Οι περικοπές στη χρηματοδότηση των ανθρωπιστικών οργανώσεων απειλούν πλέον να αφήσουν εκατομμύρια πρόσφυγες και εκτοπισμένους χωρίς βασικές υπηρεσίες προστασίας, προειδοποιεί η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR).
Σύμφωνα με νέα έκθεση της υπηρεσίας, σχεδόν 8,3 εκατομμύρια άνθρωποι σε κρίσιμες περιοχές του κόσμου κινδυνεύουν να στερηθούν τη βοήθεια που χρειάζονται μέσα στο 2026, καθώς η χρηματοδοτική ασφυξία αναγκάζει την UNHCR να περιορίσει ακόμη και απολύτως απαραίτητα προγράμματα.
«Η προστασία δεν μπορεί να μειώνεται επ’ αόριστον χωρίς να προκαλεί την κατάρρευση των συστημάτων. Πέρα από ένα συγκεκριμένο όριο, οι υπηρεσίες δεν φθάνουν απλά σε λιγότερους ανθρώπους· σταματούν να παρέχονται εντελώς, αφήνοντας τους πιο ευάλωτους χωρίς την προστασία που έχουν ανάγκη», τόνισε η Ντόμινικ Χάιντ, διευθύντρια εξωτερικών σχέσεων της Ύπατης Αρμοστείας.
Η UNHCR επισημαίνει ότι η δυνατότητά της να παρέχει προστασία και βοήθεια στους πρόσφυγες περιορίζεται «εξαιτίας της επιδεινούμενης ανεπάρκειας της χρηματοδότησής» της, γεγονός που την αναγκάζει να «μειώσει» το εύρος «απόλυτα απαραίτητων προγραμμάτων» της.
Μειώθηκαν κατά 24% τα διαθέσιμα κεφάλαια
Η χρηματοδοτική κατάσταση της Ύπατης Αρμοστείας έχει επιδεινωθεί δραματικά. Τα διαθέσιμα κεφάλαιά της μειώθηκαν από 5,2 δισ. δολάρια το 2024 σε 3,9 δισ. δολάρια το 2025, δηλαδή κατά 24%, λόγω της υποχώρησης των συνεισφορών.
Το χρηματοδοτικό κενό για το 2026 ανέρχεται σε 5,78 δισ. δολάρια, ενώ μέχρι τα τέλη Ιουλίου η UNHCR είχε λάβει μόλις το 32% των 8,5 δισ. δολαρίων που υπολογίζει ότι χρειάζεται για να ανταποκριθεί στις ανάγκες της χρονιάς.
Η υπηρεσία κάνει λόγο για μία από τις χειρότερες χρηματοδοτικές κρίσεις στην ιστορία της, με τις περικοπές από τις ΗΠΑ να έχουν ιδιαίτερα σημαντικό αντίκτυπο, χωρίς όμως να αποτελούν τη μοναδική αιτία της έλλειψης πόρων.
Την ίδια στιγμή, ο αριθμός των ανθρώπων που εμπίπτουν στην εντολή προστασίας της UNHCR παραμένει σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.
Χωρίς καταγραφή, στέγαση και προστασία παιδιά και γυναίκες
Οι συνέπειες των περικοπών είναι ήδη ορατές σε χώρες όπου τα συστήματα προστασίας βρίσκονται υπό έντονη πίεση.
«Όταν η καταγραφή σταματά, ασφαλείς κατοικίες κλείνουν ή υπηρεσίες προστασίας των παιδιών παύουν να υπάρχουν, οι κίνδυνοι εξαιτίας των οποίων τράπηκαν σε φυγή οι άνθρωποι, βία, εκμετάλλευση, κακοποίηση, επανεμφανίζονται στον τόπο όπου έχουν εκτοπιστεί», σημείωσε η Χάιντ.
Στο Τσαντ, περίπου 319.000 άνθρωποι αντιμετωπίζουν καθυστερήσεις στην καταγραφή τους. Αυτό σημαίνει ότι στερούνται τα απαραίτητα έγγραφα για την πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες και αντιμετωπίζουν, μεταξύ άλλων, τον κίνδυνο κράτησης.
Παράλληλα, σύμφωνα με την Ύπατη Αρμοστεία, έως και 200.000 γυναίκες και κορίτσια κινδυνεύουν να χάσουν την πρόσβαση σε ασφαλείς χώρους και προγράμματα πρόληψης στις χώρες που βρίσκονται «υπό πίεση», ενώ περίπου 233.000 παιδιά απειλούνται με απώλεια υπηρεσιών προστασίας.
Στο Σουδάν, δεκάδες χιλιάδες επιζήσασες και επιζώντες σεξουαλικής βίας, καθώς και παιδιά, αντιμετωπίζουν «μεγάλο κίνδυνο» να χάσουν την πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες προστασίας.
Η έλλειψη πόρων αναγκάζει την UNHCR να «λάβει δύσκολα μέτρα ορισμού προτεραιοτήτων», προκειμένου να διατηρήσει «τις πιο κρίσιμες δραστηριότητές» της.
Ωστόσο, η υπηρεσία προειδοποιεί ότι «το εύρος και η επιμονή του ελλείμματος χρηματοδότησης» σημαίνουν πως «οι ίδια η προστασία και η αναζήτηση λύσεων» πλήττονται πλέον.
Από το Ιράκ έως το Αφγανιστάν οι επιπτώσεις
Οι περικοπές δεν περιορίζουν μόνο τις άμεσες υπηρεσίες προστασίας, αλλά θέτουν σε κίνδυνο και προγράμματα που αποσκοπούν στη μείωση της εξάρτησης των προσφύγων από την ανθρωπιστική βοήθεια.
Στο Ιράκ, περίπου 350.000 πρόσφυγες και αιτούντες άσυλο κινδυνεύουν να χάσουν την πρόσβαση σε ευκαιρίες οικονομικής ένταξης.
Στη Συρία, 162.500 εσωτερικά εκτοπισμένοι και πρόσφυγες που επέστρεψαν στον τόπο τους δεν έχουν λάβει οικονομική βοήθεια λόγω έλλειψης χρηματοδότησης.
Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η εικόνα στο Αφγανιστάν: μέσα στο 2026 επιδόματα για την υποστήριξη της κοινωνικής επανένταξης δόθηκαν μόλις σε 175 νοικοκυριά, έναντι 5.300 το 2024.
Η UNHCR καλεί τους «δωρητές» και τους «εταίρους» της να προσφέρουν «επείγουσα» υποστήριξη «άμεσα», προειδοποιώντας ότι η συνέχιση των περικοπών δεν σημαίνει απλώς λιγότερη βοήθεια για τους πρόσφυγες και τους εκτοπισμένους, αλλά απώλεια κρίσιμων μηχανισμών προστασίας για εκατομμύρια ανθρώπους.