Σοβαρό πρόβλημα αντιμετωπίζει η Λέσβος, καθώς το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης επιβάλλει καθολικό lockdown στα κτηνοτροφικά προϊόντα του νησιού, αναδρομικά για όσα έχουν παραχθεί ή μετακινηθεί από τις 15 Ιανουαρίου, με στόχο την αντιμετώπιση της ζωονόσου του αφθώδους πυρετού. Η νόσος εντοπίστηκε την περασμένη Δευτέρα σε μονάδα βοοειδών στην περιοχή της Πελόπης.
Η κτηνοτροφία αποτελεί έναν από τους βασικούς πυλώνες της τοπικής οικονομίας, και οι συνέπειες είναι άμεσες: περισσότερα από 70.000 αμνοερίφια που προορίζονταν για εξαγωγή παραμένουν απούλητα, ενώ περίπου 9.000 καταγεγραμμένες μονάδες παροχής γάλακτος έχουν σταματήσει την παραλαβή του, παράγοντας καθημερινά 60–70 τόνους γάλακτος σε τιμή περίπου 1,45 ευρώ το κιλό. Το γάλα είτε τυροκομείται σε μονάδες του νησιού είτε εξάγεται εκτός Ελλάδας για την παραγωγή ΠΟΠ τυριών όπως το λαδοτύρι.
Το υπουργείο ανακοίνωσε έκτακτα μέτρα για τον περιορισμό της εξάπλωσης της νόσου και έδωσε εντολή για την ενεργοποίηση των Τοπικών Κέντρων Ελέγχου του αφθώδους πυρετού, με σκοπό τον συντονισμό των αρμόδιων υπηρεσιών και την έγκαιρη ενημέρωση του κοινού.
Στη Λέσβο ορίστηκαν ζώνες προστασίας: ζώνη προστασίας ακτίνας 3 χιλιομέτρων, ζώνη επιτήρησης ακτίνας 10 χιλιομέτρων από τη μολυσμένη εκτροφή και απαγορευμένη ζώνη για το υπόλοιπο νησί. Τα μέτρα θα ισχύουν έως τις 15 Μαΐου 2026.
Επιβάλλεται καθολική απαγόρευση μετακίνησης βοοειδών, αιγοπροβάτων και χοίρων για οποιοδήποτε σκοπό εντός των ζωνών προστασίας, επιτήρησης και απαγορευμένης ζώνης, για τουλάχιστον 10 ημέρες, έως την επαναξιολόγηση των μέτρων. Το νωπό γάλα και τα γαλακτοκομικά προϊόντα που έχουν ήδη παραχθεί ή θα παραχθούν στο διάστημα αυτό δεν διακινούνται εκτός Λέσβου. Το νωπό γάλα μπορεί να μεταποιείται μόνο εντός της ζώνης από την οποία προέρχεται, με τήρηση μέτρων βιοασφάλειας, ενώ η θερμική επεξεργασία για τα γαλακτοκομικά προϊόντα ορίζεται σε τουλάχιστον παστερίωση 72°C για 15 δευτερόλεπτα. Τα προϊόντα που παράγονται στη Λέσβο προορίζονται αυστηρά για κατανάλωση εντός του νησιού.
Τα προϊόντα που έχουν ήδη παραχθεί εκτός Λέσβου αλλά με γάλα προερχόμενο από το νησί, καθώς και όσα έχουν μετακινηθεί από τη Λέσβο στην υπόλοιπη Ελλάδα από τις 15 Ιανουαρίου και μετά, δεν διατίθενται στην αγορά έως νεωτέρας.
Τα οχήματα μεταφοράς νωπού γάλακτος και γαλακτοκομικών προϊόντων εντός Λέσβου υποχρεούνται σε αυστηρά μέτρα βιοασφάλειας: καθαρισμό και απολύμανση, εξοπλισμό απολύμανσης, διακριτή χρήση ανά ζώνη, απαγόρευση παραλαβής γάλακτος από ελεύθερες περιοχές όταν κινούνται σε απαγορευμένη ζώνη και συνοδεία παραστατικών καθαρισμού και απολύμανσης. Οι ίδιοι όροι ισχύουν και για οχήματα μεταφοράς γαλακτοκομικών προϊόντων.
Όλες οι σφαγές παραγωγικών ζώων στη Λέσβο απαγορεύονται μέχρι νεωτέρας. Σφάγια από εκμεταλλεύσεις εκτός Λέσβου μπορούν να διακινηθούν μόνο στην τοπική αγορά, ενώ σφάγια από εκμεταλλεύσεις εντός Λέσβου προορίζονται για την τοπική αγορά μόνο μετά από θερμική επεξεργασία. Απαγορεύεται η αποστολή σφαγίων, κρέατος και προϊόντων με βάση το κρέας από τη Λέσβο προς την υπόλοιπη Ελλάδα, άλλα κράτη-μέλη και τρίτες χώρες.
Τα ζωικά υποπροϊόντα, όπως νεκρά ζώα, κόπρος, γάλα, δέρματα, μαλλί, εντόσθια και ιστοί από σφαγεία, δεν μπορούν να μετακινηθούν εκτός νησιού. Τα δέρματα και οι δορές οδηγούνται σε εγκεκριμένες μονάδες ενδιάμεσου χειρισμού για αλάτιση και αποθήκευση, ενώ τα σφαγεία διαχειρίζονται τα υποπροϊόντα εντός Λέσβου. Αντίστοιχοι περιορισμοί ισχύουν και για ζωοτροφές.
Στις ζώνες προστασίας και επιτήρησης πραγματοποιούνται έλεγχοι και επισκέψεις, με προτεραιότητα στη ζώνη προστασίας. Επαληθεύεται η τήρηση των μέτρων βιοπροφύλαξης, όπως περίφραξη, απολυμάνσεις τροχών οχημάτων και υποδημάτων, συνεχής απολύμανση εξοπλισμού και υλικών, τήρηση αρχείου επισκεπτών και χρήση προστατευτικής ένδυσης.
Ο αφθώδης πυρετός είναι ιογενής νόσος που προσβάλλει τα δίχηλα ζώα (βοοειδή, αιγοπρόβατα, χοίρους) και χαρακτηρίζεται από υψηλή μεταδοτικότητα και ταχεία εξάπλωση. Μεταδίδεται άμεσα, έμμεσα ή αερογενώς, αλλά δεν προσβάλλει τον άνθρωπο και δεν αποτελεί κίνδυνο για τη δημόσια υγεία, αν και απαιτεί αυστηρά μέτρα ελέγχου και περιορισμού των μετακινήσεων.
Η Αντιπεριφερειάρχης Πρωτογενούς Τομέα, Αναστασία Αντωνέλλη, επισημαίνει ότι η Λέσβος βιώνει μια από τις πιο κρίσιμες στιγμές των τελευταίων χρόνων, καθώς η νόσος μπορεί να προκαλέσει ντόμινο οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων. Σήμερα, Παρασκευή 20 Μαρτίου, το νησί επισκέπτεται ο γενικός γραμματέας Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Σπύρος Πρωτοψάλτης, για να συντονίσει περαιτέρω τις ενέργειες αντιμετώπισης.
Μπλόκο διαμαρτυρίας ετοιμάζουν οι κτηνοτρόφοι
Οι κτηνοτρόφοι της Λέσβου αποφάσισαν χθες το βράδυ, σε σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε στο Δημοτικό Θέατρο Καλλονής, να οργανώσουν μπλόκο διαμαρτυρίας ενάντια στα μέτρα που έλαβε το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης για την αντιμετώπιση της ζωονόσου του αφθώδους πυρετού στο νησί.
Το μπλόκο θα στηθεί στον κόμβο στη Λάρσο, στις 12 το μεσημέρι της Κυριακής 22 Μαρτίου. Όπως τονίζουν σε ανακοίνωσή τους οι διαμαρτυρόμενοι κτηνοτρόφοι «ο αφθώδης πυρετός είναι ένα πολύ σοβαρό νόσημα, αλλά η κυβερνητική πολιτική είναι ακόμα πιο επικίνδυνη. Δεν θα επιτρέψουμε να γίνει η Λέσβος ένα απέραντο νεκροταφείο ζώων και οι κτηνοτρόφοι “πρόσφυγες” στον τόπο τους».
Υπενθυμίζεται ότι ένταση σημειώθηκε το απόγευμα της Τετάρτης, έξω από το κτίριο της περιφέρειας Βορείου Αιγαίου, κατά την επίσκεψη του υφυπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης Χρήστου Κέλλα από τις αποδοκιμασίες του συγκεντρωμένου πλήθους αγανακτισμένων αγροτών και κτηνοτρόφων που τον εγκλώβισε στο κτίριο για δύο ώρες.
Ο υφυπουργός συνοδευόταν από τον βουλευτή Λέσβου της ΝΔ, Χαράλαμπο Αθανασίου, και τον περιφερειάρχη Βορείου Αιγαίου Κώστα Μουτζούρη, βγήκε εκτός του κτιρίου για να απευθυνθεί στους κτηνοτρόφους που είχαν συγκεντρωθεί από νωρίς.
Οι συγκεντρωμένοι τον αποδοκίμασαν έντονα, καθώς ζητούν σαφείς απαντήσεις για την διάθεση των προϊόντων τους, τους ελέγχους και τη βιωσιμότητα των μονάδων τους. Η ένταση κορυφώθηκε όταν κτηνοτρόφος απευθυνόμενη προσωπικά στον υφυπουργό περιέγραψε το αδιέξοδο στο οποίο έχει περιέλθει η οικογένειά της, υποστηρίζοντας ότι οι αποφάσεις του υπουργείου οδηγούν στην οικονομική καταστροφή του κλάδου.
Ο Χρήστος Κέλλας απάντησε λέγοντας: «Λυπάμαι». Τελικά, ο Χρ. Κέλλας αποχώρησε υπό αστυνομική συνοδεία από το κτίριο της Περιφέρειας στην Μυτιλήνη.
Τα αιτήματα που θέτουν οι κτηνοτρόφοι είναι:
- Η τήρηση των μέτρων βιοασφάλειας να χρηματοδοτηθεί εξολοκλήρου από το κράτος.
- Να στελεχωθεί πλήρως η Κτηνιατρική Υπηρεσία με προσλήψεις μόνιμων κτηνιάτρων και στελέχωση των τοπικών κτηνιατρείων. Αυτή η υποστελέχωση είναι που άνοιξε την πόρτα στη νόσο.
- Υποχρεωτικές απολυμάνσεις στο λιμάνι και σε κομβικά σημεία του οδικού δικτύου με ευθύνη της Περιφέρειας και του κράτους.
- Προστασία της τιμής του γάλακτος. Το γάλα να πληρώνεται στη τιμή που είχε πριν την εμφάνιση της νόσου. Σε περίπτωση μη απορρόφησης του γάλακτος να αποζημιωθεί ο κτηνοτρόφος με βάση τη δυναμικότητα παραγωγής της κτηνοτροφικής του μονάδας.
- Άμεση και πλήρη αποζημίωση για όσους κτηνοτρόφους θανατωθούν τα ζώα τους, πλήρη στήριξη μέχρι την ανασύσταση του κοπαδιού.
- Πάγωμα σε όλες τις οφειλές σε τράπεζες, εφορία και ζωοτροφές. Κανένας κτηνοτρόφος να μην πληρώσει δόση όσο το νησί είναι σε καραντίνα. Κάλυψη των εισφορών σε ΕΦΚΑ και ΕΛΓΑ από το κράτος.
- Εν όψει του Πάσχα αν συνεχιστούν οι απαγορεύσεις στη διοχέτευση σφάγιων στην υπόλοιπη Ελλάδα, να καλυφθεί από το κράτος το χαμένο εισόδημα με βάση τιμή που παίρνει ο παραγωγός στην υπόλοιπη Ελλάδα.
- Αναπλήρωση του χαμένου εισοδήματος των κτηνοτρόφων απ’ τις επιπτώσεις της καραντίνας.
- Να εφαρμοστεί εμβολιασμός από τις κρατικές υπηρεσίες με επιστημονικό σχέδιο και να καλυφθούν πλήρως από το κράτος οι όποιες επιπτώσεις υπάρξουν απ’ αυτό.