαρμογήν του ψηφίσματος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.21
  • Κατάργηση του γεωγραφικού περιορισμού υπηρεσίας “εκτός της περιφέρειας κατοικίας” του άρθρου 227, όπως έχουν ζητήσει, μεταξύ άλλων, ο Ειδικός Εισηγητής του ΟΗΕ για την ελευθερία θρησκείας ή πεποίθησης,22 η Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου23 και η Διεθνής Αμνηστία.24
  • Κατάργηση της δυνατότητας έκπτωσης από το δικαίωμα στην αντίρρηση συνείδησης του άρθρου 229, όπως ζητά και ο Συνήγορος του Πολίτη25 προτείνοντας αντικατάστασή της από σύστημα αυτοτελών κυρώσεων.
  • Επί του άρθρου 229, άρση των διακρίσεων που υφίστανται οι αντιρρησίες συνείδησης σε οικονομικό επίπεδο, όπως ζητά η Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ,26 και πραγματική κάλυψη των οικονομικών αναγκών των αντιρρησιών συνείδησης, όπως ζητά και η Διεθνής Αμνηστία.27 Δυνατότητα επιλογής δωρεάν σίτισης, στέγασης και μετακινήσεων ή αποζημίωσης ίσης με το βασικό μισθό ανειδίκευτου εργάτη, όπως ζητά και η Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου.28
  • Υπαγωγή του θεσμού της εναλλακτικής υπηρεσίας σε μη στρατιωτική εποπτεύουσα αρχή, όπως καθορίζεται λεπτομερώς στην ειδική έκθεση του Συνηγόρου του Πολίτη.